G3051328 - A Unión Europea (Ordenación do Territorio) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 32.00
• Clase Interactiva Seminario: 16.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Xeografía
• Áreas: Análise Xeográfica Rexional
• Centro: Facultade de Xeografía e Historia
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
FERNANDEZ JUSTO, MARIA ISABEL.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
Conseguir unha comprensión sustentada da materia, ofrecendo un balance global dos procesos, os factores e os elementos de explicación e interpretación territorial do espazo xeográfico europeo
Para adquirir estes coñecementos, do máis elemental ao mais complexo, que nos levará a comprender a complexidade de Europa, como consecuencia de diversos tipos de procesos (naturais, políticos, sociais, económicos …) e da interacción duns factores de harmonía e uns elementos de diverxencia
Para iso, partiremos do estudo dos carácteres xerais, físicos, humanos de Europa, dos seus conxuntos rexionais e das súas paisaxes naturais, rurais e urbanos, como introdución ao estudo da Unión Europea, desde o proceso de construción e integración europea, así como á configuración institucional do sistema político da Unión Europea, as súas dinámicas básicas e actores principais para poder entender que significa ser cidadáns comunitario

Contidos
A estrutura proposta para esta materia terá unha orientación teórica e práctica e desenvólvese ao longo dun cuatrimestre. Os contidos da asignatura agrúpanse nos seguintes bloques temáticos:
Primeiro bloque. O marco físico.-
Estúdanse os elementos naturais que caracterizan o espazo europeo e serven de soporte ás actividades humanas. Elementos do medio natural (as grandes unidades do relevo europeo) en conexión coa súa historia xeológica e en especial os principais procesos do modelado recente. A división de Europa en dominios climáticos relaciónase cos sistemas hidrográficos, as áreas de vegetación e os diferentes chans: Todos eles mostran unha gran variedade, valorando as posibilidades, as limitacións e a gran diversidade de paisaxes naturais e humanizados resultantes, que son favorables á ocupación do territorio e que nos axudan a comprender a organización do espazo europeo a través dos conxuntos rexionais
Segundo Bloque.- A construción da Unión Europea.
Arranca cunha breve referencia histórica sobre a configuración do territorio, cambios de fronteiras e as súas consecuencias e sobre a evolución recente da súa estrutura política que conduce á presentación dun mapa cambiante e dun proceso inacabado de integración
Terceiro bloque.- As institucións da Unión Europea.
Métenos de cheo na estrutura organizativa onde se estudará con detalle o triangulo institucional: Comisión Europea, Consello de Ministros e Parlamento Europeo, seguidos das outras institucións e órganos da Unión, e analizaremos as políticas, leis que se aplican na Unión e foron elaboradas por este “Triángulo Institucional”, que á súa vez son os responsables de tóma de decisións” sobre os asuntos específicos de interese común
Cuarto Bloque. Políticas Europeas
Comprende o corpo central da asignatura e con iso preténdese (desde un enfoque integrado) analizar os principais trazos demográficos, distribución espacial, a dinámica e estrutura da poboación. Pero son obxecto de especial atención algúns aspectos que preocupan á sociedade e ás institucións europeas, como o envellecimento, as migracions, o mercado laboral, cuestións que serán analizadas desde unha perspectiva rexional.
Prestarase especial atención aos modelos rexionais de urbanización, paisaxes urbanas, cidades medias e á crecente tercialización da sociedade europea.
En canto aos aspectos ecónomicos comprende o estudo dos principais sectores económicos, transformacións recentes, onde cobran un recente protagonismo factores diversos como a globalización da economía, a revolución das comunicacións e o auxe da sociedade global da información
Entre outras cuestións analizaranse os cambios recentes na agricultura, as tendencias na localización da actividade industrial, o transporte e as novas vías de comunicación e ele papel de Europa no comercio mundial.
Tamén se analiza o deterioro medioambiental que é un dos problemas que máis preocupa á sociedade europea. ESTÚDANSE os danos do deterioro medioambiental derivados da intensa ocupación do territorio, da contaminación das súas augas, o problema dos residuos tóxicos, froito do gran desenvolvemento conseguido pola sociedade europea. Por iso é fundamental analizar as medidas orientadas para conseguir un desenvolvemento sostenible e que as políticas medioambientales teñan un impacto directo na organización do territorio
Para rematar concédese tamén atención ás relacións da Unión Europea con outras rexións do mundo e analízase o protagonismo que desempeñan as grandes unidades geopolíticas (Unión Europea e Rusia) que articulan o sistema de relacións a escala internacional
Para terminar como será a situación de Europa para o horizaonte 2020-2030, onde os europeos necesitamos unha economía social de mercado, altamente competitiva e sostenible, si quérese manter a cohesión social e loitar contra o cambio climático, e inserirse con éxito na economía global, o que esixe un programa ambiciosos con prioridades e métodos eficaces de aplicación que comprometa tanto á Unión como aos seus estados membros, para iso debemos abordar as reformas estructurales pendentes desde a Axenda de Lisboa


PROGRAMA

BLOQUE I.- O MARCO FÍSICO DA UNIÓN EUROPEA E A ESTRUTURA TERRITORIAL

Tema 1.- O marco físico da Unión Europea:
• Europa: Os aspectos geomorfológicos, os condicionantes climáticos e os sistemas biogeográficos
• As grandes unidades rexionais europeas e a súa delimitación
• A Unión Europea e as súas relacións cos demais países do continente (Rusia, a CEI e as súas periferias) e cos da Cuenca Mediterránea. Políticas de veciñanza


BLOQUE II. A CONSTRUCIÓN DA UNIÓN EUROPEA

Tema 2.- O proceso de construción
• O que e o cando da idea de Europa
• O proxecto para os Estados Unidos de Europa: o Plan Briand
• Os ensaios previos: o Benelux. A CECA
• O nacemento do mercado común: o Tratado de Roma. Os pais e grandes impulsores da idea de Europa

Tema 3.- O proceso de formación da Unión Europea
• O nacemento da Comunidade Económica Europea: a acta Única
• A Unión política e económica: o Tratado da Unión Europea (Maastricht, Niza). A Constitución Europea. O Tratado de Lisboa

Tema 4.- Breve apunta da andadura comunitaria: Do Tratado de Roma á ampliación a vinte e sete países
• Próximas adhesións e futuras ampliacións

BLOQUE III. As INSTITUCIÓNS

Tema 5.- A estrutura organizativa da Unión Europea
• O triángulo institucional: a Comisión, o Consello de Ministros e o Parlamento Europeo
• Outras institucións e órganos da Unión: o Tribunal Europeo de Xustiza, O Comité das Rexións, o Comité Económico e Social, o Consello Europeo
• Órganos financeiros. O Banco Europeo de Investimentos, O Banco Central Europeo, o Tribunal de Contas
• Outros órganos e axencias da Unión

BLOQUE IV. POLÍTICAS EUROPEAS

Tema 6.- O proceso de integración económica
• A Unión aduanera: o desarme arancelario
• A Unión económica: libre circulación de factores, servizos, persoas e capitais: a Carta Social Europea
• Un mercado único para o S.

XXI Tema 7.- Evolución demográfica e distribución espacial da poboación
• Etapas e tipos de fluxos migratorios: interior e exterior

Tema 8. O sistema de cidades e a estrutura territorial
• Dinámicas económicas e estrutura urbanas de Europa: o legado histórico e as fases de urbanización
• Transformacións recentes no sistema urbano europeo

Tema 9.- As políticas da Unión Europea
• A política agraria
• A política pesquera
• O desenvolvemento rexional
• Outras políticas: industrial, energética, transportes e medioambiente
• A política financeira e o sistema monetario

Tema 10.- As grandes unidades geopolíticas (Unión Europea e Rusia) e a posición da Unión Europea na escena mundial
• O interese estratéxico na Rexión Mediterránea e noutros espazos geopolíticos
• Estratexia futura: Europa 2020--2030

Bibliografía básica e complementaria
BERENTSEN,W.H.: (Coord. 2000) Europa Contemporanea. Un análisis geográfico. Barcelona,Omega, 8º. Ed.
BLOUET,B.W.(2008): The EU and neighbours: a geography of Europe in the modern World, Hoboken: Wiley cop.
CARROUE,L.,COLLET,D., RUIZ, C. (2006): L´EUROPE, Editions Bréal
CLOSA, C. (2001): La Europeización del sistema político español. Istmo, Madrid
DUMONT,G.F. y VERLUISE, P.(2008): Atlas de l´Union Européenne élargie, www.diplowed. Com et www. Iris-frace.org
DUMONT, G.F.Y VERLUISE,P. (2009): Géopolitique de l´Europe, Sedes, Colin
GUY BAUDELLE,J. (2009) : Europe. Aménager les territoires. Paris, Colin
JORDAN,J.M. (coor) (2008): Economía de La Unión Europea, Madrid, Civitas
LOPEZ PALOMEQUE, F. ( Coor) (2000) : Geografía de Europa. Barcelona, Ariel
MANGAS,A. et al. (1999): I nstituciones y derecho de la Unión Europea. Madrid, Mc Graw-Hill
MENDEZ, R. y MOLINERO,F.: (1998):Espacios y Sociedades. Introducción a la Geografía Regional del Mundo. Barcelona, Ariel, 6º ed.
MORATA,F.(1999): La unión Europea: procesos, actores y políticas. Barcelona, Ariel
MORATA, F. (2004): Gobernanza multinivel en la Unión Europea. Valencia, Tirant lo Blanch
NIETO SOLIS, J.A.: (1995)Fundamentos y Políticas de la Unión Europea. Madrid. Manuales de Economía. Siglo veintiuno de España Editores S.A.
PETERSON,J. e M. SHACKLETON (2005) (edis): The Institutions of the European Unión (2ª ed.). Oxford. Oxford University Press.
PUYOL, R. y VINUESA, J. (edis) (1995): La Unión Europea. Madrid , Sintesis
ROSAMOND, B. (2000): Theories of Europen Integration, the European Unión Series.Palgrave, Houndmills.
RECCHI,E.y FAVELL, A. (eds. (2009): Pioneers of European integration; citizenship and mobility in the EU. Cheltenham: Edward Elgar
THEBAULTH, V. (Coord), (2006) : Geopolitique de l´Europe. Paris, Nathan


