G2041104 - Bioloxía (Formación Básica) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 38.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 5.00
• Horas de Titorías: 8.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Bioloxía Celular e Ecoloxía
• Áreas: Bioloxía Celular
• Centro: Facultade de Óptica e Optometría
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
NOIA GULDRIS, MANUEL.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_02	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_03	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_04	Horarios	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
- Dar a coñecer a organización estrutural da célula, a súa composición macromolecular, o funcionamento dos distintos compoñentes e as relacións intercelulares e co medio extracelular.
- Coñecer as variantes hereditarias ou mutacións e a súa repercusión na variabilidade xenética das poboacións.
- Identificar os mecanismos defensivos do ser humano fronte ás infeccións e as alteracións do sistema inmunitario e as súas manifestacións oculares.
- Coñecer o manexo do microscopio e aprender a identificar células e os seus orgánulos en preparacións de microscopia óptica e en micrografías de microscopia electrónica.
- Adestrarse no manexo de bibliografía xeral e especializada, así como no uso de Internet para preparar a materia.
- Aprender a preparar seminarios sobre temas da disciplina.

Contidos
PROGRAMA DE CLASES TEÓRICAS

TEMA 1.- Introdución. Breve historia da Citoloxía e Histoloxía. A Teoría Celular. A Citoloxía e Histoloxía actual e a súa relación con outras ciencias.
TEMA 2.- Organización estrutural dos seres vivos. Células e tecidos.

Membrana plasmática.
TEMA 3.- Composición e estrutura da membrana plasmática.
TEMA 4.- Intercambios da célula co medio externo I. Transporte de pequenas moléculas e ións a través da membrana plasmática.
TEMA 5.- Intercambios da célula co medio externo II. Transporte de macromoléculas e partículas.

O núcleo, ribosomas e mecanismos xenéticos.
TEMA 6.- Organización estrutural do núcleo celular interfásico.
TEMA 7.- Cromatina e cromosomas.
TEMA 8.- Replicación. Transcrición.
TEMA 9.- Ribosomas e síntese de proteínas.

Variabilidade dos seres vivos.
TEMA 10.- Mutacións. Xenética de poboacións.

Sistemas de endomembranas.
TEMA 11.- Retículo endoplasmático.
TEMA 12.- Aparato de Golgi.
TEMA 13.- Sistema lisosomal e vacúolos.

Conversión da enerxía.
TEMA 14.- Mitocondrias.
TEMA 15.- Plastos.
TEMA 16.- Microcorpos.

Citosol.
TEMA 17.- O citosol. Inclusións citoplamáticas.

Motilidade celular e citoesqueleto.
TEMA 18.- Citoesqueleto. Microfilamentos.
TEMA 19.- Microtúbulos.
TEMA 20.- Filamentos intermedios.

O ciclo celular e a división celular.
TEMA 21.- O ciclo celular eucariota.
TEMA 22.- División celular.
TEMA 23.- Meiose.

Determinación, diferenciación e morte celular.
TEMA 24.- Determinación e diferenciación celular.
TEMA 25.- Avellentamento e morte celular.

Relación das células entre si e co medio.
TEMA 26.- Sinalización celular.
TEMA 27.- Matriz extracelular e unións intercelulares.
TEMA 28.- A parede celular vexetal.

Sistema inmunitario.
TEMA 29.- Características e funcionalidade das moléculas, células e tecidos implicados na resposta inmunitaria. Resposta inflamatoria local.
TEMA 30.- Mecanismos de defensa fronte a axentes infecciosos.

Alteracións do sistema inmunitario e as súas manifestacións oculares.
TEMA 31.- Manifestacións oculares nos procesos alérxicos.
TEMA 32.- Manifestacións oculares nas enfermidades autoinmunitarias.
TEMA 33.- Manifestacións oculares nas inmunodeficiencias.

Sistema visual nos animais.
TEMA 34.- Sistema visual e visión nos animais non mamíferos.

