G2011324 - Tratamentos psicolóxicos I (Intervención en Psicoloxía Clínica e da Saúde) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 35.00
- Clase Interactiva Laboratorio: 15.00
- Horas de Titorías: 1.00
- Total: 51.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Psicoloxía Clínica e Psicobioloxía
- Áreas: Personalidade, Avaliación e Tratamentos Psicolóxicos
- Centro: Facultade de Psicoloxía
- Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: null
Profesores
Horarios
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoInglésObxectivos da materiaO obxectivo final do Grao en Psicoloxía é capacitar o alumno para a comprensión e a intervención sobre o comportamento humano, normal ou patolóxico, a nivel individual ou social, analizando a conduta de persoas e grupos sociais. Para iso, é preciso adquirir un dominio de técnicas e instrumentos, ademais de coñecementos axustados a cada área de investigación ou intervención.
Dende o ensino da materia de Tratamentos Psicolóxicos I, os obxectivos que se perseguen son os seguintes:
1. Que o estudante adquira os coñecementos básicos, a nivel teórico, histórico e metodolóxico, sobre as Técnicas de Modificación de Conduta.
2. Que o estudante sexa capaz de poñer en práctica as distintas Técnicas de Modificación de Conduta a partir da adquisición dos coñecementos técnicos necesarios.
3. Que o estudante coñeza os beneficios e os inconvenientes da posta en práctica de cada unha das Técnicas de Modificación de Conduta.
4. Que o estudante coñeza cales son as vantaxes e limitacións das distintas Técnicas de Modificación de Conduta, fronte a outras estratexias de intervención.
5. Que o estudante teña presente que toda ciencia ten que basearse nunha metodoloxía científica rigorosa. Dende a Modificación de Conduta isto esixe: unha observación sistemática, diagnóstico, análise funcional coa formulación e posta a proba de hipótese, aplicación do tratamento, avaliación deste e seguimento.
6. Que o estudante sexa capaz de buscar máis información que a que se proporciona en clase para que no futuro poida funcionar de modo independente. A ciencia na actualidade avanza moi rapidamente, polo que todo profesional debe coñecer a forma de obter información para poder mellorar o seu desempeño.
7. Que o estudante sexa capaz de ter un amplo coñecemento sobre que é a psicoloxía clínica dende unha perspectiva crítica, tendo presentes as limitacións que existen na intervención terapéutica con seres humanos.
8. Que o estudante teña sempre presente que cada persoa sobre a que imos intervir é única, aínda que o seu problema teña a mesma etiqueta que o doutra persoa, a intervención terapéutica que imos deseñar e poñer en práctica debe de ser única, adaptada a esa persoa.
9. Que o estudante sexa capaz de traballar dentro dun equipo formado por distintos profesionais. No campo da saúde, a intervención realízase con frecuencia dende unha perspectiva multidisciplinar: distintos profesionais ocúpanse da problemática que presenta a persoa. Isto esixe a avaliación dos nosos tratamentos en relación con outros (ej., farmacolóxicos, educativos, etc.) e coñecer ata onde chega o noso campo de intervención.
10. Que o estudante non perda de perspectiva que o obxectivo da psicoloxía é o estudo da conduta, o da psicoloxía clínica é o estudo e cambio da conduta anormal e o obxectivo da modificación de conduta é a aplicación das técnicas de cambio de conduta.
ContidosTEMARIO
PROGRAMA DA PARTE TEÓRICA DA MATERIA E BIBLIOGRAFÍA RECOMENDADA PARA A SÚA PREPARACIÓN
1. As técnicas de modificación de conduta: Historia, fundamentos teóricos, definición, enfoques teóricos e características
Contidos:
Conceptos básicos. Desenvolvemento histórico. Definición. Enfoques teóricos. Ámbitos de aplicación. Outras consideracións importantes.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 1.
2. A avaliación conductual e o proceso de intervención terapéutico
Contidos:
Conceptos e introdución. Características da avaliación conductual. Proceso de avaliación conductual. Técnicas de recollida da información. Outras consideracións importantes.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 2.
3. Técnicas de relaxación
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos. Tipos de técnicas. Condicións de aplicación. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 7.
4. A desensibilización sistemática
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos. Condicións de aplicación. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 9.
5. A técnica de exposición directa
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 10.
