G5021104 - Historia da Arte e Cultura Medievais (Coñecementos Transdisciplinares) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 32.00
• Clase Interactiva Seminario: 16.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Historia da Arte
• Áreas: Historia da Arte
• Centro: Facultade de Xeografía e Historia
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
BARRAL RIVADULLA, Ma DOLORES.	SI
Chao Castro, David.	NON
Rivo Vázquez, María.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLE02	Ordinario	Clase Expositiva	SI	NON
Grupo CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_02	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_03	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_04	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
O alumnado comprenderá e saberá:
- Ofrecer unha visión plural e integradora da arte e a cultura europeos medievais nas súas diversas manifestacións.
- Establecer relacións recíprocas entre os principais eixos que configuran a materia: histórico, artístico e literario (cultural en xeral).
- Adquirir un coñecemento xeral das liñas de investigación e das propostas críticas máis relevantes no ámbito dos estudos medievais sobre arte e cultura.
- Asimilar os fundamentos metodológicos e críticos básicos que lles permitan introducirse no exercicio da actividade investigadora cunha formación versátil e interdisciplinar.
- Ser capaz de manexar as novas tecnoloxías da información e da comunicación aplicadas ao campo dos estudos medievais, así como indicar a súa utilidade na práctica do estudo e divulgación do patrimonio cultural.
- Asimilar as destrezas fundamentais para aproveitar e aplicar os coñecementos adquiridos á correcta interpretación e difusión do legado cultural medievais.
- Contribuír ao desenvolvemento cultural de Galicia mediante a correcta valorización, interpretación e contextualización do legado medieval que posúe.
- Explicar o pasado medieval desde o estudo dos seus restos arqueolóxicos, documentais e sobre todo artísticos: a finalidade é poder facelo posteriormente en medios diferentes como o da docencia, o traballo en centros públicos de difusión do coñecemento como son os museos, os arquivos ou empresas públicas e privadas de patrimonio arqueolóxico e turístico.

Contidos
A creación dun novo imaxinario cristián e a débeda coa tradición grecorromana.
A estética suntuaria e ornamental dos chamados “pobos invasores” e o seu asimilación da cultura grecolatina. O monasticismo insular e as súas consecuencias artísticas. A Renovatio Carolingia. A Arte imperial dos Otones e as súas relacións co oriente bizantino. As singularidades hispanas: da arte da monarquía visigoda ao ano mil. Románico, romance, roman. O poder monástico benedictino. O nacemento plural da arte románico. A Reforma gregoriana e a súa repercusión nos primeiros programas monumentais. As peregrinacións e as súas consecuencias artísticas. Linguaxes simbólicas e narrativos. Diferentes tradicións territoriais no Románico europeo. “Renacemento” do século XII e románico pleno. A pervivencia das formas románicas. Sugerio, Bernardo, o nacemento do gótico e a arte cisterciense. A Europa das catedrais e o paradigma francés. As ordes mendicantes e as súas consecuencias artísticas. O gótico mediterráneo: entre a tradición clásica e as formas norteñas. As particularidades do gótico inglés. O gótico castelán. A arte das cortes europeas nos séculos XIV e XV.

Bibliografía básica e complementaria
BIBLIOGRAFÍA BÁSICA:
- BARRAL I ALTET, X.: La Alta Edad Media. De la Antigüedad al Año 1000, Colonia, 1998.
- GUREVICH. A.I.: Las categorías de la cultura medieval, Madrid, 1990.
- Historia del Arte Medieval (dir. J.V. García Mansilla; C. Mancho i Suárez; I. Ruiz de la Peña González), Valencia, 2012.
- La Edad Media (vol. 2 de Historia del Arte. Coord.: J. Ramírez), Madrid, Alianza Editorial, 1996.
- SEBASTIÁN, S.: Mensaje simbólico del Arte Medieval. Arquitectura, Iconografía, Liturgia, Madrid, 1994.
- YARZA LUACES, J.: La Edad Media, Madrid, 1980.

