G1041109 - Química Xeral III (Química Xeral) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 18.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 24.00
• Clase Interactiva Seminario: 7.00
• Horas de Titorías: 2.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Química Analítica, Nutrición e Bromatoloxía
• Áreas: Química Analítica
• Centro: Facultade de Química
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
BOLLAIN RODRIGUEZ, MARIA HERMINIA.	SI
Mejuto Marti, M Carmen.	NON
QUINTANA ALVAREZ, JOSE BENITO.	NON
YEBRA BIURRUN, MARIA DEL CARMEN.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLE02	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_02	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_03	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_04	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_05	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_06	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_07	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_08	Horarios	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_02	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_03	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_04	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_05	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_06	Horarios	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS11	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS12	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS13	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS14	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS15	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS16	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
- Introducir os conceptos de equilibrio e constantes de equilibrio.
- Adquirir coñecementos básicos dos equilibrios químicos homoxéneos y heteroxéneos en disolución acuosa.
- Discutir as alternativas adecuadas para os cálculos de pH e concentracións das especies no equilibrio.
- Familiarizar o alumno no laboratorio co as técnicas básicas e as diversas aplicacións dos equilibrios iónicos nas disolucións

Contidos
QUÍMICA XERAL III (2013-2014)

Item 1.- Introdución ás reaccións en solución acuosa
1. Reaccións químicas e a súa clasificación.
2. Natureza das solucións acuosas.
3. Reaccións de Precipitación.
4. Reaccións ácido base.
5. Principios xerais de oxidación redución.

Item 2.- Principios do equilibrio químico
1. Equilibrio dinámico.
2. Constantes de equilibrio.
3. Significado dun valor numérico dunha constante de equilibrio.
4. O cociente de reacción Q: predición do sentido do cambio neto.
5. Modificación das condicións de equilibrio: principio de Le Châtelier’s.
6. Relación entre DGº e a constante de equilibrio (Keq)
7. Espontaneidade dunha reacción.
8. Predición da dirección dun cambio químico.

Item 3.- Ácidos e bases
1. Breve revisión da teoría de Arrhenius.
2. Teoría de ácidos e bases de Brønsted-Lowry.
3. Ácidos e bases de Lewis
4. Auto ionización da auga e escala de pH.
5. Ácidos fortes e bases fortes.
6. Ácidos débiles e bases débiles.
7. Ácidos polipróticos.
8. Os ións como ácidos e bases. Sales de ácidos polipróticos.

Item 4.- Outros aspectos do equilibrio ácido básico.
1. Efecto de ións comúns no equilibrio ácido base.
2. Solucións reguladoras.
3. Indicadores ácido base.
4. Reaccións de neutralización e curvas de valoracións.

Item 5.- Solubilidade e equilibrio dos ións complexos
1. Solubilidade e Constante do produto de solubilidade, Ksp.
2. Relacións entre solubilidade e Ksp.
3. Efecto do ión común nos equilibrios de solubilidade.
4. Limitacións do concepto de Ksp.
5. Criterios para a precipitación e precipitación total.
6. Precipitación fraccionada.
7. Solubilidade e pH.
8. Equilibrios que implican ións complexos.
9. Análise cualitativa de catións.

Item 6.- Electroquímica
1. Potenciais de eléctrodo e a súa medición.
2. Potenciais estándar de eléctrodo.
3. Ecel, DGº e Keq.
4. Ecel en función da concentración.
5. Corrosión: Células voltaicas non desexadas.
6. Electrólises. Formación das reaccións non espontáneas.


PROGRAMA DE PRÁCTICAS:

Práctica nº 1.- Estudo das reaccións en solución acuosa.
Parte 1.- Aspectos prácticos do Equilibrio Químico
Parte 2.- Equilibrio químico ácido-base.
Práctica nº 2.- Hidrólise de sales. Disolucións reguladoras. Medida de pH.
Práctica nº 3.- Exemplo práctico dun proceso de neutralización.
Práctica nº 4.- Separacións e identificacións de metais pesados en solución acuosa.
Práctica nº 5.- Aplicacións prácticas das reaccións en solución acuosa: Separación e identificación de catións.
Práctica nº 6.- Reaccións de oxidación redución. Pila galvánica. Cela electrolítica.


Bibliografía básica e complementaria
BIBLIOGRAFÍA (2013-2014)

MANUAL DE REFERENCIA
“Química General” 10ª edición.
Ralph H. Petrucci; F. Geoffrey Herring; Jeffry D. Madura y Carey Bissonnette.
Editorial Pearson Educación, S.A.; 2011.

Bibliografía complementaria
- American Chemical Society: “Química un proyecto de la ACS”; Ed Reverté. Barcelona, 2005. Reimpresión julio 2007.
- Chang, R.: "Química" 10ª ed.; Ed. Mc Graw Hill.; 2010.
- Arribas Jimeno, S.: "Análisis cualitativo inorgánico" 5ª ed.; Ed. Paraninfo; 1993.
- Burriel, F.; Lucena, F; Arribas, S.; Hernández, J.: "Química analítica cualitativa" 18ª ed.; Ed. Paraninfo. Madrid, 2001.

