G2091105 - Ciencias Fundamentais (Formación Básica Común) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 24.00
- Clase Interactiva Laboratorio: 28.00
- Clase Interactiva Seminario: 6.00
- Horas de Titorías: 2.00
- Total: 60.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Física Aplicada, Química Física, Química Orgánica, Botánica , Zooloxía e Antropoloxía Física
- Áreas: Física Aplicada, Química Física, Química Orgánica, Botánica, Zooloxía
- Centro: Facultade de Veterinaria
- Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)
Profesores
Horarios
| Nome | Tipo Grupo | Tipo Docencia | Horario Clase | Horario exames |
|---|---|---|---|---|
| Grupo CLE01 | Ordinario | Clase Expositiva | SI | SI |
| Grupo CLIL_01 | Ordinario | Clase Interactiva Laboratorio | SI | NON |
| Grupo CLIL_02 | Ordinario | Clase Interactiva Laboratorio | SI | NON |
| Grupo CLIL_03 | Ordinario | Clase Interactiva Laboratorio | SI | NON |
| Grupo CLIL_04 | Ordinario | Clase Interactiva Laboratorio | NON | NON |
| Grupo CLIL_05 | Ordinario | Clase Interactiva Laboratorio | NON | NON |
| Grupo CLIL_06 | Ordinario | Clase Interactiva Laboratorio | NON | NON |
| Grupo CLIL_07 | Ordinario | Clase Interactiva Laboratorio | NON | NON |
| Grupo CLIS_01 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | NON | NON |
| Grupo CLIS_02 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | NON | NON |
| Grupo CLIS_03 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | NON | NON |
| Grupo CLIS_04 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS01 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS02 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS03 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS04 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS05 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS06 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS07 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS08 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS09 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS10 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS11 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS12 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS13 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
Obxectivos da materia
Coñecemento básico da morfoloxía, bionomía e sistemática de animais e plantas de interese veterinario. Coñecemento dos procesos químicos básicos, así como das bases físicas dos procesos biolóxicos e as súas aplicacións nas ciencias veterinarias.
Contidos
ZOOLOXÍA
Teoría
1. – Conceptos xerais.
Morfoloxía, bionomía e sistemática dos animais de interese veterinario. Filoxenia, sistemática e concepto de especie. Reino Animalia. Modelos de organización. Tipos de simetría e cavidades corporais. (Clase expositiva. Tempo estimado: 3:30 h).
2. – Diversidade animal. Estudo dos taxons máis relevantes.
Deseño corporal e funcións básicas de Esponxas, Cnidarios (augamares, anémonas e corais), Platelmintos (planarias, doelas e tenias), Nematodos, Anélidos (lombrigas de terra, samesugas e poliquetos), Artrópodos (crustáceos, arácnidos e insectos), Moluscos (caracois, bivalvos e cefalópodos), Cordados (peixes, anfibios, réptiles, aves e mamíferos). (Clase expositiva. Tempo estimado: 4:30 h).
Prácticas de laboratorio
1. - Observación de Protozoos e pequenos animais de charcas de auga doce. (Sesión práctica de 1:30 h).
2. - Disección do Mexillón (Mytilus galloprovincialis). (Sesión práctica de 1:30 h).
3. - Disección da Miñoca (Eisenia andrei). (Sesión práctica de 1:30 h).
4. - Disección da Cigala (Nephrops norvegicus). (Sesión práctica de 1:30 h).
5. - Disección da Abella da mel (Apis mellifera). (Sesión práctica de 1:30 h).
6. - Disección da Troita arco da vella (Oncorhynchus mykiss). (Sesión práctica de 1:30 h).
BOTÁNICA
1. Conceptos xerais.
Principais grupos de organismos. Dominios e Reinos: Protistas, Fungos e Plantas. Características xerais e clasificación. (Clase expositiva. Duración estimada: 3h).
2. Diversidade das plantas.
Morfoloxía externa e bioloxía reprodutiva das plantas: Plantas sen semente. Plantas con semente: Ximnospermas e Anxiospermas, características xerais e clasificación, estudo dos taxons de interese veterinario. (Clase expositiva. Duración estimada: 3h).
Prácticas de laboratorio:
1. Plantas: Estudo da morfoloxía externa. Organización e estruturas reprodutoras. (Clase interactiva, práctica de laboratorio de 2 h).
2. Plantas. Anxiospermas Dicotiledóneas (Fabáceas e Asteráceas). (Clase interactiva, práctica de laboratorio de 2 h).
3. Plantas. Anxiospermas Monocotiledóneas (Poáceas). (Clase interactiva, práctica de laboratorio de 2 h).
QUÍMICA
Clases expositivas:
Tema 1. EQUILIBRIO ÁCIDO-BASE.