6. Técnicas operantes para o establecemento ou aumento de condutas
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos das técnicas operantes para o establecemento ou aumento de condutas. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 11.
7. Técnicas operantes para a redución ou eliminación de condutas
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos das técnicas operantes para a eliminación ou redución de condutas. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 12.
8. Programas de economía de fichas e contratos conductuales
Contidos:
Introdución. Aspectos básicos do programa de economía de fichas. Procedemento básico de aplicación do programa de economía de fichas. Aspectos básicos dos contratos conductuales. Procedemento básico de aplicación dos contratos conductuales. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 13.
9. Técnicas aversivas
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos das técnicas aversivas. Condicións de aplicación. Procedemento básico de aplicación. Variacións. Aplicacións. Outras consideracións clínicas e éticas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 14.
10. Técnicas de condicionamento encuberto
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos das técnicas encubertas. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 18.
11. Técnicas de autocontrol
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos das técnicas de autocontrol. Procedemento básico de aplicación. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 15.
12. Terapias racionais e de reestruturación cognitiva. I. Terapia conductual racional emotiva e reestruturación racional sistemática
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos da terapia conductual racional emotiva e a reestruturación racional sistemática. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 22.
13. Terapias racionais e de reestruturación cognitiva. II. A terapia cognitiva
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos da terapia cognitiva. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 23.
14. Terapias racionais e de reestruturación cognitiva. III. A técnica de autoinstruccións
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos da técnica de autoinstruccións. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 19.
15. Adestramento en inoculación de estrés e adestramento en manexo de ansiedade
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos do adestramento en inoculación de estrés e adestramento en manexo de ansiedade. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 24.
16. Terapias de solución de problemas
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos das terapias de solución de problemas. Variacións. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 20.
17. Técnicas de modelado
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos das técnicas de modelado. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de
Contidos técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 16.
18. Adestramento en habilidades sociais
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos do adestramento en habilidades sociais. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 29.
Cabalo, V. (C.ía) (1991). Manual de técnicas de terapia e modificación de conduta. Madrid: Século XXI. Capítulo 26.
19. Técnicas de biofeedback
Contidos:
Introdución. Bases teóricas e desenvolvemento histórico. Aspectos básicos das técnicas de biofeedback. Procedemento básico de aplicación. Aplicacións. Outras consideracións clínicas.
Material bibliográfico de referencia:
Labrador, F., Cruzado, J. e Muñoz, M. (Eds.) (2008). Manual de técnicas de modificación e terapia de conduta. Madrid: Pirámide. Capítulo 17.
A planificación temporal estará suxeita a posibles cambios en función das necesidades do curso.
PROGRAMA DE CLASES PRÁCTICAS
Práctica 1. Técnica terapéutica 1
Práctica 2. Técnica terapéutica 2
Práctica 3. Técnica terapéutica 3
Práctica 4. Técnica terapéutica 4
Práctica 5. Técnica terapéutica 5
Práctica 6. Técnica terapéutica 6
Práctica 7. Técnica terapéutica 7
Práctica 8. Técnica terapéutica 8
Práctica 9. Técnica terapéutica 9
Práctica 10. Técnica terapéutica 10
Bibliografía básica e complementariaBIBLIOGRAFÍA BÁSICA
- Labrador, F. J. (Ed.) (2008). Técnicas de modificación de conducta. Madrid: Pirámide.
- La proporcionada en clase.
Bibliografía complementaria: teoría
- Caballo, V. (Comp.) (1991). Manual de técnicas de terapia y modificación de conducta. Madrid: Siglo XXI.
- Kanfer, F.H. y Goldstein, A.P. (Eds.) (1987). Cómo ayudar al cambio en psicoterapia. Bilbao: Desclée de Brouwer (título original en inglés: Helping people change).
- Labrador, F.J., Echeburúa, E. y Becoña, E. (2000). Guía para la elección de tratamientos psicológicos efectivos: Hacia una nueva psicología clínica. Madrid: Dykinson.
- Pérez, M., Fernández, J.R., Fernández, C. y Amigo, I. (Coord.) (2003). Guía de tratamientos psicológicos eficaces. I. Adultos. Madrid: Pirámide.
CompetenciasCOMPETENCIAS ESPECÍFICAS DA MATERIA
Desenvolvemento profundo da competencia
- Ser capaz de definir os obxectivos e elaborar o plan de intervención básico en función do propósito desta (prevención, tratamento, rehabilitación, inserción, acompañamento...).