PROGRAMA DE CLASES PRÁCTICAS

PRÁCTICA 1.- Práctica de computador. Libros de texto na rede. Busca de páxinas na rede relacionadas coa Bioloxía Celular.
PRÁCTICA 2.- Manexo do microscopio óptico. Observación de orgánulos celulares: aparato de Golgi en ganglio raquídeo, retículo endoplasmático en motoneuronas de medula espiñal. Observación de micrografías electrónicas de distintos orgánulos celulares.
PRÁCTICA 3.- Mitose en sección de raíz de cebola. Seccións de ollo de troita.

SEMINARIOS
Cada alumno, co seu respectivo grupo, elaborará obrigatoriamente un seminario sobre os catro últimos temas do temario. É dicir, cada alumno traballará en grupo para preparar un seminario durante o curso.
O profesor suministrará ou indicará onde localizar a materia que terá que ser procesada para realizar o seminario (revisións científicas, libros, páxinas na rede).
Bibliografía básica e complementaria
Recomendada como texto.
COOPER, G. M.; HAUSMAN, R.E. (2010). La Célula. 5ª ed. Editorial Marbán, Madrid.

Alternativa.
PANIAGUA, R.; NISTAL, M.; SESMA, P., ÁLVAREZ-URÍA, M.; FRAILE, B.; ANADÓN, R.; SÁEZ, F.J. (2007). Citología e Histología Vegetal y Animal. Vol 1: Biología Celular. 4ª ed. Editorial McGraw-Hill-Interamericana, Madrid.
ALBERTS, B.; BRAY, D.; HOPKIN, K.; JOHNSON, A.; LEWIS, J.; RAFF, M.; ROBERTS, K.; WALTER, P. (2011). Introducción a la Biología Celular. 3ª ed. Editorial Médica Panamericana, México.

Máis especializada.
ALBERTS, B.; BRAY, D.; LEWIS, J.; RAFF, M.; ROBERTS, K.; WATSON, J. D. (2004). Biología Molecular de la Célula, 4ª ed. Editorial Omega, Barcelona.
BECKER, W.M.; KLEINSMITH, J.; HARDIN, J. (2007). El Mundo de la Célula. 6ª ed. Editorial Pearson Addison Wesley, Madrid.
KARP, G. (2006). Biología Celular y Molecular: Conceptos y Experimentos. 2ª ed. Editorial MacGraw-Hill Interamericana, México.
LODISH ,H.; BERK, A.; MATSUDAIRA, P.; KAISER, C.A.; KRIEGER, M.; SCOTT, M.P.; ZIPURSKI, S.L.; DARNELL, J. (2006). Biología Celular y Molecular. 5ª ed. Editorial Médica Panamericana, Madrid.

PRÁCTICAS
RUÍZ, M. S.; RODICIO, M.C.; CORUJO, A. (1985). Cuaderno de Prácticas de Citología e Histología Vegetal y Animal. Servizo de Publicacións e Intercambio Científico da Universidade de Santiago de Compostela, Santiago de Compostela.

TÉCNICAS
LOCQUIN, M.; LANGERON, M. (1985). Manual de Microscopía. Editorial Labor Barcelona.
MONTUENGA, L.; ESTEBAN, F.J.; CALVO, A. (2009). Técnicas en Histología y Biología Celular. Editorial Elsevier Masson, Barcelona.

REVISTAS
- Investigación y Ciencia.
- Mundo Científico.
- Nature.
- Science.
- Current Biology.
- Current Opinion in Cell Biology.
- International Review of Cytology.
- Cell.
- Journal of Cell Biology.

