G2011223 - Aprendizaxe (Procesos psicolóxicos) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 4.50
• Total: 4.5
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 13.00
• Horas de Titorías: 1.00
• Total: 38.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Psicoloxía Social, Básica e Metodoloxía
• Áreas: Psicoloxía Básica
• Centro: Facultade de Psicoloxía
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
JIMENEZ GARCIA, LUIS MIGUEL.	SI
Méndez Paz, Castor.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo A (A-K)	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo B (L-Z)	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo P1	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo P2	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo P3	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo P4	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo P5	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo P6	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo P7	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo P8	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS11	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS12	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS13	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS14	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS15	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS16	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS17	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS18	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS19	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS20	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS21	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS22	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS23	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS24	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
1. Proporcionar un coñecemento básico dos fenómenos de aprendizaxe.

2. Proporcionar información sobre os marcos conceptuais desde os que se aborda o estudo psicolóxico da aprendizaxe.

3. Capacitar aos alumnos para diferenciar os compoñentes dun sistema de aprendizaxe: condicións, mecanismos e resultados.

4. Presentar e discutir os datos experimentais e interpretacións teóricas dos procesos básicos de adquisición de coñecemento do medio, e dos mecanismos subxacentes á adquisición de habilidades.

5. Fomentar a aplicación do coñecemento adquirido para a comprensión de situacións reais de aprendizaxe.

Contidos
1. PROGRAMA TEÓRICO

Bloque 1: Como se estuda a aprendizaxe desde a psicoloxía básica.

Tema 1: Marco Disciplinar da Aprendizaxe.
Onde se sitúa a psicoloxía da aprendizaxe.
Que se estuda: Condicións, mecanismos, e resultados.
Clasificacións da aprendizaxe.

Tema 2. Condicións da Aprendizaxe Humana
Aprendizaxe e Experiencia.
Atención, motivación e emoción: os motores do cambio.
Cando hai que aprender: desenvolvemento e aprendizaxe.
Aprendizaxe por imitación.
Instrucción e aprendizaxe.

Tema 3. Marcos Teóricos da Aprendizaxe.
Principios conductistas da aprendizaxe: A aprendizaxe por asociación.
Aproximacións constructivistas: a aprendizaxe por reestructuración.
Cognitivismo simbólico: Aprendizaxe e computación.
Conexionismo: reestructuración desde a asociación.
Posibilidades de integración

Bloque 2: Contidos da aprendizaxe I: coñecer o medio.

Tema 4. Condicionamento en Suxeitos Humanos
Aprendizaxe predictiva vs. Aprendizaxe emocional e avaliativa.
O papel da conciencia

Tema 5. Aprendizaxe de Continxencias e Causalidade
Tarefas e modelos explicativos.
Asociacións, regras e modelos.

Tema 6. Aprendizaxe de Conceptos e categorías.
Descubrimento de conceptos e contrastación de hipóteses.
Categorías difusas. Modelos de prototipos e de memoria de exemplares.
O papel do coñecemento previo. Conceptos e teorías.

Bloque 3: Contidos da aprendizaxe II: Actuar no medio.

Tema 7. Aprendizaxe de Habilidades.
Etapas e curva de adquisición.
Habilidades perceptivas.
Habilidades motoras.
Habilidades cognitivas.
Habilidades de aprendizaxe.

2. CLASES INTERACTIVAS.

1. A aprendizaxe está “aí fora”. Estudo de casos (para traballo en grupo).
2. Xenética e aprendizaxe: A “tabula rugosa”.
3. Desenvolvemento e aprendizaxe: ¿Hai períodos críticos?
4. Modelos conexionistas: A lenta busca da emerxencia.
5. Práctica 1: Aprendizaxe de continxencias: o sesgo de densidade.
6. Práctica 2: Aprendizaxe de categorías I: Descubrimento.
7. Práctica 3: Aprendizaxe de categorías II: Prototipos vs. exemplares.
8. Práctica 4: Aprendizaxe de habilidades: Curva de adquisición.
9. Exposición e debate de traballos en grupo I
10. Exposición e debate de traballos en grupo II

Bibliografía básica e complementaria
Bibliografía básica
Teoría:
Anderson, J. R. (1995). Learning and Memory. New York, Wiley. [Aprendizaje y memoria : un
enfoque integral. México:McGraw-Hill, 2001]
Blakemore, S-J. e Frith, U. (2005). The learning brain. Oxford: Blackwell [ Cómo aprende el
cerebro. Las claves para la educación. Barcelona: Ariel, 2007].
Murphy, G.L. (2002). The big book of concepts. Cambridge, MA. MIT Press.
Piñeno, O., Vadillo, M.A. e Matute, E. (Eds.). Psicología del aprendizaje. Badajoz: Abecedario.
Pozo, J.I. (2008). Aprendices y Maestros: La Psicología Cognitiva del Aprendizaje. Madrid:
Alianza.