BIBLIOGRAFÍA COMPLEMENTARIA:
- BANGO TORVISO, I.G.: Arte prerrománico hispano: el arte en la España cristiana de los siglos VI al XI (vol. VIII-II de Summa Artis), Madrid, 2001.
- BECKWITH, J.: Arte paleocristiano y bizantino, Madrid, 1997.
- BIFFI, I.: Atlas histórico de la Cultura Medieval, Madrid, 2007.
- CAMILLE, M.: Arte gótico: visiones gloriosas, Tres Cantos (Madrid), 2005.
- DAVY, M.M.: Iniciación a la simbología románica, Madrid, 1996.
- DURLIAT, M.: El arte románico, Madrid, 1992.
- GRABAR, A.: Las vías de creación de la iconografía cristiana, Madrid, 1985.
- KRAUTHEIMER, R.: Arquitectura paleocristiana y bizantina, Madrid, 1984.
- MILONE, A.: Medievo: 1000-1400: El arte europeo entre el Románico y el Gótico, Barcelona, 2007.
- NÚÑEZ RODRÍGUEZ, M.: Arquitectura prerrománica (Arte galega), Madrid, 1978.
- Santiago, la catedral y la memoria del arte (coord..: M. Núñez Rodríguez), Santiago de Compostela, 2000.
- SCHLOSSER, J.: La literatura artística. Ed. Cátedra. Madrid, 1993.
- SUREDA, J.: El despertar de Europa (El arte del románico y del gótico), Barcelona, 2006.
- YARZA LUACES, J.: Arte y arquitectura en España, 500-1250, Madrid, 1990.
- YARZA LUACES, J.: Fuentes de la Historia del Arte. Ed. Historia 16. Madrid, 1997.
- YZQUIERDO PERRÍN, R. / YZQUIERDO PERRÍN, R. e MANSO PORTO, C.: Galicia. Arte. Arte Medieval (I) y (II), A Coruña, 1995.

Competencias
O alumnado será capaz de:
- Coñecer e analizar a estrutura diacrónica da historia da arte medieval.
- Usar, ordenar e interpretar as fontes artísticas.
- Coñecer e ter habilidade para usar os instrumentos de recompilación de información, talles como catálogos bibliográficos, inventarios de arquivos, e referencias electrónicas.
- Coñecer, analizar e transmitir a historia da arte medieval xeneral e a historia da arte medieval propia do territorio
- Coñecer e interpretar a historia da arte medieval como disciplina en construción.
- Coñecer e analizar os temas e problemáticas da arte medieval que son obxecto de debate historiográfico
- Explicitar as características, funcións e liñas básicas da arte nas súas diferentes manifestacións ao longo do discorrer histórico así como as causas destas características, incardinando a obra de arte nos contextos apropiados nos que se xestou e conectándoa con outras formas de expresión cultural.
- Entender as diferentes linguaxes formais e visuais, coñecer as distintas técnicas artísticas utilizadas ao longo da historia da arte e asimilar os fundamentos e coñecementos básicos da Historia da Arte Universal.
- Traballar de forma autónoma con responsabilidade e iniciativa.
- Traballar en equipo de forma colaborativa e responsabilidade compartida.
- Comunicar información e ideas de xeito claro e efectiva en público

Metodoloxía da ensinanza
Co obxecto de facilitar e racionalizar a impartición da materia utilizaranse as seguintes técnicas:
- Clase expositivas nas que se fará a explicación dos contidos teóricos. Trátase dunha actividade presencial no aula.
- Clase interactiva na que as actividades serán prácticas e relacionadas cos contidos teóricos da materia.
- Titorización personalizada.

As actividades formativas presenciais que se realizarán son as seguintes:
1) Clases teóricas dedicadas á explicación e comprensión dos contidos obxecto de estudo. Esas clases serán impartidas polo profesor, pero nalgún caso solicitarase para as exposicións a colaboración dalgún alumno ou grupo de alumnos. Para as explicacións utilizaranse os recursos tecnolóxicos de apoio (audiovisuais e informáticos) oportunos.
2) Clases prácticas dedicadas á lectura de bibliografía e á análise de obras de arte medieval que sirvan de modelo dos contidos teóricos estudados, e clases prácticas dedicadas ao traballo cos instrumentos necesarios para a actividade académica e investigadora no ámbito dos estudos de arquitectura e iconografía medievais. Estas clases prácticas estarán dirixidas polo profesor, pero buscarán a participación activa do alumno, tanto no desenvolvemento e resolución de exercicios realizados colectivamente no aula, como na preparación persoal fose do aula dalgún exercicio, para a posterior posta en común no aula. Tamén para as clases prácticas usaranse os recursos tecnolóxicos que poidan ser útiles.
3) Visita a conxuntos monumentais e obras de arte (Viaxe de estudos a León ou Portugal).
4) Clases prácticas dedicadas á presentación, análise e discusión dun pequeno traballo realizado individualmente ou en grupo.
5) Tutorías individuais ou en grupo reducido para o seguimento do proceso de aprendizaxe e para o seguimento, no seu momento, da elaboración do traballo.