INFORMACIÓN EN INTERNET
1.- Biblioteca da USC.
http://busc.usc.es
2.- Libros de clase.
http://www.pubmed.com (books)
3.- Bioloxía Celular.
http://www.pubmed.com
http://www.cell-biology.com
http:// www.roberthooke.org.ok
http://cellbio.utmb.edu/cellbio/membrane.htm
http://www.microanatomy.net/index.asp

Competencias
Ao finalizar o curso, espérase que os alumnos desta materia:
- Dispoñan de coñecementos suficientes sobre a estrutura e funcionamento da célula para comprender como é e como funciona.
- Teñan coñecemento sobre o sistema inmunitario e sobre as alteracións do sistema inmunitario e as súas manifestacións oculares.
- Comprendan conceptos xenéticos básicos e a súa relación coa variabilidade das poboacións.
- Sexan capaces de describir e identificar as células e os compoñentes da célula en imaxes de microscopía óptica e electrónica.
- Coñezan e manexen adecuadamente o microscopio óptico.
- Coñezan e manexen as fontes de información e a bibliografía, xeral e especializada, relacionada coa materia.
- Coñezan a terminoloxía usada en Bioloxía Celular.
- Sexan capaces de aplicar a teoría á práctica.
- Saiban traballar en grupo e de forma autónoma.
- Cos coñecementos adquiridos, os alumnos poderán abordar con éxito outras materias do grao de Óptica e Optometría. Estarán capacitados para entender a nova bibliografía relacionada coa materia e actualizar de maneira autónoma os seus coñecementos.

Metodoloxía da ensinanza
Utilizaranse:
- Clases maxistrais.
- Seminario obrigatorio realiazado polos alumnos. Os alumnos traballarán en grupos de 5 e presentarán por escrito, a través do Campus Virtual da USC, o traballo realizado sobre os catro últimos temas do temario.
- Prácticas de laboratorio e de computador. Faranse grupos de prácticas que terán lugar durante o primeiro cuadrimestre (ata completar 3 h de prácticas de laboratorio e 2 h de prácticas de computador por grupo).
- Titorías obrigatorias (tres titorías de 1 h cada unha).
Sistema de evaluación
- Os alumnos deben superar un exame que representará o 60% da nota final. O aprobado está en 5 sobre 10.
- Os alumnos tamén deben realizar obrigatoriamente o seminario. Realizarase un exame da materia preparada no seminario, o que suporá o 20% da nota final. Esta nota sairá da media de sumar a nota media que ten o grupo no exame máis a nota individual do exame máis a nota do traballo entregado polo grupo. As notas do exame por baixo de 5 non entrarán na media, polo que os alumnos que estean nese caso terán 0 na nota media do grupo.
- Así mesmo, é obrigatoria a asistencia a prácticas, sendo necesaria para a superación das mesmas. Realizarase un exame práctico obrigatorio que determinará o 10% da nota final.
- A asistencia a clase e aos seminarios e a participación a través do Campus Virtual tamén se terá en conta e suporá o 10% da nota final.
- Se non se realiza o seminario ou non se fan as prácticas, non se poderá superar esta materia.
- A non asistencia ás titorías obrigatorias terase en conta na nota final.
- Os alumnos repetidores non terán que facer as prácticas nin o seminario se xa o realizaron nos anos anteriores. Se queren superar (ou baixar) a nota que xa teñen poderán facer o exame de prácticas e/ou do seminario.

Tempo de estudo e traballo persoal
- Teoría: 34 horas presenciais e 66 horas de traballo persoal.
- Titorías obrigatorias e preparación de seminarios: 7 horas presenciais e 22 horas de traballo persoal.
- Prácticas de laboratorio: 3 horas presenciais e 6 horas de traballo persoal.
- Prácticas de computador: 2 horas presenciais e de traballo persoal.
- Realización de exames: 5 horas presenciais.
- Total de horas de traballo presencial na aula: 46 horas.
- Total de horas de traballo persoal do alumno: 99 horas.

Recomendacións para o estudo da materia
- Asistencia e participación activa na clase.
- Por cada hora de clase unha hora de estudo, utilizando material bibliográfico para comprender e afondar na información obtida na clase (é fundamental que a hora de estudo sexa o máis próxima posible á hora de clase).
- Estudo e revisión semanal da materia dada.
- Aclaración co profesor de posibles dúbidas.
- Repaso para o exame final.