Introdución. Ácidos e bases. Pares conxugados ácido-base. Equilibrio de autoionización e produto iónico da auga. Constantes de acidez e basicidad. Fortaleza dos ácidos e das bases. Concepto de pH. Cálculo do pH de disolucións de ácidos e bases. Grao de disociación. Propiedades ácido-base das sales. Desprazamentos do equilibrio. Disolucións reguladoras. Indicadores ácido-base. (Clase expositiva de 4 horas de duración).
Tema 2. ESTRUCTURA E REACTIVIDADE DAS MOLÉCULAS ORGÁNICAS.
Representación das moléculas orgánicas. Isomería. Grupos funcionais. Ácidos e bases orgánicos. Reaccións de substitución, eliminación, adición, oxidación e redución. (Clase expositiva de 4 horas de duración).
Clases interactivas:
Prácticas de laboratorio
Práctica 1. Preparación de disolucións reguladoras e comprobación da sua capacidade de regulación do pH. (Clase interactiva no laboratorio de 3 horas).
Práctica 2. Extracción líquido-líquido. (Clase interactiva no laboratorio de 1.5 horas)
Práctica 3. Síntese dun éster: a aspirina. (Clase interactiva no laboratorio de 1.5 horas)
FÍSICA
Clases expositivas (Teoría):
Nocións de Biomecánica (1.5 h).
Bases físicas do funcionamento do sistema circulatorio dos mamíferos (1.5 h).
Nocións de Termodinámica Biolóxica. Metabolismo animal (2 h) .
Principios básicos da electricidade (1 h).
Nocións da Física da vista e do oído (1 h).
Clases interactivas (Prácticas):
Centro de gravidade dun animal. Distribución de carga nas patas dianteiras e traseiras (1 h).
Métodos de determinación de densidades (1 h).
Uso de manómetros e efecto Venturi (1 h).
Viscosidade dun alimento líquido e control de calidade (1 h).
Calorimetría: calor de fusión do xeo e calor específico dun alimento líquido. Lei de Joule (1 h).
Circuítos de corrente continua. Manexo de polímetro (1 h) .
Óptica: formación de imaxes con lentes converxentes e diverxentes delgadas (1 h).
(dependendo da dispoñibilidade de material poden producirse cambios destes contidos).
Bibliografía básica e complementaria
ZOOLOXÍA
- BARNES, R.D. Zoología de los Invertebrados. Interamericana, 4ª ed., México, 1157 pp. 1996.
- DE LA FUENTE, J.A. Zoología de Artrópodos. Interamericana McGraw Hill, México, 805 pp., 1994.
- HICKMAN C.P., ROBERTS, L.S. & HICKMAN, F.M. Principios integrales de Zoología. Interamericana, Madrid, 14ª ed., 917 pp., 2009.
- HILDEBRAND, M. Anatomía y embriología de los Vertebrados. Limusa, México, 844 pp., 1982.
- MARGULIS, L. & SCHWARTZ, K.V. Cinco reinos. Guía ilustrada de los phyla de la vida en la Tierra. Labor, Barcelona, 355 pp., 1982.
- McGAVIN, G.C. Entomología esencial. Ariel, Barcelona, 350 pp., 2002.
- NIETO, J.M. & MIER, M.P. Tratado de entomología. Omega, Barcelona, 599 pp., 1985.
- PLANAS, J. Elementos de Biología. Omega, Barcelona, 570 pp., 1985.
- SOLOMON, E.P., BERG, L.R., MARTIN, D.W. & VILLEE, C. Biología de Villée. Interamericana McGraw Hill, 8ª ed., México, 1193 pp., 2008.
- TELLERÍA, J.L., Zoología evolutiva de los Vertebrados. Síntesis, Madrid, 1988.
- YOUNG, J.Z., La vida de los Vertebrados. Omega, Barcelona, 660 pp. 1985.
Información en Internet:
- The Tree of Life: http://tolweb.org/tree/
- Life on the Earth: http://www.ucmp.berkeley.edu/alllife/threedomains.html
BOTÁNICA
- CURTIS, H., BARNES, N. S. Biología. 7ª ed. Ed. Panamericana. Buenos Aires. 1010 pp. 2008.
