G2091331 - Patoloxía Xeral (Nosoloxía e Fisiopatoloxía) (Formación Básica Común) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clínicos EEES: 24.00
• Clase Expositiva: 33.00
• Clase Interactiva Seminario: 3.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 63.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Patoloxía Animal
• Áreas: Medicina e Cirurxía Animal
• Centro: Facultade de Veterinaria
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
BENEDITO CASTELLOTE, JOSE LUIS.	SI
Castillo Rodriguez, Cristina.	NON
HERNANDEZ BERMUDEZ, JOAQUIN.	NON
LOPEZ ALONSO, MARIA MARTA.	NON
Pereira Lestayo, Víctor.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLI_EEES01	Ordinario	Clínicos EEES	NON	NON
Grupo /CLI_EEES02	Ordinario	Clínicos EEES	NON	NON
Grupo /CLI_EEES03	Ordinario	Clínicos EEES	NON	NON
Grupo /CLI_EEES04	Ordinario	Clínicos EEES	NON	NON
Grupo /CLI_EEES05	Ordinario	Clínicos EEES	NON	NON
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo CLIS_02	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
Co estudo da Nosoloxía preténdese que os alumnos sexan capaces de describir, desde un punto de vista xeral, o proceso morboso: analizar as causas que o producen e a reacción do organismo fronte a estas; estudar as perturbacións funcionais que ocasiona; coñecer as súas manifestacións perceptibles e formas de evolución; cualificar o proceso morboso mediante a emisión dos xuízos clínicos e, finalmente; coñecer os criterios para denominar e clasificar as enfermidades.
Mediante o estudo da Fisiopatoloxía, o alumno deberá coñecer os trastornos funcionais que orixinan os procesos morbosos e que son a base dos síntomas e síndromes das diferentes enfermidades. Para iso deberá coñecer os axentes etiolóxicos susceptibles de producir trastornos funcionais; a súa patoxenia ou forma de actuación e deducir as alteracións funcionais que se producen a nivel orgánico.
Contidos
Contidos teóricos (33 horas). A materia está estruturada nos seguintes bloques temáticos:

1. Introdución (4 horas): Nosoloxía (2 horas): Axentes externos como causa de enfermidade (axentes físicos, químicos, as radiacións e a electricidade): 1 hora. Síndrome Xeral de Adaptación: O estrés en Medicina Veterinaria (1 hora).
2. Fisiopatoloxía - 29 horas divididas da seguinte maneira:

a. Metabolismo, medio interno e sistema endócrino - 4 horas: Fisiopatoloxía do equilibrio hidroelectrolítico: deshidratacións, Hiperhidratacións; Hiper e hipokalemias; hiper e hipomagnesemias (1 hora). Fisiopatoloxía do equilibrio acedo base. Acidoses e alcaloses (1 hora). Fisiopatoloxía do sistema endócrino: etiopatoxenia xeral das enfermidades endócrinas, síndromes que afectan ao hipotálamo e a hipófisis, síndromes que afectan ás glándulas suprerrenais, síndromes que afectan á tiroides, síndromes que afectan ao páncreas endócrino e síndromes que afectan á glándula paratiroides e ao metabolismo do calcio (1,5 horas) Metabolismo de lípidos, proteínas, minerais e hidratos de carbono (0,5 horas)
b. Aparello respiratorio - 4 horas: 1 hora para semioloxía das disneas. Insuficiencias respiratorias externas e internas; 2 horas para alteracións circulatorias de pulmón conxestión pulmonar pasiva e hipertensión pulmonar) e para síndromes pulmonares (enfisema, fibrosis, atelectasia, síndromes de condensación e de cavitación); 1 hora para síndromes pleurais (neumotorax, derrames pleurais) e para síndrome mediastínico.
c. Temperatura e aparello cardiocirculatorio - 6 horas
Temperatura (0,5 horas). Fisiopatoloxía do pericardio, miocardio e endocardio (1 hora); Insuficiencia circulatoria central e periférica, insuficiencia coronaria (1,5 horas). Arritmias (1 hora); Valvulopatias (1 hora) e Fisiopatoloxía dos vasos (1 hora)
d. Sangue (3 horas): Fisiopatoloxía dos eritrocitos (1 hora); fisiopatoloxía dos leucocitos (1 hora) e Fisiopatoloxía das plaquetas e alteracións da hemostasia (1 hora).
e. Sistema Dixestivo (6 horas): Fisiopatoloxía da boca, farinxe e glándulas salivais (1 hora); fisiopatoloxía do esófago e do estómago dos monogástricos (1 hora); fisiopatoloxía do intestino (1 hora); fisiopatoloxía das alteracións hepáticas (1 hora); fisiopatoloxía do páncreas exocrino (0,5 horas); fisiopatoloxía do peritoneo (0,5 horas); fisiopatoloxía dos reservorios gástricos en ruminantes (1 hora)
f. Aparello Renal (2 horas): trastornos micción (polaquiuria, estranguria, disuria, incontinencia renal) e diureses (poliúria, oliguria e anuria) e patoloxía funcional renal (cistitis, litiasis, alteracións función esteanúrica) (1 hora). Patoloxía renal (pielonefrite, nefrite/nefrosis, hidronefrosis, insuficiencias renais) (1 hora)
g. Sistema Nervioso e Locomotor (2 horas): Fisiopatoloxía do sistema locomotriz (ósos, articulacións e músculos) (1 hora). Fisiopatoloxía do Sistema Nervioso: alteracións encefálicas e da Neurona Motora (1 hora).
h. Inmunopatoloxía (2 horas): Reaccións de hipersensibilidade (1 hora); Enfermidades autoinmunes e inmunodeficiencias (1 hora).

Contidos prácticos (24 horas). Os contidos prácticos abordarán o estudo dos seguintes temas:

1. Casos clínicos relativos á termorregulación - 1 hora por alumno
2. Casos clínicos relativos ás variacións de presión arterial – 1,5 horas por alumno
3. Casos clínicos cardioloxía – 2,5 horas por alumno
4. Casos clínicos relativos ao Equilibrio ácido-base metabólico: avaliación de situacións clínicas. 3,5 horas.
5. Casos clínicos hematoloxía: Resolución de casos clínicos. 3,5 horas.
6. Casos clínicos dixestivo: 3 horas. Resolución de diferentes casos clínicos relacionados con alteracións dixestivas en diferentes especies animais.
7. Aproximación ao paciente renal: 1,5 horas. Avaliación clínica da funcionalidade renal. Proteinurias, clasificación fallos renais. Resolución de casos clínicos.
8. Estudo do metabolismo proteico: Resolución de casos clínicos. 1,5 horas.
9. Casos clínicos endócrino: 2 horas. Resolución de diferentes casos clínicos das principais alteracións endócrinas que poden ocorrer nas diferentes especies animais.
10. Casos clínicos sistema nervioso: WORK-SHOP: Aproximación ao paciente con enfermidade do aparello locomotor e sistema nervioso. Resolución de situacións clínicas nun contexto real--> 4 horas

Seminarios (3 horas).
1. Nosoloxía (2 horas): Nosoloxía: Coñecendo a enfermidade.
2. Tensión e axentes externos: MÉTODO DO CASO: Axentes externos como causa de Tensións en Medicamento Veterinario--> 1 hora