- Saber elixir as técnicas de intervención psicolóxica axeitadas para alcanzar os obxectivos propostos.
- Saber aplicar estratexias e métodos de intervención básicos sobre os destinatarios: consello psicolóxico, asesoramento, negociación, mediación...
- Coñecer e axustarse as obrigas deontolóxicas da Psicoloxía.
Desenvolvemento medio da competencia
- Ser capaz de establecer as metas da actuación psicolóxica nos diferentes contextos, propoñendo as metas cos destinatarios afectados.
- Ser capaz de utilizar estratexias e técnicas para involucrar na intervención os destinatarios.
- Saber planificar a avaliación dos programas e as intervencións.
- Saber proporcionar aos destinatarios retroalimentación de forma axeitada e precisa.
- Ser capaz de elaborar informes orais e escritos.
Desenvolvemento inicial dá competencia
- Saber analizar o contexto onde se desenvolven as condutas individuais, os procesos grupales e organizacionales.
- Saber seleccionar e administrar os instrumentos de avaliación.
- Ser capaz de medir e obter datos relevantes para a avaliación das intervencións.
COMPETENCIAS TRANSVERSAIS OU XENÉRICAS
Instrumentais
- Capacidade de análise e de síntese.
- Ser capaz de tomar decisións.
- Capacidade de comunicación oral e escrita.
- Capacidade de resolución de problemas.
- Capacidade de organización e planificación.
- Capacidade de xestión da información.
Persoais
- Capacidade de traballar en equipo e colaborar eficazmente con outras persoas.
- Capacidade de traballar en equipos de carácter inter e multidispciplinar.
- Habilidades nas relacións interpersoais.
- Recoñecemento da diversidade e multiculturalidade.
- Compromiso ético.
- Razoamento crítico.
Sistémicas
- Capacidade para desenvolver e manter actualizada as propias competencias, destrezas e coñecementos.
- Mostrar interese pola calidade da propia actuación e saber desenvolver sistemas para garantir a calidade dos propios servizos.
- Capacidade para adaptarse ás novas situacións.
- Capacidade para pensar de forma creativa e desenvolver novas ideas e conceptos.
Outras competencias
- Capacidade para asumir responsabilidades.
- Capacidade de autocrítica.
- Saber valorar a actuación persoal e coñecer as propias competencias e limitacións.
- Saber obter información de forma efectiva a partir de libros, revistas e doutra documentación.
Metodoloxía da ensinanza O desenvolvemento da materia estrutúrase en dúas sesións de teoría á semana, de 75 minutos de duración cada unha e clases interactivas de 1 hora e media de duración durante 10 semanas repartidas ao longo do semestre. A metodoloxía de traballo estrutúrase en cinco apartados, os cales terán que ser avaliados polo profesor:
1. Aprendizaxe en gran grupo co profesor, nas clases teóricas.
Para introducir cada un dos temas do programa utilizaremos o modelo de lección maxistral, apoiado tecnicamente con transparencias de power point. Este modelo ofrece a posibilidade de incidir no máis importante de cada tema e presentar unha determinada forma de traballar e estudar a materia. Tamén se utilizará o modelo participativo para primar a comunicación entre os estudantes e entre os estudantes e o profesor.
Material: Canón proxector e ordenador.
2. Aprendizaxe en pequeno grupo, nas clases interactivas.
As clases prácticas realizaranse en grupos reducidos e adestrarase o alumno na práctica das distintas técnicas.
A aprendizaxe da aplicación das distintas técnicas realizarase a través de role-playing no que participarán todos os alumnos. Utilizásense as técnicas de modelado e moldeamiento para mellorar a súa execución. Tamén se empregará o visionado de videos onde se pon en práctica as devanditas técnicas.
Material: O indicado en cada unha das prácticas.
3. O estudo de distintas técnicas e suas aplicacións clínicas.
Ó longo do curso o alumno fará varios traballos a partir dun ou dous artigos sobre distintas técnicas e aplicacións da mesma a problemas clínicos relevantes. Esperase con isto que o alumno se familiarice en coñecer bibliografía actualixzada, como usar bases de datos e revistas de referencia da materia, e os principales estudos sobre a temática en estudo.