- DÍAZ VIZCAÍNO, E.A. 2011. Morfoloxía e bioloxía reprodutiva das plantas. Unidade Didáctica 4. Universidade de Santiago de Compostela. Disponible en:
http://www.usc.es/export/sites/default/gl/servizos/snl/dinamizacion/descargas/Morfoloxia_bioloxia_reprodutiva_plantas.pdf
- IZCO , J., BARRENO, E., BRUGUÉS, M., COSTA, M., DEVESA, J.A., FERNÁNDEZ, F., GALLARDO, T., LLIMONA, X., PRADA, C., TALAVERA, S., VALDÉS, B. Botánica. McGraw Hill Interamericana, Madrid, 781 pp. 2004.
- NABORS, M. W. Introducción a la Botánica. Pearson Educación. Madrid. 712 pp. 2006.
- PURVES, W.K., SADAVA, D., ORIANS, G.H., HELLER, C. H. Vida. La ciencia de la Biología, 6ª ed. Panamericana. Buenos Aires. 1133 pp. 2005.
- RAVEN, P.H., EVERT, R.F. & EICHCHORN, E.E. Biología de las plantas, 2 tomos. Reverté, Barcelona, 1991.
- SOLOMON, E.P., BERG, L.R., MARTIN, D.W. & VILLEE, C. Biología. Interamericana McGraw Hill, 8ª ed., México, 1193 pp., 2008.
- STRASBURGER, E. e col. Tratado de Botánica. 9ª ed. Omega. Barcelona. 2004.
Prácticas:
- AIZPURU, I., ASEGINOLAZA, C., URIBE-ECHEBERRÍA, P.M., URRUTIA, P. , ZORRAKIN, I. Claves ilustradas de la Flora del País Vasco y territorios limítrofes. Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco. Vitoria. 1999.
QUÍMICA
- HART, H.; HART, D.J.; CRAINE, L.E. Química orgánica (9ª ed.). México: McGraw-Hill, 1997.
- R. CHANG: Química, México, McGraw-Hill, cop. 2007.
- R H PETRUCCI, W. S. HARWOOD y G. F. HERRING: Química General, Madrid, Pearson Educación, 2007.
FÍSICA
- CROMER, A.H. Física para las Ciencias de la Vida. Ed Reverté, 2007.
- GIANCOLI, D.C. Física. Principios y Aplicaciones. Ed Prentice Hall Mexico, 2007.
- HEWITT, P.H. Física Conceptual. Pearson. Addison Wesley, 2004.
- KANE, J.W.; STERNHEIM, M.M. Física. Ed Reverté, 2007.
- McDONALD, S.C.G.; BURNS, D.M. Física para las Ciencias de la Vida y de la Salud. Fondo Educativo Iberoamericano, 1989.
- STROTHER, G.K. Física Aplicada a las Ciencias de la Salud. Ed McGraw-Hill, 1981.
- ORTUÑO ORTÍN, M. Física para Biología, Medicina, Veterinaria y Farmacia. Ed Crítica (Grijalbo Mondadori), 1996.
- JOU, D.; LLEBOT, J.E.; PÉREZ GARCÍA, C. Física para Ciencias de la Vida. Ed McGraw-Hill, 1994.
Problemas: (son de gran interés los propuestos y resueltos que están en los libros de teoría),
- JOU, D.; LLEBOT, J.E.; PÉREZ GARCÍA, C. Problemas de Física para Ciencias de la Vida. Serie Schaum. Ed McGraw-Hill, 1986.
- AGUILAR, J.; SENENT, F. Cuestiones de Física. Ed. Reverté, 2002.
Prácticas:
- FERNÁNDEZ-MORENO, F.; BAIXERAS DIVAR, C.; CASAS AMETLLER, M. Prácticas de Física (Biología, Veterinaria, Informática). Ed Alhambra, 1984.
Competencias
XERAIS PARA A MATERIA
Competencias xerais:
• GVUSC01. Capacidade de aprendizaxe e adaptación.
• GVUSC02. Capacidade de análise e síntese.
• GVUSC03. Coñecementos xerais sobre o área de traballo.
• GVUSC04. Planificación e xestión do traballo.
• GVUSC05. Capacidade de aplicar os coñecementos na práctica.
• GVUSC06. Capacidade de traballar de forma autónoma e en equipo.
• GVUSC09. Capacidade de comunicarse en distintos ámbitos.
• GVUSC10. Compromiso ético e asunción de responsabilidades.
Competencias específicas disciplinares (saber):
• CEDVUSC 01. Coñecemento xenérico dos animais, do seu comportamento e as bases da súa identificación.
• CEDVUSC 02. Estrutura e función dos animais sans.
• CEDVUSC 04. Bases físicas, químicas e moleculares dos principais procesos que teñen lugar no organismo animal.