As actividades formativas non presenciais incluirán:
1) Principalmente o traballo autónomo do alumno, que este organiza persoal e libremente para a correcta aprendizaxe dos coñecementos e competencias obxectivo da materia. Ese traballo necesariamente debe incluír síntese, estudo e asimilación da información recibida, lecturas complementarias e procura de nova información, elaboración de conclusións, etc.
2) Preparación dalgunha exposición teórica ou dalgún exercicio práctico encomendados polo profesor, e lectura dalgún título bibliográfico recomendado.
3) Elaboración e redacción dun pequeno traballo de aplicación práctica dalgún aspecto tratado na materia.

Sistema de evaluación
O Grado impón como sistema necesario e obrigatorio a Avaliación Continua.
A avaliación final constará de tres partes: proba escrita (exame), participación en seminarios de discusión (debates, comentarios de imaxes e textos) e traballos persoais (coa súa posible presentación na aula). A proba escrita suporá o 40% da cualificación final. No referente aos seminarios de discusión e traballos, suporán cada un deles o 30% da cualificación final (60% da cualificación final). En calquera caso, en cada un dos tres parámetros de avaliación será obrigatorio que o alumnado obteña unha nota mínima de 4/10 para que poida optar á suma avaliadora final. Xa que a avaliación é continua a asistencia ás aulas é obrigatoria, polo que unha ausencia reiterada ás mesmas, superior ao 20%, suporía a imposibilidade de que o/a alumno/poídaa ser avaliado/a.
Tendo en conta o anterior:

PRIMEIRA OPORTUNIDADE DA CONVOCATORIA (MAIO):
- O alumnado realizará na data oficial marcada pola Facultade de Xeografía e Historia a proba escrita (exame de 2 comentarios de imaxes, cunha validez máxima de 4 puntos). A nota obtida na mesma – desde que supere o mínimo estipulado - será sumada ás notas obtidas durante a avaliación continua, suma de que se derivará a nota final de cada alumno/a.

SEGUNDA OPORTUNIDADE DA CONVOCATORIA (XULLO):
- O alumnado que non supere ou realizado a proba escrita (exame) na primeira convocatoria de Maio da materia poderá realizar na segunda oportunidade de Xullo a proba escrita (exame de 2 comentarios de imaxes, cunha validez máxima de 4 puntos). A nota obtida na mesma – desde que supere o mínimo estipulado - será sumada ás notas obtidas nas prácticas e traballos durante a avaliación continua, suma de que se derivará a nota final de cada alumno/a.
- O alumnado que non realice ou superado os seminarios, prácticas e traballos correspondentes á avaliación continua durante o curso deberán ser entregados ao profesor no lugar e hora de inicio da proba escrita (exame) fixada para a presente convocatoria (deberán entregar todos os seminarios, prácticas e traballos quen non realíceos; ou ben deberán entregar só aqueles seminarios, prácticas ou traballos específicos que falten ou estean suspensos quen non realíceos ou superado durante a avaliación continua durante o curso). Os devanditos seminarios, prácticas e traballos manterán a validez máxima de 6 puntos na súa totalidade.

Tempo de estudo e traballo persoal
O traballo para o/a estudante será de 7 horas á semana de xeito regular (incluidas as titorías en grupo moi reducido). Ademais, impartición de 2 horas en grupo completo e 1 hora práctica interactiva en grupo reducido. A distribución de todas as actividades en horas de traballo do alumnado é o seguinte (150 horas en total):

HORAS PRESENCIAIS DE TRABALLO DO ALUMNADO (51 horas):
Clases teóricas: 32 h.
Clases prácticas interactivas e seminarios na aula: 12 h.
Clases prácticas interactivas en prácticas de campo: 4 h.
Titorías personalizadas: 3 h.

HORAS NON PRESENCIAIS DE TRABALLO PERSOAL DO ALUMNADO (99horas):
Estudo autónomo individual ou en grupo: 60 h.
Lecturas recomendadas, actividades de biblioteca e similar: 25 h.
Preparación de presentacións orais, debates e similares: 7 h.
Outras tarefas propostas polo profesor: 7 h.

Recomendacións para o estudo da materia
- Aínda que non se esixe ningunha formación previa específica, para o ingreso no grao en Historia en xeral e a matrícula nesta materia en particular, recoméndase que a formación do alumno sexa de perfil humanístico (R.D. 1467/2007, BOE do 6 de novembro, polo que se establece a estrutura do bacharelato e fíxanse os ensinos mínimos).
- Capacidade de ler nalgunha lingua estranxeira de uso común na produción científica do ámbito dos estudos medievais.