Titorías (3 horas).
1. Introdución ao método de estudo da Patoloxía Xeral: a comunicación como ferramenta de comunicación en Medicamento Veterinario (1 hora)
2. Resolución de dúbidas e integración dos distintos contidos da materia (2 horas): Resolución de casos clínicos relacionados co equilibrio ácido-base elaborados polos alumnos (formato workshop)
Bibliografía básica e complementaria
Andrews, A.H., Blowey, R.W., Boyd, H., Eddy, R.G. (2004). Bovine Medicine: Diseases and Husbandry of Cattle. 2ª ed. Ed. Blackwell Publishing.
Blood, D.C. (1996). Manual de Medicina Veterinaria. Ed. McGraw-Hill
Bush, B.M. (1999). Interpretación de los análisis de laboratorio para clínicos de pequeños animales. Ediciones S, Barcelona.
Castro del Pozo, S. (2006) Manual de patología general. Etiología, fisiopatología, semiología, síndromes. 6ª ed. Masson, Barcelona.
Cowell, R.L. et al. (2009). Diagnóstico citológico y hematológico del perro y el gato. 3ª ed. Elsevier, Barcelona.
Davies, Ch y Shell, L. (2003) Diagnóstico frecuente en pequeños animales: Un método algorítmico. McGraw-Hill.
Day, M.J. (1999) Atlas en color de Enfermedades Inmunomediadas del perro y del gato. Cuadros clínicos, diagnóstico y tratamento. Grass Edicións, Barcelona.
Day, M.J. (2008) Clinical immunology of the dog and cat. Manson Publishing
Divers, T. J., Peek, S. (2007). Rebhun’s Diseases of Dairy Cattle. 2ªed. Ed. Saunders Elsevier.
Esteller, A., Cordero, M. (1998) Fundamentos de fisiopatología. McGraw-Hill Interamericana, Madrid.
Ettinger, S.J., Feldman, E.C. (2010). Textbook of veterinary internal medicine: diseases of the dog and cat. 7 th ed. WB Saunders Co., Philadelphia.
Feldman OW et al. (2000) Schalm’s Veterinary Hematology. 5th ed, Philadelphia : Lippincott Williams & Wilkins.
García Partida, P., Prieto Montaña, F., Gutiérrez Panizo, C., Mayer Valor, R. (1999). Exploración clínica veterinaria. Ed. Universidad de León, León.
Jain, N.C. (1993). Essentials of veterinary hematology. Lea & Febiger, Philadelphia.
Kaneko, J.J., Harvey J, Bruss, M. (2008) Clinical biochemistry of domestic animals.6 th ed. Academic Press, San Diego.
Merck, N.J. (2007) El manual Merck de veterinaria. 9ª ed. Centrum Técnicas y Científicas, Madrid.
Nelson, R.W., Couto, C. (1995) Pilares de Medicina Interna en Animales Pequeños. Intermédica, Buenos Aires.
Nelson, R.W., Couto, C. (2010) Medicina Interna de Pequeños Animales. 4ª ed. Elsevier, Barcelona.
Radostits, O.M., Gay, C.G., Clive, C., Blood, D.C., Hinchcliff, K.W. (2001) Medicina Veterinaria: Tratado de las enfermedades del ganado vacuno, ovino, porcino, caprino y equino. Interamericana-McGrawHill. Madrid
Rebar, A.H. et al. (2002). Manual de hematología de perros y gatos. Ed. Multimédica S.A
Salvat (1992) Diccionario Terminológico de Ciencias Médicas. 13ª ed. Salvat, Barcelona.
Smith, B.P. (2010). Medicina interna de grandes animales. 4ª ed. Ed. Elsevier España, S.L.
Sodikoff, CH. (2002) Pruebas diagnósticas y de laboratorio en pequeños animales. Una guía para el diagnóstico de laboratorio. 3ª ed. Harcourt, Madrid.
Stockham, S.L. (2008) Fundamentals of Veterinary Clinical Pathology. 2nd ed. Ames, Iowa, Blackwell cop.
Stockham, S.L., Scott, M.A. (2008). Fundamentals of Veterinary Clinical Pathology. Iowa State Press.
Straw, B.E. (2001). Enfermedades del cerdo. 8ª ed. Inter-médica. Buenos Aires.
Tilley, L. P. (1992) Essentials of canine and feline electrocardiography. 3rd ed. Lea & Febiger, Philadelphia.
Tizard, I.R. (2009) Inmunología Veterinaria. 8ª ed. Elsevier
Underwood, E.J. & Suttle, N.J. (2002) Los minerales en la nutrición del ganado. 3ª ed. Acribia, Zaragoza.
Competencias
Competencias xenéricas
o GVUSC01: Capacidade de aprendizaxe e adaptación.
o GVUSC02: Capacidade de análise e síntese.
o GVUSC03: Coñecementos xerais sobre a área de traballo.
o GVUSC04: Planificación e xestión do traballo.
o GVUSC05: Capacidade de aplicar os coñecementos na práctica.
o GVUSC06: Capacidade de traballar de forma autónoma e en equipo.
o GVUSC07: Habilidade para traballar nun contexto internacional.
o GVUSC08: Liderado, iniciativa e espírito emprendedor.
o GVUSC09: Capacidade de comunicarse en distintos ámbitos.
o GVUSC10: Compromiso ético e asunción de responsabilidades.

