P2121204 - Epidemioloxía Ambiental (Módulo Optativo) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 3.00
• Total: 3.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 9.00
• Clase Interactiva Seminario: 12.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 24.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Psiquiatría, Radioloxía e Saúde Pública
• Áreas: Medicina Preventiva e Saúde Pública
• Centro: Facultade de Medicina e Odontoloxía
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
BARROS DIOS, JUAN MIGUEL.	SI
FIGUEIRAS GUZMAN, ADOLFO.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
Obxectivo principal:


Coñecer o papel da Epidemioloxía ambiental como ferramenta metodolóxica para achegarse aos problemas principais de saúde pública asociados á contorna ambiental e saber identificar os problemas de saúde da comunidade, analisalos nos seus diversos aspectos (biomédicos, ambientales, sociales, económicos e legais) por meio da aplicación dos métodos epidemiolóxicos, e propor a adopción das medidas preventivas axeitadas, recoñecendo e valorando as relacións entre os factores ambientais e a saúde da comunidade.


Obxectivos específicos:

Coñecer as aplicacións dos diferentes deseños epidemiolóxicos ao estudo dos riscos ambientais para a poboación humana.

Coñecer os principais aspectos da análise epidemiolóxica de investigacións ambientais e da súa correcta interpretación.

Revisar as evidencias máis actuais nas diversas áreas da saúde ambiental e as medidas preventivas e correctoras máis acaídas.

Darlle ao alumno as ferramentas para poder analisar críticamente as situacións ambientais que supoñan un risco para a saúde.

Contidos
Introdución á Epidemioloxía ambiental (EA).
Risco ambiental. Avaliación do risco.
Exposición e efecto.
Vixiláncia ambiental.
Deseños específicos máis utilizados en Epidemioloxía ambiental.
Aplicacións práticas da Epidemioloxía ambiental a problemas concretos: Axentes físicos, químicos e biolóxicos.
Deseño dun estudo de EA.



A) INTRODUCIÓN

Epidemioloxía ambiental. Definición. Ámbito de aplicación. Evolución histórica: episodios máis relevantes.


B) RISCO AMBIENTAL

Concepto e tipos de riscos ambientais:

1) Segundo a exposición:

Acontecemento único localizado
Evento localizado a longo prazo
Risco difuso a longo prazo

2) Pola natureza do axente:

Riscos físicos
Riscos químicos
Riscos biolóxicos

3) Pola magnitude do risco:

Riscos maiores
Riscos febles
Riscos “diluídos”

C) AVALIACIÓN DO RISCO. ETAPAS:

Avaliación do potencial perigoso do axente ambiental (control do risco)
Estimación da exposición na poboación (control da exposición)
Estimación da relación dose-efecto (control da dose-resposta)
Caracterización do risco

D) EXPOSICIÓN:

Concepto de exposición.
Avaliación e medidas da exposición.
Vías de entrada. Intensidade.
Duración.
Dose.
Exposicións ocupacionais.


E) EFECTOS DA EXPOSICION:

Efectos valorados como resultado da exposición:

Directos: morbilidade. Mortalidade. Cambios fisio-patolóxicos, etc.
Indirectos: absentismo laboral, aumento de consultas urxentes e ingresos hospitalarios.


F) VIXILÁNCIA AMBIENTAL

Procedementos.
Métodos.
Indicadores.
A Ecovixilancia e os Fenómenos Sentinelas de Saúde (SHE)
Emprego dos marcadores biolóxicos na vixilancia ambiental de riscos febles.


G) PRINCIPAIS DESEÑOS EPIDEMIOLÓXICOS NA INVESTIGACIÓN MEDIOAMBIENTAL:

Relación hipótese / deseño epidemiolóxico.
Extrapolación de resultados.
Custo efectividade dos estudos en epidemioloxía ambiental
Estudos experimentais.
Estudos observacionais: Suxeitos individuais: cohortes. Casos e controis. Case-croos-over.
Ecolóxicos.
Metaanálise e análises combinadas.

H) APLICACIÓN DA EPIDEMIOLOXÍA AMBIENTAL:

Estudo de contaminantes específicos de maior actualidade:
Axentes físicos
Axentes químicos
Axentes biolóxicos.


Bibliografía básica e complementaria
BIBLIOGRAFÍA

*Ahlbom A, Norell S. Fundamentos de epidemiología. 5ª ed. Siglo XXI de España Eds. Madrid, 2000.

*Argimón JM, Jiménez J. Métodos de investigación aplicados a la atención primaria de salud. Harcourt Brace eds. Madrid, 1996.

Bard D. Principes de l´évaluation des risques pour la santé publique liés aux expositions environnementales. Rev Epidém et Santé Publ 1995;43:423-431.

Elliot P, Cuzick J, English D, Stern R, eds. Geographical and Environmental Epidemiology: Methods for Small-Area Studies. OUP, Great Britain, 1992.

*Norell S. Diseño de estudios epidemiológicos.1ª de. Siglo XXI de España Eds. Madrid, 1994.

OPS. El desafío de la epidemiología. Problemas y lecturas seleccionadas. Organización Panamericana de la Salud. Publ Cient. Nº 505. Washington-USA, 1988.

Steenland K, Savitz DA. Topics in Environmental Epidemiology. OUP, New York, 1997.

Wills JT, Briggs DJ. Developing indicators for environment and health. Wld statist quart 1995;48:155-163.
Competencias
Competencias da titulación ás que contribúe a matéria:

O aluno estará en condicións de identificar os problemas de saúde da comunidade, analisalos nos seus diversos aspectos (biomédicos, ambientaiss, sociais, económicos legais), por meio da aplicación dos métodos epidemiolóxicos, e propor a adopción das medidas preventivas máis acaídas.

Recoñecer e valorar as relacións entre os factores ambientais e a saúde da comunidade



Competencias específicas de la materia:

Ser quén de deseñar estudos epidemiolóxicos no marco ambiental e de interpretar os seus resultados.

Metodoloxía da ensinanza
Nas clases presenciais, o profesor resumirá os contidos do tema, remarcando os apartados, a bibliografía máis relevante e actualizada e os obxectivos que o aluno deberá acadar. Nas sesións de seminario, o profesor centrará o objectivo do mesmo con preguntas que promovan o diálogo, organizándose as tarefas en diferentes grupos para favorecer o traballo de equipa. Daráse prioridade á búsqueda de materiais que se relacionen cos contidos teóricos.
Sistema de evaluación
Daráse prioridade á avaliación continua, valorando os traballos individuais de cada seminario e a capacidade de interación do grupo cun peso do 40% da calificación final. Os contróis periódicos dos contidos teóricos medirán os coñecimentos adquiridos cun peso que non excederá do 60% da calificación final.
Tempo de estudo e traballo persoal
Por cada hora de clase expositiva ou interactiva recoméndase adicar tres horas adicionais de traballo persoal do alumno.

Recomendacións para o estudo da materia
Asistencia ás clases expositivas e interactivas e participación nas mesmas, así como ás titorías. Resolución e entrega dos traballos periódicos.