Competencias
1. Competencias xerais:
- Que os graduados teñan e comprendan os conceptos, métodos e resultados máis importantes das distintas ramas da Química.
- Que poidan aplicar tanto os coñecementos teóricos prácticos adquiridos como a capacidade de análises y de abstracción na definición e presentación de problemas e na procura das solucións.
- Que teñan capacidade de comunicar, tanto por escrito como de forma oral, coñecementos, procedementos, resultados e ideas en Química.
- Que sexan capaces de estudar e aprender de forma autónoma, con organización de tempo e recursos, novos coñecementos e técnicas en calquera disciplina científica ou tecnolóxica.
- Poder explicar de maneira comprensible fenómenos e procesos relacionados co aspectos básicos da Química.
- Habilidade para utilizar baixo condicións de seguridade, técnicas experimentais nun laboratorio químico.

2. Competencias específicas:
- Ser capaz de resolver calquera problema básico relacionado coa sistemática do equilibrio químico.
- Dispoñer de coñecementos básicos de sistemas ácido-base e solucións de regulación, e a súa aplicabilidade.
- Describir fundamentos e terminoloxía dos equilibrios de especies complexas.
- Coñecer como se prepara unha disolución reguladora e a súa aplicabilidade.
- Saber aplicar os conceptos e propiedades dos equilibrios heteroxéneos e dos equilibrios redox.
- Ter a capacidade para adquirir habilidades experimentais básicas o elementais que o leven a absorber outras máis complexas.

3. Competencias transversais:
Capacidade para traballar nun equipo, tanto para resolver como discusións de problemas.
Utilizar bibliografía e ferramentas de búsquea de recursos bibliográficos da Química.

Metodoloxía da ensinanza
A) Clases expositivas en grupo grande ("CE" nas zonas de táboas): A lección ensinada polo profesor, que pode ter diferentes formatos (teoría, problemas e / ou exemplos xerais, directrices xerais sobre o tema ...). O profesor pode ter o apoio de audiovisuais (Plataforma Virtual USC) e de informática. Normalmente estas clases seguirá os contidos dun Manual de Referencia sobre o tema proposto na guía pedagóxica da materia. A participación nestas clases non é obrigatoria.
B) Clases interactivas en pequenos grupos (Seminarios, "CIS" na táboa de tempo): Clase teórica e práctica na que se propoñen e resolven aplicacións da teoría, problemas, exercicios, etc. O alumno participa activamente nesas clases, de formas distintas: o profesor entrega os exercicios que foron ofrecidos aos alumnos con suficiente antelación; resolución de exercicios na clase, etc . O profesor pode contar cun soporte de medios informáticos e audiovisuais. Inclúe probas de avaliación, se hai. A participación nestas clases é obrigatoria.
C) Clases prácticas de laboratorio(“CIL” na táboa de tempo): Isto inclúe as clases que se dan nun laboratorio de práctica, seis sesións de 4 horas cada unha. Neles, o alumno adquire as competencias específicas dun laboratorio de química e consolida os coñecementos adquiridos nas clases teóricas. O traballo persoal nesta actividade é moi reducido.
Para estas prácticas, terá un manual de boas prácticas de laboratorio, incluíndo observacións xerais sobre o traballo de laboratorio e un guión de cada unha das prácticas a facer. Iso incluirá unha breve presentación dos fundamentos, a metodoloxía seguida e os detalles do razoamento a seren realizados e resultados. O estudante terá que comparecer a cada sesión de adestramentos despois de ler atentamente o contido deste manual. Ao comezar cada sesión de adestramentos, nunha aula, os alumnos contestarán durante 5 ou 10 minutos a algunhas preguntas previas que o profesor terá en conta para a nota da práctica.
Tras unha explicación por parte do profesor, os alumnos han facer individualmente ou en grupos de dous, as experiencias e os cálculos necesarios para acadar os obxectivos da práctica, recollendo no caderno de laboratorio o desenvolvemento da práctica diaria , os cálculos e os resultados obtidos, presentar o mesmo día ou a data especificada polo profesor responsable, o caderno dos resultados de laboratorio, que serán avaliados para a final.
A participación nestas clases prácticas é obrigatoria. As ausencias deben ser comprobados por documentos, aceptando os casos cubertos pola lexislación universitaria existente. A práctica que non se realiza, recupérase de acordo co profesor e dentro do horario previsto para a materia.
D) Titorías en pequeno grupo ("CIT" nas táboas de tempo): Titorías programadas polo profesor e coordinadas polo Centro. En xeral, cada alumno pode ter dúas horas ao semestre e por temas. Son propostas outras actividades como a resolución de problemas integrados, aclaración de dúbidas sobre a teoría ou na práctica, ou outras tarefas propostas. A participación nestas clases é obrigatoria,como indica a normativa do centro.