ANUARIOS Y ENLACES DE INTERNET
Calendario Atlante de Agostini (2009), Novara (Italia). Inst. Geográfico de Agostini
El Estado del mundo. Anuario Económico y Geopolítico. Madrid,AKAL,(2011)
EUROSTAT, (Estadísticas Básicas de la Comunidad Europea.) Luxemburgo. Oficinas de las comunidades Europeas (2011)
http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/eurostat/home/
UNECE: United Nations Economic Commission for Europe, informes i estadistiques només en angles.
http://www.unece.org/welcome.htm


MATERIAIS DE TRABALLO APORTADOS POLO DOCENTE:
Para o estudo da Unión Europea repártolle aos alumnos os TEXTOS máis importantes editados pola “FICINA DE PUBLICACIÓNS DAS COMUNIDADES EUROPEAS”, con sé en Luxemburgo. Estas publicacións fan referencia ás Políticas da UE, As Institucións, os Procesos de Integración, Ampliación, Constitución, Fondos Estructurales, libros Brancos, Vocabularios, etc., que lle serven de complemento ás explicacións de clase e conforman o dossier auxiliar para elaborar os temas que deben preparar pola súa conta e serán materia de exame. Este material, ademais de entregarllo en soporte papel tamén o fago en soporte informático e con enlaces ás páxinas webs das Institucións Europeas, para que eles mesmos poidan acceder á documentación mais actualizada.

Competencias
Os alumnos adquirirán un coñecemento xeográfico básico sobre o continente europeo ao que pertencen, e cuxa realidade resúltalles máis familiar; comprenderán a interacción entre o soporte físico, a organización social e a estrutura económica nos diferentes Estados e no conxunto do territorio europeo, coa problemática actual da progresiva ampliación da Unión Europea, as súas novas fronteiras, as relacións cos países veciños inserida na globalización, así como o acelerado aumento dos fluxos migratorios e as súas consecuencias, os problemas do Medio Ambiente, etc. Facendo especial fincapé na capacidade de análise dos avances no proceso de construción europea, así como do funcionamento do novo sistema político da Unión; familiarizándose coa documentación producida polas Institucións europeas.
Metodoloxía da ensinanza
O temario desenvolverase da forma mais equilibrada posible en función da extensión de cada tema do programa, combinando a docencia presencial (clases expositivas, interactivas e tutorías) coa non presencial, orientada mediante unha bibliografía recomendada e documentos de actualidade, todo iso complementado cunha parte práctica (gráficos, mapas, textos, elaboración de índices, manexo de estatísticas, e aprender a utilizar e cartografiar a información estatística de EUROSTAT en gráficos e mapas interactivos.
As leccións do temario, faranse a cargo do profesor, baseándose preferentemente na exposición magistral, aínda que con apoio das novas técnicas de axuda á docencia
(Proxeccións, transparencias, diapositivas, videos, etc., promoción da intervención do alumno, debates) e sobre todo, do fomento dos hábitos de lectura entre os estudantes.
A actividade académicamente dirixida consistirá na entrega de documentos, que os alumnos deben ler, para realizar as súas intervencións ou na elaboración dalgún tema concreto do programa, que o alumno expoñerá en clase e entregará por escrito.
Con todo iso trátase de conseguir a capacidade de argumentación e exposición oral e escrita por parte do alumnado, utilizando tamén a orientación do profesor nas tutorías.
Para complemento da actividade práctica realizarase unha visita ao Centro de Documentación Europea para coñecer o seu funcionamento e a documentación dispoñible, proporcionada polas Institucións da Unión e manexar as bases de datos Comunitarias .etc. Tamén se aprenderá a elaborar mapas interactivos a partir da base de datos de EUROSTAT. http:// epp.eurostat.ec.europa.eu

Sistema de evaluación
A avaliación dependerá do rendemento mostrado polo alumno ao longo do curso en todas as actividades levadas a cabo e a integración e interese mostrado nos debates que se suscitaron no aula, mais a nota alcanzada no exame final (70%). Esta nota de exame supón o setenta por cento da puntuación total e ha de ser como mínimo de 4 puntos sobre 10. A ponderación será a mesma na proba ordinaria que na extraordinaria.
Outro criterio para a avaliación do aprovechamiento académico do alumno será a comprobación da súa asistencia regular a clase. Esta será comprobada varias veces ao longo do curso.
Para aprobar a asignatura é preciso obter unha puntuación mínima de cinco puntos. Para a Nota Final, un 70 será polo resultado do exame e a asistencia, e o 30% restante polos traballos prácticos.

Tempo de estudo e traballo persoal
A asignatura consta de 6 créditos ECTS. Estes serán repartidos entre clases teóricas, interactivas e tutorías. O alumno deberá dedicar a cada unha destas actividades a parte alícuota do total de créditos do curso.


Recomendacións para o estudo da materia
Asistencia regular ás clases con participación.
Realización de lecturas complementarias recomendadas polo profesor.
Facer uso das tutorías.