Prácticas:
Alcaraz, M.A., Redondo, J.M., Fraga, I., & Fernández-Rey, J. (Coords.) (2003). Procesos
Psicológicos Básicos: Manual de prácticas de condicionamiento y aprendizaje. Madrid:
Pirámide. Capítulos 18-22.

Bibliografía complementaria
Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall. [Teoría del
Aprendizaje Social. Madrid: Espasa-Calpe, 1982]
Bruner, J.S.; Goodnow, J.J., & Austin, G.A. (1956). A Study of Thinking. [ El Proceso Mental en el
Aprendizaje. Madrid: Narcea, 1978].
Claxton, G. (1997). Cerebro de Liebre, Mente de Tortuga: Por qué aumenta nuestra inteligencia
cuando pensamos menos. Barcelona: Urano.
Cobos, P. (2005). Conexionismo y cognición. Madrid: Pirámide.
Frith, C. (2007). Making up the mind. Oxford: Blackwell. [Descubriendo el poder de la mente.
Cómo el cerebro crea nuestro mundo mental. Barcelona: Ariel, 2008].
Froufe, M. (1997). El Inconsciente Cognitivo: La cara oculta de la mente. Madrid: Biblioteca
Nueva.
Huertas, E. (1992). El Aprendizaje no Verbal en los Humanos. Madrid: Pirámide.
Leahey, T.H. & Harris, R.J. (1998). Learning and Cognition. Englewood Cliffs: Prentice Hall.
[Aprendizaje y Cognición. Madrid: Prentice Hall, 1998].
Maldonado, A. (1998). Aprendizaje, Cognición y Comportamiento Humano. Madrid: Biblioteca
Nueva.
Matute, H. (Ed.) (2002). Debate: Aprendizaje Causal. Cognitiva, 14, 1-128.
Méndez, C. (1996). Teorías de la imitación. En C. Méndez, M. Peralbo e I, Fraga (Eds.) Imitación
y Conducta Humana.(pp. 15-44). Santiago: Universidad de Santiago de Compostela.
O’Reilly, R.C. & Munakata, Y. (2000). Computational explorations in Cognitive Neuroscience.
Cambridge, MA: MIT Press.
Oña Sicilia et al. (1999). Control y Aprendizaje Motor. Madrid: Síntesis.
Pozo, J.I. (1989). Teorías Cognitivas del Aprendizaje. Madrid: Morata.
Rizzolatti, G. y Sinigaglia, C. (2006).So quel che fai. Il cervello che agisce e i neurona specchio.
Milán: Raffaello Crtina Editore. . [ Las neuronas espejo. Los mecanismos de la empatía
emocional. Barcelona: Paidós, 2006].
Rumelhart, D.E., McClelland, J.L. y el grupo PDP (1986/1992) Introducción al Procesamiento
Distribuido en Paralelo. Madrid: Alianza.
Sanchez, P. & Huertas, E. (1991). Condicionamiento Clásico en Humanos. Madrid: UNED.
Shanks, D.R. (1995). The Psychology of Associative Learning. Cambridge, UK: Cambridge
University Press.
Smith, E.E. & Kosslyn, S.M. (2007). Cognitive Psychology: Mind and Brain. [ Procesos cognitivos.
Modelos y bases neurales. Madrid, Prentice Hall, 2008]
Tomasello, M. (1999). The cultural origins of human cognition. Cambridge, Mass.: Harvard
University Press. [ Los orígenes culturales de la cognición humana. Buenos Aires:
Amorrortu, 2003].

Competencias
Competencias da titulación ás que contribúe a materia:
• Coñecer e comprender as funcións, características, contribucións e limitacións dos distintos
modelos teóricos da Psicoloxía
• Coñecer e comprender as leis e principios básicos dos procesos psicolóxicos.
• Extraer información relevante de libros de texto de nivel avanzado.
• Comprender e explicar o comportamento humano integrando diferentes perspectivas.
• Valorar e apreciar as aportación das investigación científica ao coñecemento e a práctica
profesional
• Ser capaz de elaborar informes orais e escritos
• Saber traballar en equipo.


Competencias específicas da materia:
• Coñecer as leis básicas da aprendizaxe en relación coas condicións que a producen, os
resultados a que da lugar e os mecanismos que a fan posible.
• Ser capaz de relacionar eses coñecementos cos temas que se estudian no resto das materias
do plan de estudos, en especial cos outros procesos psicolóxicos básicos e coas materias que
aplican máis directamente os principios básicos da aprendizaxe.
• Ser capaz de integrar a información sobre os mecanismos de aprendizaxe nun esquema global
de funcionamento do sistema cognitivo.
• Ser capaz de aplicar eses coñecementos á análise de situacións concretas de aprendizaxe da
vida diaria.

Metodoloxía da ensinanza
O programa teórico desenvolverase por medio de exposicións orais dos profesores durante as 24 sesións expositivas. As sesións interactivas servirán como complemento dos contidos desas exposicións e servirán para fomentar a participación dos estundantes, por medio de debates, traballando sobre as prácticas propostas, e acollendo un foro de discusión dos traballos en grupo. As prácticas constan dunha serie de tarefas experimentais realizadas via web, onde os alumnos recollerán os seus datos e incorporaranos aos datos grupais que serán analizados, interpretados e discutidos no curso das correspondentes sesións interactivas. Os traballos de grupo levaranse a cabo en grupos de 5/6 persoas, e consistirán na realización da análise dunha situación natural de aprendizaxe relevante desde o punto de vista da psicoloxía. Amnesia, dislexia, memoria excepcional, fobias, adiccións, ou bilingüismo poderían ser exemplos de algúns deses tópicos. Cada grupo elaborará un informe do traballo, e realizará unha breve exposición das súas conclusións nas sesións interactivas correspondentes. Cada alumno elaborará e entregará un Portafolio no que, cando menos, se incluirá un informe das prácticas realizadas e da súa participación no traballo de grupo, e un breve resume de cada unha das sesións interactivas.
Realizaranse, cando menos, dúas sesións de titoría de grupo nas semanas do 10 ao 14 de outubro e do 31 de outubro ao 4 de novembro.

Controlarase a asistencia ás sesións interactivas e ás de titorías de grupo.

No campus virtual estarán dispoñibles as presentacións dos temas a tratar nas clases expositivas así como as instrucións para o desenvolvemento das actividades interactivas, as tarefas experimentais a realizar nas prácticas e os modelos de informe a utilizar para cada unha delas.

Sistema de evaluación
Para a avaliación da materia teranse en conta todas as actividades desenvolvidas polo estudante que estean recollidas no Portafolio, máis a cualificación obtida no exame final, que consistirá nunha proba obxectiva de verdadeiro/falso, composta por preguntas sobre os distintos temas do programa.
De acordo co asignación de horas de traballo á parte expositiva e á parte interactiva da materia, a avaliación de cada unha das dúas partes terá un peso equivalente. A avaliación global da materia será o resultado de sumar ambas cualificacións. Para superar a materia será preciso obter unha puntuación mínima de 2 puntos sobre 5 en cada unha das partes e que a suma das dúas sexa igual ou superior a 5. Para achegar aos estudantes ás tarefas de investigación, valorarase de maneira simbólica (unha ou dúas décimas) a súa participación en investigacións levadas a cabo polo grupo de Aprendizaxe Humana, ben como suxeitos experimentais ben como asistentes de laboratorio.

Tempo de estudo e traballo persoal
Clases expositivas: 24h.
Clases interactivas: 13 h.
Titorías: 1h.
Exame final: 2h.
Horas de preparación e estudo do material das clases expositivas: 36 h. (estimadas).
Preparación das clases interactivas e elaboración dos informes de seguimento: 26 h. (estimadas)
Traballos de grupo : 10,5 h. (estimadas)


Recomendacións para o estudo da materia
Como teremos ocasión de ver dun xeito sistemático nesta materia, a aprendizaxe para que teña sentido require unha implicación activa do aprendiz no proceso, o que supón participar activamente nas distintas actividades e realizar estas seguindo a programación establecida.
Para un mellor aproveitamento das clases expositivas recoméndase ler, con anterioridade ao desenvolvemento de cada unha delas, a presentación do tema correspondente (dispoñible no campus virtual) así como algunha das lecturas recomendadas.
Para garantir o carácter realmente interactivo das sesións de grupos pequenos, é imprescindible que os estudantes realicen un traballo previo de preparación de cada unha delas, realizando as lecturas que se propoñan en cada caso.
Para poder cumprimentar as prácticas, é necesario que cada estudante realice a tarefa experimental correspondente no prazo que se estableza ao efecto en cada unha delas, para que os datos poidan figurar no modelo de informe dispoñible no campus virtual.
O traballo en grupo será supervisado e orientado nas sesións de titoría, polo que será necesario acompasar o seu desenvolvemento ao que se vaia establecendo nestas.
En definitiva, do que se trata é de que o estudante aprenda de maneira significativa, o que implica comprender o que estuda e poñelo en relación co resto dos seus coñecementos. Para conseguir este obxectivo o estudante non debe quedar con ningunha dúbida sen tratar de resolvela. Esta é a finalidade fundamental das titorías, polo que se recomenda facer un uso efectivo delas.