Competencias disciplinares:
o CEDVUSC 03: Cría, mellora, manexo e benestar dos animais.
o CEDVUSC 05: Principios básicos e aplicados da resposta inmune.
o CEDVUSC 06: Coñecer os aspectos básicos dos distintos axentes biolóxicos de interese veterinario.
o CEDVUSC 07: Coñecemento das alteracións da estrutura e función do organismo animal.
o CEDVUSC 15: Coñecer os dereitos e deberes do/da veterinario/a, con especial incidencia nos principios éticos.
o CEDVUSC 16: Coñecer as técnicas analíticas básicas e a súa interpretación.

Competencias profesionais:
o D1VUSC 03: Realizar técnicas analíticas básicas e interpretar resultados clínicos, biolóxicos e químicos.
o D1VUSC 04: Diagnosticar as enfermidades máis comúns, mediante a utilización dos protocolos e técnicas complementarias de diagnóstico.
o D1VUSC 15: Asesoramento e xestión, técnica e económica, de empresas de ámbito veterinario en un contexto de sostenibilidade.
o D1VUSC 17: Realizar informes técnicos propios das competencias veterinarias.

Competencias académicas:
o CEAVUSC 01: Analizar, sintetizar, resolver problemas e tomar decisións nos ámbitos profesionais do/da veterinario/a.
o CEAVUSC 02: Manter un comportamento ético no exercicio das súas responsabilidades ante a profesión veterinaria e a sociedade.
o CEAVUSC 03: Divulgar a información obtida durante o exercicio profesional do/da veterinario/a de forma fluída, oral y escrita, con outros colegas, autoridades e a sociedade en xeral.
o CEAVUSC 04: Buscar y xestionar a información relacionada coa actividade do/da veterinario/a.
o CEAVUSC 05: Coñecer e aplicar o método científico na práctica profesional incluíndo a medicina baseada na evidencia.
o CEAVUSC 06: Saber buscar asesoramento e axuda profesionais.
o CEAVUSC 08: Ser consciente da necesidade de manter actualizados os coñecementos, habilidades e actitudes das competencias profesionais mediante un proceso de formación permanente.

Competencias transversais
o CTVUSC 01: Capacidade para o razoamento e a argumentación.
o CTVUSC 02: Capacidade para obter información adecuada, diversa e actualizada por diversos medios, como información bibliográfica e Internet, e analizala dunha forma crítica.
o CTVUSC 03: Capacidade para elaborar e presentar un texto organizado e comprensible.
o CTVUSC 04: Capacidade para realizar unha exposición en público de forma clara, coherente e breve.
o CTVUSC 05: Habilidade o manexo das TICs.
o CTVUSC 06: Utilización de información en lingua estranxeira.
o CTVUSC 07: Capacidade para resolver problemas mediante a aplicación integrada dos seus coñecementos.
Metodoloxía da ensinanza
Contidos teóricos. Para a ensinanza dos contidos teóricos o profesor poñerá a disposición do alumnado con antelación suficiente á clase teórica unha guía con todos los contidos necesarios para iniciarse ao estudo de cada bloque temático. O alumno deberá traballar de forma autónoma en dicha guía, de forma que as clases teóricas presenciais se centren nunha exposición xeral do tema, a resolución de dúbidas surxidas do estudo autónomo do alumno, a presentación de casos clínicos representativos, así como a orientación do profesor a certas lecturas e outro material complementario.
Contidos prácticos. Unha vez que o alumno coñece a sistemática de resolución de casos clínicos (presentada na clase teórica) os alumnos resolverán en grupo distintos casos clínicos.
Seminarios. Introducirán ao alumno nas ferramentas necesarias para a abordaxe dos mecanismos patoxénicos das enfermidades así como a identificación dos distintos procesos morbosos no animal. Empregando como vehículo condutor o Estrés e os axentes externos de enfermidade os alumnos elaborarán ensaios sobre o tema.
Titorías. Na primeira titoría farase unha presentación da materia, dos obxectivos e metodoloxía de traballo, dos mecanismos de avaliación e bibliografía. Na segunda titoría, unha vez rematados os contidos teóricos, prácticos e seminarios, procederase á resolución en grupo das dúbidas surxidas durante o curso; ademais presentaranse distintos supostos prácticos para que o alumno teña unha visión integral da materia.