Ditos traballos iranse indicando ó longo das primeiras semanas do curso. O número máximo de traballos a facer será de 4 e sua extensión será adecuada ó traballo a realizar e o tempo adicado.
Para a solución dos problemas que poidan xurdir durante a realización desta tarefa, o alumno pode acudir ás titorías (no horario correspondente) ou a través do correo electrónico.
Sistema de evaluación1. A avaliación constará de dous partes:
1) asistencia e participación nas clases teóricas (realizarase unha avaliación continua dos contidos, tarefas e habilidades adquiridas) e exame final da parte teórica da asignatura, e
2) asistencia e participación nas clases interactivas, traballos das prácticas, avaliación continua dos contidos das clases interactivas, tarefas e habilidades adquiridas nas mesmas e exame final das mesmas.
2. A parte teórica ten un peso do 70% da asignatura (o 40% avaliarase co exame final da parte teórica e o 30% coa avaliación continua ao longo do curso, entre a que se inclúe os traballos de estudo de distintas técnicas e as súas aplicacións clínicas) e a parte interactiva un 30% (o 10% avaliarase co exame final da parte interactiva e o 20% coa avaliación continua ao longo do curso). Para aprobar a asignatura hai que aprobar independientemente a parte teórica e a parte interactiva, e dentro de cada unha delas hai que aprobar cada unha dos seus partes. O aprobado está en 5.0.
3. É obligatoria a asistencia aos contidos teóricos e prácticos desta asignatura. O mínimo de asistencia é dun 75% ás clases teóricas e dun 75% de asistencia ás clases interactivas para poder presentarse ao exame final dos contidos teóricos e prácticos da asignatura. O alumno debe realizar un mínimo dun 75% dos controis en clase e debe entregar un mínimo dun 75% das tarefas ou traballos prácticos asignados nos períodos de tempo especificados ao longo do período de impartición da asignatura. Non cumprir estes criterios implica o suspenso da asignatura.
4. Quedan exentos da asistencia ás clases teóricas e interactivas aqueles alumnos aos que a USC téñalles concedida a exención de docencia para esta asignatura.
5. É obligatoria a realización de distintos traballos sobre distintas técnicas e aplicacións das mesmas a problemas clínicos relevantes. O número de traballos a realizar será dun máximo de 4 ao longo de todo o curso.
6. O exame final da parte teórica da asignatura constará dunha proba obxectiva e/ou de varias preguntas curtas. No exame en formato de proba obxectiva (modalidade estándar) a cualificación de aprobado é a partir de 5.00, sendo necesario ter ben 36 de cada 50 preguntas, utilizándose a corrección estándar para unha proba obxectiva con tres alternativas de resposta, controlando a aleatoriedad das respostas (Fórmula de corrección: Puntuación = Respostas correctas / [Respostas incorrectas / número de alternativas - 1].
7. Nos exames o alumno ten que vir adecuadamente identificado (DNI ou carnet de estudante).
8. A interpretación das normas de avaliación do curso rexerase, en caso de dúbidas, como para calquera outra cuestión que puidese xurdir, pola normativa oficial da Universidade de Santiago de Compostela, que é a que prevalece como norma de rango superior.
Tempo de estudo e traballo persoalPara cada tema precisanse 4 horas de estudio
Recomendacións para o estudo da materiaRecomendacións para o estudo da materia e o bo aproveitamento do curso por parte do alumno
- Planificar o curso dende o primeiro día de clase cunha temporalización realista en función do tempo dispoñible para esta e para as demais materias. Por iso aconséllase dedicar dende o comezo do curso, ininterrompidamente, un tempo semanal á preparación da materia, tanto nos seus aspectos teóricos coma nos prácticos e nos traballos que hai que realizar para esta.
- Asistir regularmente ás clases teóricas e prácticas da materia.
- Ter o estudo da materia ao día na súa parte teórica; realizar cunha axeitada previsión de tempo os traballos para as prácticas así como os demais traballos que hai que realizar para a materia ao longo do curso académico.
- Implicarse activamente na dinámica das clases teóricas.
- Facer e entregar nos prazos fixados os traballos planificados ao longo do curso.
- Participar activamente nas clases prácticas.
- Ir aplicando para o propio estudo desta e doutras materias os coñecementos que se van adquirindo na materia para o manexo de calquera conduta.
ObservaciónsNingunha