G5021104 - Historia da Arte e Cultura Medievais (Coñecementos Transdisciplinares) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 32.00
• Clase Interactiva Seminario: 16.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Historia da Arte
• Áreas: Historia da Arte
• Centro: Facultade de Xeografía e Historia
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
BARRAL RIVADULLA, Mª DOLORES.	SI
Chao Castro, David.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo /CLE_02	Ordinario	Clase Expositiva	SI	NON
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /CLIS_02	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /CLIS_03	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /CLIS_04	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
O alumnado comprenderá e saberá:
- Ofrecer unha visión plural e integradora da arte e a cultura europeos medievais nas súas diversas manifestacións.
- Establecer relacións recíprocas entre os principais eixos que configuran a materia: histórico, artístico e literario (cultural en xeral).
- Adquirir un coñecemento xeral das liñas de investigación e das propostas críticas máis relevantes no ámbito dos estudos medievais sobre arte e cultura.
- Asimilar os fundamentos metodológicos e críticos básicos que lles permitan introducirse no exercicio da actividade investigadora cunha formación versátil e interdisciplinar.
- Ser capaz de manexar as novas tecnoloxías da información e da comunicación aplicadas ao campo dos estudos medievais, así como indicar a súa utilidade na práctica do estudo e divulgación do patrimonio cultural.
- Asimilar as destrezas fundamentais para aproveitar e aplicar os coñecementos adquiridos á correcta interpretación e difusión do legado cultural medievais.
- Contribuír ao desenvolvemento cultural de Galicia mediante a correcta valorización, interpretación e contextualización do legado medieval que posúe.
- Explicar o pasado medieval desde o estudo dos seus restos arqueolóxicos, documentais e sobre todo artísticos: a finalidade é poder facelo posteriormente en medios diferentes como o da docencia, o traballo en centros públicos de difusión do coñecemento como son os museos, os arquivos ou empresas públicas e privadas de patrimonio arqueolóxico e turístico.

Contidos
A creación dun novo imaxinario cristián e a débeda coa tradición grecorromana.
A estética suntuaria e ornamental dos chamados “pobos invasores” e o seu asimilación da cultura grecolatina. O monasticismo insular e as súas consecuencias artísticas. A Renovatio Carolingia. A Arte imperial dos Otones e as súas relacións co oriente bizantino. As singularidades hispanas: da arte da monarquía visigoda ao ano mil. Románico, romance, roman. O poder monástico benedictino. O nacemento plural da arte románico. A Reforma gregoriana e a súa repercusión nos primeiros programas monumentais. As peregrinacións e as súas consecuencias artísticas. Linguaxes simbólicas e narrativos. Diferentes tradicións territoriais no Románico europeo. “Renacemento” do século XII e románico pleno. A pervivencia das formas románicas. Sugerio, Bernardo, o nacemento do gótico e a arte cisterciense. A Europa das catedrais e o paradigma francés. As ordes mendicantes e as súas consecuencias artísticas. O gótico mediterráneo: entre a tradición clásica e as formas norteñas. As particularidades do gótico inglés. O gótico castelán. A arte das cortes europeas nos séculos XIV e XV.

Bibliografía básica e complementaria
BIBLIOGRAFÍA BÁSICA:
- BARRAL I ALTET, X.: La Alta Edad Media. De la Antigüedad al Año 1000, Colonia, 1998.
- GUREVICH. A.I.: Las categorías de la cultura medieval, Madrid, 1990.
- Historia del Arte Medieval (dir. J.V. García Mansilla; C. Mancho i Suárez; I. Ruiz de la Peña González), Valencia, 2012.
- La Edad Media (vol. 2 de Historia del Arte. Coord.: J. Ramírez), Madrid, Alianza Editorial, 1996.
- SEBASTIÁN, S.: Mensaje simbólico del Arte Medieval. Arquitectura, Iconografía, