G1041221 - Química Analítica I (Química Analítica) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 23.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 20.00
• Clase Interactiva Seminario: 8.00
• Horas de Titorías: 2.00
• Total: 53.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Química Analítica, Nutrición e Bromatoloxía
• Áreas: Química Analítica
• Centro: Facultade de Química
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
Barciela Alonso, M.. Del Carmen.	NON
BASADRE PAMPIN, Ma ISABEL.	NON
GONZALEZ PORTAL, AURORA.	NON
LORENZO FERREIRA, ROSA ANTONIA.	NON
RODRIGUEZ PEREIRO, ISAAC.	NON
RUBI CANO, ELISA MARIA.	NON
YEBRA BIURRUN, MARIA DEL CARMEN.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLE02	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_02	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_03	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_04	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_05	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_06	Horarios	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_07	Horarios	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_08	Horarios	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_02	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_03	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_04	Horarios	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_05	Horarios	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_06	Horarios	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS11	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS12	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS13	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS14	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS15	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS16	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
- Familiarizar ao alumno/a co proceso analítico e as diversas aplicacións dos equilibrios iónicos en disolución.
- Coñecer e aplicar as técnicas analíticas clásicas.
- Recoñecer e analizar novos problemas e planear estratexias para solucionalos.
- Adquirir, avaliar e utilizar os datos e información bibliográfica e técnica relacionada coa Química Analítica.
- Traballar no laboratorio de Química Analítica con seguridade (manexo de materiais, utilización de instrumentación analítica e eliminación de residuos).
- Interpretar os datos procedentes de observacións e medidas no laboratorio.
- Comprender os aspectos cualitativos e cuantitativos dos problemas relacionados coa Química Analítica.

Contidos
-Tema 1. O proceso analítico. Etapas fundamentais. Resolución de problemas analíticos.
-Tema 2. A mostra analítica. Mostraxe e problema analítico. Toma de mostra. Erros de mostraxe. Plan de mostraxe. Preparación da mostra para a análise.
-Tema 3. Parámetros de calidade dos métodos analíticos. O erro en Química Analítica. Comprobación da calidade: posta a punto dunha metodoloxía analítica. Validación dunha metodoloxía analítica.
-Tema 4. Introdución á análise gravimétrica e técnicas e operacións da análise gravimétrica. Características das reaccións utilizadas en gravimetría. Formación e evolución dos precipitados. Contaminación. Técnicas e operacións da análise gravimétrica. Precipitación en disolución homoxénea. Filtrado e lavado dos precipitados. Tratamento térmico. Cálculos. Aplicacións.
-Tema 5. Introdución aos métodos volumétricos de análise. Introdución aos métodos volumétricos. Características das reaccións utilizadas en volumetría. Tipos de volumetrías. Modos de valoración. Sustancias patrón tipo primario. Disolucións patrón. Detección do punto final dunha valoración. Cálculos.
-Tema 6. Volumetrías de precipitación. Curvas de valoración. Indicadores de punto final: método de Mohr, método de Volhard, método de Fajans. Aspectos prácticos e aplicacións.
-Tema 7. Volumetrías acedo-base. Curvas de valoración. Sistemas monopróticos: valoración de ácidos e bases fortes, valoración de ácidos e bases débiles. Sistemas polipróticos. Indicadores acedo-base. Aspectos prácticos e aplicacións analíticas.
-Tema 8. Volumetrías de formación de complexos. Curvas de valoración. Indicadores metalocrómicos. Aspectos prácticos e aplicacións: complexometrías con ligandos polidentados. Aspectos prácticos e aplicacións analíticas.
-Tema 9. Volumetrías redox. Curvas de valoración. Indicadores redox. Reactivos utilizados en volumetrías redox. Tratamento previo da mostra con oxidantes e reductores. Aspectos prácticos e aplicacións.


Programa de Prácticas
Práctica 1. Determinación gravimétrica de Ni en aceiro/Determinación gravimétrica de ferro nun mineral.
Práctica 2. Determinación de cloruro en auga: Método de Mohr/Método de Volhard.
Práctica 3. Determinación de carbonato e bicarbonato en auga.
Práctica 4. Determinación de sulfato en auga de río/Determinación da dureza da auga.
Práctica 5. Determinación da materia orgánica en auga/Determinación de hipoclorito (cloro activo) en lexía.

Bibliografía básica e complementaria
1. Básica (Manual de referencia):
D.C. HARRIS, Análisis Químico Cuantitativo, 3ª ed.; Reverté, 2007

2. Complementaria:
J. GUITERAS; R. RUBIO; G. FONRODONA, Curso Experimental en Química Analítica, Ed Síntesis. Madrid. 2003.
Competencias
Competencias xerais
- Desenvolver no estudante o interese polas metodoloxías propias da Química Analítica.
- Lograr que o estudante adquira a terminoloxía básica da Química Analítica e que saiba utilizala, expresando as ideas coa precisión requirida no ámbito científico e sendo capaz de establecer relacións entre os distintos conceptos.
- Desenvolver no alumnado a capacidade para expor e resolver problemas numéricos en Química Analítica, así como para interpretar os resultados obtidos.
- Capacidade de realizar medidas experimentais de forma precisa e reflectir os resultados obtidos e a súa análise de forma ordenada nun caderno de laboratorio.
- Dispor dos coñecementos teóricos e prácticos necesarios para planificar, aplicar e xestionar a metodoloxía analítica máis adecuada para abordar problemas de índole ambiental, sanitario, industrial, alimentario ou de calquera índole relacionada con sustancias químicas
- Dispor dos coñecementos teóricos e prácticos necesarios para abordar a xestión de residuos químicos e de seguridade no laboratorio
- Poder explicar de maneira comprensible fenómenos e procesos relacionados coa Química Analítica
- Comprender e utilizar a información bibliográfica e técnica referida aos procesos químicos analíticos.

Competencias específicas
- Identificar as diferentes etapas do proceso analítico.
- Coñecer o fundamento das técnicas analíticas clásicas e as súas aplicacións.
- Relacionar os tipos principais de reaccións químicas e as súas principais aplicacións na análise cuantitativa.
- Ter a destreza de adquirir habilidades experimentais relativas á Química Analítica que lle leven a asimilar outras problemáticas analíticas máis complexas.
- Resolución de problemas cualitativos e cuantitativos segundo modelos previamente desenvolvidos.
- Comprensión dos aspectos cualitativos e cuantitativos dos problemas químicos.

Competencias transversais
Instrumentais: Capacidade de análise e síntese. Capacidade de organización e planificación. Resolución de problemas. Toma de decisións. Resolución de problemas utilizando medios informáticos.
Persoais: Capacidade para traballar en grupo. Capacidade para comunicar ideas e expresarse de forma correcta oral e escrita. Desenvolvemento de habilidades para o traballo en equipo tanto na resolución como na discusión de problemas. Iniciación na capacidade de argumentación co apoio dos libros de texto e outras referencias proporcionadas na materia. Iniciación na capacidade crítica e autocrítica. Habilidades nas relacións interpersoais.
Sistémicas: Desenvolvemento de habilidades para a aprendizaxe autónoma. Adaptación a novas situacións. Creatividade. Liderado. Motivación pola calidade. Sensibilidade cara a temas ambientais.

Metodoloxía da ensinanza
A) Clases expositivas en grupo grande: Lección impartida polo/o profesor/a que poderá ter formatos diferentes (teoría, problemas e/ou exemplos xerais, directrices xerais da materia). O/a profesor/a pode contar con apoio de medios audiovisuais e informáticos pero, en xeral, os/as estudantes non necesitarán manexalos en clase. Habitualmente estas clases seguirán os contidos dun Manual de referencia proposto na Guía Docente da materia. A asistencia a estas clases non é obrigatoria.

B) Clases interactivas en grupo reducido: Clase teórico/práctica na que se propoñen e resolven aplicacións da teoría, problemas, exercicios O/a alumno/a participa activamente nestas clases de distintas formas: entrega de exercicios ao profesor/a (algúns dos propostos en boletíns de problemas que o/o profesor/a entrega aos alumnos coa suficiente antelación); resolución de exercicios na aula, etc. O docente pode contar con apoio de medios audiovisuais e informáticos pero, en xeral, os/as estudantes non os manexarán en clase. Inclúense as probas de avaliación se as houbese. A asistencia a estas clases é obrigatoria.

C) Clases prácticas de laboratorio: Inclúense aquí as clases que teñen lugar nun laboratorio de prácticas. Nelas o/o alumno/a adquire as habilidades propias dun laboratorio de química analítica e consolida os coñecementos adquiridos nas clases de teoría. O traballo persoal do alumno/a nesta actividade é moito máis reducido. Para estas prácticas, o/a alumno/a disporá dun manual de prácticas de laboratorio, que incluirá consideracións xerais sobre o traballo no laboratorio, así como un guión de cada unha das prácticas a realizar, que constará dunha breve presentación dos fundamentos, a metodoloxía a seguir e a indicación dos cálculos a realizar e resultados a presentar. O/o alumno/a deberá a acudir a cada sesión de prácticas lendo atentamente o contido deste manual. Ao comezar cada sesión de prácticas, nunha aula, os/as alumnos/as responden durante 5 ou 10 minutos a unhas cuestións previas que o/o profesor/a cualifica e ten en conta para a nota de prácticas. Tras unha explicación do profesor/a, o/o alumno/a realizará individualmente, ou en grupos de dous, as experiencias e cálculos necesarios para a consecución dos obxectivos da práctica, recollendo no diario de laboratorio o desenvolvemento da práctica e os cálculos e resultados que procedan, presentando o mesmo día ou na próxima sesión os resultados, que serán avaliados. A entrega dunha memoria final é un requisito adicional para a avaliación e o prazo de presentación máximo será a data correspondente ao exame oficial da convocatoria correspondente. A asistencia a estas clases é obrigatoria. As faltas deberán ser xustificadas documentalmente, aceptándose razóns de exame e de saúde, así como aqueles casos contemplados na normativa universitaria vixente. A práctica non realizada recuperarase de acordo co/coa profesor/a e dentro do horario previsto para a materia.

D) Titorías de encerado en grupo moi reducido: Titorías programadas polo/o profesor/a e coordinadas polo Centro. En xeral, suporán para cada alumno/a 2 horas por cuadrimestre e materia. Proponse actividades como a supervisión de traballos dirixidos, aclaración de dúbidas sobre teoría ou as prácticas, problemas, exercicios, lecturas ou outras tarefas propostas; así como a presentación, exposición, debate ou comentario de traballos individuais ou realizados en pequenos grupos. En moitos casos o/o profesor/a esixirá aos/as alumnos/as a entrega de exercicios previa á celebración da titoría. Estas entregas virán recollidas no calendario de actividades que van realizar os/as alumnos/as ao longo do curso da Guía Docente da materia correspondente. A asistencia a estas clases é obrigatoria.

Sistema de evaluación
Seguirase o criterio xeral de avaliación das materias do Grao en Química (Curso académico 2013/14).

1. A avaliación desta materia farase mediante avaliación continua e a realización dun exame final, estando condicionado o acceso ao exame á participación en polo menos o 80% das actividades docentes presenciais de asistencia obrigatoria (seminarios, titorías e prácticas de laboratorio). En calquera caso, será obrigatorio asistir polo menos a unha das dúas titorías programadas. As prácticas non realizadas recuperaranse de acordo co profesor no horario asignado as prácticas da materia.
O profesor verificará a asistencia ás clases segundo o sistema de control de asistencias oficial da Facultade de Química. As ausencias deberán ser xustificadas documentalmente.
2. A avaliación continua constará de tres compoñentes: seminarios, prácticas de laboratorio e titorías, que contabilizarán na nota final do/a alumno/a coas porcentaxes seguintes: 15%, 10% e 5%. A suma destas tres compoñentes terá un peso porcentual do 30% na nota final.
Serán obxecto de avaliación continua os exercicios entregados ó profesor e os realizados nos seminarios, o traballo realizado nas titorías e a realización das prácticas de laboratorio.
Para a avaliación das prácticas de laboratorio os items a avaliar serán os seguintes: test previo, organización e pulcritude no laboratorio, execución da práctica e test final.

3. O exame final versará sobre a totalidade dos contidos da materia e incluirá cuestións relativas ás prácticas de laboratorio, que contribuirán nun 20% a nota global do exame (N2).
4. A cualificación do estudante, que non será inferior á do exame final ni á obtenida ponderándola coa nota da avaliación continua, obterase como resultado de aplicar a fórmula seguinte :Nota final= máximo (0,30 x N1 + 0,70 x N2, N2)
Sendo N1 a nota numérica correspondente á avaliación continua (escala 0-10) e N2 a nota numérica do exame final (escala 0-10).
En todo caso, para aprobar a materia, será requisito imprescindible ter a cualificación de apto nas prácticas de laboratorio.
Os alumnos/as repetidores terán o mesmo réxime de asistencia ás clases que os que cursan a materia por primeira vez, coas excepcións seguintes:
• Aos estudantes repetidores que aproben a avaliación continua das prácticas de laboratorio conservaráselles a cualificación obtida durante un máximo de dous cursos académicos. Polo tanto, non terán que realizar novamente as prácticas de laboratorio, pero asistirán ás restantes clases interactivas (seminarios e titorías), en igualdade de condicións que os restantes alumnos/as, para non perder o dereito a examinarse da materia.
• Os alumnos/as repetidores dunha materia teórico-práctica que non obteñan a cualificación de apto na avaliación continua das prácticas de laboratorio, pero superen a parte correspondente aos contidos teóricos da materia, deberán realizar novamente as prácticas de laboratorio, conservándoselles durante un máximo de dous cursos académicos a nota do exame e a correspondente aos apartados restantes da avaliación continua (seminarios e titorías).

Tempo de estudo e traballo persoal
Traballo presencial na aula
Clases expositivas en grupo grande (23 horas)
Clases interactivas en grupo reducido (Seminarios) (8 horas)
Prácticas de laboratorio (20 horas)
Titorías en grupo moi reducido (2 horas)
Total horas traballo presencial na aula ou no laboratorio (53 horas)

Traballo persoal do alumno
Estudo autónomo, individual ou en grupo (49 horas)
Resolución de exercicios, ou outros traballos (22 horas)
Preparación de presentacións orais, escritas, elaboración de exercicios propostos. Actividades en biblioteca ou similar (11 horas)
Preparación do traballo de laboratorio (14 horas)
Total horas traballo persoal do alumno/a (96 horas)

Recomendacións para o estudo da materia
É aconsellable asistir ás clases expositivas.
É importante manter o estudo da materia ao día.
Unha vez finalizada a lectura dun tema no manual de referencia, é útil facer un resumo dos puntos importantes, identificando os puntos crave do tema que se deben lembrar e asegurándose de coñecer tanto o seu significado como as condicións nas que se poden aplicar.
A resolución de problemas é fundamental para a aprendizaxe desta materia. Pode resultar de axuda o seguir estes pasos: (1) Facer unha lista con toda a información relevante que proporciona o enunciado. (2) Facer unha lista coas cantidades que se deban calcular. (3) Identificar as ecuacións a utilizar na resolución do problema e aplicalas correctamente.
É conveniente que os/as alumnos/as traian resoltos os problemas dos boletíns aos seminarios. Os boletíns entregaranse co tempo suficiente para que isto sexa posible.
É imprescindible a preparación das prácticas antes da entrada no laboratorio. En primeiro lugar, débense repasar os conceptos teóricos importantes en cada experimento e, a continuación, é necesario ler con atención o guión da práctica, tentando entender os obxectivos e o desenvolvemento do experimento proposto. Calquera dúbida que puidese xurdir deberá ser consultada co/o profesor/a.