Competencias específicas profesionais (saber facer):
• D1VUSC 03. Realizar técnicas analíticas básicas e interpretar resultados clínicos, biolóxicos e químicos.
• D1VUSC 16. Aplicar os métodos de identificación individual dos animais.
Competencias específicas académicas (querer facer):
• CEAVUSC 01. Analizar, sintetizar, resolver problemas e tomar decisións nos ámbitos profesionais do veterinario.
• CEAVUSC 03. Divulgar a información obtida durante o exercicio profesional do veterinario de forma fluída, oral e escrita, con outros colegas, autoridades e a sociedade en xeral.
• CEAVUSC 04. Buscar e xestionar a información relacionada coa actividade do veterinario.
• CEAVUSC 05. Coñecer e aplicar o método científico na práctica profesional incluíndo a medicina baseada na evidencia.
• CEAVUSC 06. Saber buscar asesoramento e axuda profesionais.
• CEAVUSC 08. Ser consciente da necesidade de manter actualizados os coñecementos, habilidades e actitudes das competencias profesionais mediante un proceso de formación permanente.
Competencias transversais:
• CTVUSC 01. Capacidade para o razoamento e a argumentación.
• CTVUSC 02. Capacidade para obter información adecuada, diversa e actualizada por diversos medios, como información bibliográfica e Internet, e analizala dunha forma crítica.
• CTVUSC 03. Capacidade para elaborar e presentar un texto organizado e comprensible.
• CTVUSC 04. Capacidade para realizar unha exposición en público de forma clara, coherente e concisa.
• CTVUSC 05. Habilidade no manexo das TICs.
• CTVUSC 06. Utilización de información en lingua estranxeira.
• CTVUSC 07. Capacidade para resolver problemas mediante a aplicación integrada dos seus coñecementos.
Metodoloxía da ensinanza
XERAL PARA A MATERIA:
As clases maxistrais consistirán na explicación, por parte do persoal académico e axudándose do encerado e dos medios audiovisuais que considere oportunos, dos contidos da materia. As prácticas de encerado/seminarios son actividades complementarias que poden ser impartidas polo persoal académico ou polo alumnado, baixo a supervisión do primeiro.
As prácticas de laboratorio, de campo e de computador servirán para a ilustración dos contidos teóricos da materia e estarán orientadas fundamentalmente a que o/a estudante adquira habilidades e experiencia prácticas.
Todas as tarefas do/a estudante (estudo, traballos, lecturas) serán orientadas polo persoal académico nas sesións de titoría.
Utilizaranse as ferramentas dispoñibles na USC-virtual para prover aos alumnos do material necesario para o desenvolvemento da materia (presentacións, apuntamentos, textos de apoio, bibliografía, etc.) e para establecer unha comunicación fluida cos profesores.
Sistema de evaluación
A materia divídese en catro disciplinas (Física, Química, Botánica e Zooloxía), cada unha das cales presenta contidos teóricos e prácticos. A nota final da materia será a media das obtidas nas catro disciplinas, sempre que en cada un delas se obteña como mínimo un 4.
A avaliación de cada disciplina farase a partir dun exame (75% da nota) e avaliación continua (25% da nota). O exame consistirá nunha proba escrita con cuestións teóricas (en Zooloxía e Botánica) e teórico-prácticas (en Física e Química). A avaliación continua desglósase como segue: o 15% corresponderá ás Prácticas de Laboratorio. A asistencia a esas prácticas será obrigatoria. O 10% restante corresponderá á avaliación de traballos ou memorias, asistencia a clase, participación e aproveitamento das actividades lectivas.
Tempo de estudo e traballo persoal
Tratase dunha materia de 6 créditos, polo que o traballo máximo do alumno non lle debe ocupar mais de 150 horas totais.
Traballo presencial na aula:
- Clase Expositiva: 30 h (24 h clases maxistrais + 6 h seminarios)
- Clase Interactiva: 28 h
- Horas de Titorías: 2 h
Total traballo presencial= 60 horas
Traballo persoal do estudante:
- Estudo individual: 65 h (46,5 h estudo teoría + 6 h revisión bibliográfica + 12,5 h resolución de problemas).
- Elaboración de traballos: 16 h (2 h memoria prácticas + 12 h traballo + 2 h presentacións orais).
- Realización de exames: 6 h
- Asistencias a charlas e outras actividades recomendadas: 3 h
Total horas traballo persoal do estudante= 90 h
Total horas presenciais + non presenciais: 150 h
Recomendacións para o estudo da materia
Recoméndase revisar e actualizar os coñecementos de Bioloxía, Matemáticas, Física e Química adquiridos nos estudios de E.S.O. e Bacharelato.