Sistema de evaluación
1.- As cualificacións de cada alumno faranse mediante unha avaliación continua e a realización dun exame final.
a) O acceso ao exame está condicionado á asistencia do 80% das clases interactivas, verificada segundo o sistema oficial de control de asistencias establecido polo Centro. Os alumnos deberán xustificar documentalmente as súas ausencias no decanato da Facultade de Química da USC.
b) É obrigatoria a asistencia polo menos o 50% das titorías programadas.
c) Será obrigatoria a asistencia á totalidade das prácticas de laboratorioPara iso, unha práctica de laboratorio non realizada, cuxa ausencia estará debidamente xustificada, debe recuperarse de acordo co profesor. Para superar a materia, será un requisito imprescindible ter a avaliación de apto nas prácticas de laboratorio.

2.- A avaliación ordinaria farase en dúas partes:
2.1. Avaliación continua, terá un peso porcentual do 40%, que consta á súa vez de tres compoñentes:
i. Clases interactivas en grupo reducido (Seminarios 20%)
ii. Clases interactivas en grupo moi reducido (Titorías 5%)
iii. Prácticas laboratorio/ordenador (Laboratorio 15%)
2.2. Exame final (EF), cun peso porcentual do 60%, constará de dous compoñentes:
i. Unha parte versará sobre a totalidade dos contidos da materia, cun valor do 85% na nota do exame.
ii. A outra parte, incluirá cuestións relativas ás prácticas de laboratorio, que terán unha porcentaxe do 15% na nota do exame.

3.- Para a avaliación continua das prácticas do laboratorio, os ítems a avaliar serán os seguintes:
• Test previo
• Organización e pulcritude no laboratorio
• Execución da práctica
• Informe elaborado polo alumno que incluirá os resultados obtidos no laboratorio e as respostas ás cuestións presentadas polo Profesor.

4.- A nota final obterase como resultado de aplicar a ecuación seguinte:

Nota final = máximo (0,4 × N1 + 0,6 × N2, N2)

N1 = nota numérica correspondente á avaliación continua
N2 = nota numérica correspondente ao exame final.

5.- Os alumnos repetidores terán o mesmo réxime de asistencia ás clases que os que cursan a materia por primeira vez, coas salvidades seguintes:
- Os estudantes repetidores que aprobasen as prácticas de laboratorio, conservaráselles a cualificación durante un máximo de dous cursos académicos. O que significa que non terán que realizar novamente as prácticas de laboratorio, pero asistirán ás restantes clases interactivas (Seminarios e Titorías) en igualdade de condicións que os restantes alumnos, para non perder o dereito a examinarse da materia.
- Os alumnos repetidores que non obtivesen a cualificación de apto nas prácticas de laboratorio, pero superasen a parte correspondente aos contidos teóricos da materia, deberán realizar novamente as prácticas de laboratorio, conservándoselles durante un máximo de dous cursos académicos a nota do exame e a correspondente aos apartados restantes da avaliación continua (Seminarios e Titorías).
- Os alumnos repetidores que non estean incluídos en ningún dos apartados anteriores terán o mesmo réxime de asistencia ás clases interactivas e o mesmo sistema de avaliación que os alumnos matriculados por primeira vez.

6.- Avaliación de recuperación
Na avaliación ordinaria o alumno poderá superar:
- Toda a materia.
- Unicamente a parte de prácticas de laboratorio.
- Soamente a parte teórica {EF + Avaliación continua (seminarios e titorías)}.
Se só supera as prácticas de Laboratorio o alumno poderá repetir no exame final a parte correspondente aos contidos teóricos da materia.
No caso de superar os contidos teóricos, deberá repetir a parte do exame final referente ás cuestións prácticas.
A nota global en ambos os dous casos será o resultado da aplicación da ecuación da avaliación ordinaria.


Tempo de estudo e traballo persoal
Traballo presencial: 18 (CE) + 07 (CIS) + 02 (CIT) + 24 (CIL)
Total horas traballo presente na aula o no laboratorio 51 h

Traballo persoal do alumno
Estudio autónomo individual ou en grupo 45
Resolución de exercicios e outros traballos 24
Elaboración de exercicios propostos, ou outros traballos 15
Preparación teórica das prácticas 15
Total horas traballo persoal do alumno 99 h

HORAS TOTALES DE TRABALLO: 51 + 99 = 150 h


Recomendacións para o estudo da materia
Asistir ás clases expositivas da materia.
A utilización do manual de referencia recomendado.
Dedicar ao estudo da materia un tempo regularmente distribuído ao longo do semestre.
Resolver os exercicios e traballos propostos polo Profesor.
No referente á parte práctica da materia se recomenda unha lectura previa dos guións de prácticas, antes da súa entrada no laboratorio.