O alumno disporá dun curso virtual dentro da Plataforma Virtual da Universidade, onde se expoñerán os diferentes temas teóricos e prácticos, así como o material complementario que inclúa lecturas recomendadas, casos clínicos, biblioteca de imaxes e vídeos, enlaces web, etc. Ademáis, crearanse foros para la resolución de dúbidas e suxestións.
Sistema de evaluación
A avaliación da materia realizarase en base a un sistema de avaliación continua (30%) e un exame final (70% dá cualificación final).
Na avaliación continua terase en conta (de forma ponderada) o grao de aproveitamento das clases teóricas (onde o alumno podería ter que responder de forma escrita a varias preguntas tipo test durante a clase e sobre o contido da mesma), das prácticas (a través de exercicios/casos clínicos que os alumnos deberán de realizar) e doutras actividades tipo ensaio que se proporán en relación a diversos temas. A aqueles estudantes que superen a avaliación continua nun curso académico gardaráselles a cualificación obtida para o curso académico seguinte.
A proba de exame final consistirá en 50 preguntas tipo test ou de resposta curta (35% da cualificación final) e 5 preguntas de desenvolvemento e/ou casos clínicos (35% restante). O alumno superará a disciplina se a suma das cualificacións obtidas da avaliación continua e no exame escrito é superior a 5.
De acordo co calendario de exames aprobado polo pleno da Xunta da Facultade de Veterinaria na súa sesión do 3 de abril de 2013, o exame final escrito da convocatoria de Maio realizarase o día 21 de maio de 2014 ás 12:00h nas aulas 2, 3 e 4 da Facultade de Veterinaria e a proba da convocatoria de Xullo terá lugar o día 4 de xullo de 2014 ás 12:00h nas aulas 2, 3 e 4 da Facultade de Veterinaria. Na convocatoria de Xullo só será posible presentarse ao exame final escrito, manténdose a nota da avaliación continua obtida.
http://www.facveterinarialugo.org/archivos/docs/Calendario%20Exames%20Grado%202013-14.pdf

Tempo de estudo e traballo persoal
TRABALLO PRESENCIAL NA AULA (63h)
Clases maxistrais: 33h
Prácticas clínicas: 24h
Prácticas de encerado/Seminarios: 3h
TItorías: 3h

TRABALLO PERSOAL DO/DA ESTUDANTE (87h)
Estudo individual: 58h
Elaboración de traballos: 12h
Presentacións orais: 3h
Revisión bibliográfica: 6h
Resolución de casos/problemas: 4h
Realización de exames: 4 h

TOTAL 150h
Recomendacións para o estudo da materia
Coñecementos básicos de disciplinas como Fisioloxía, Bioquímica, Inmunoloxía e outras disciplinas de primeiro ciclo. Todo iso axudará ao alumno a acelerar a aprendizaxe e comprensión desta materia, así como coñecementos básicos de inglés que tamén favorecen o desenrolo de esta materia, xa que gran parte da bibliografía non ten tradución ao español.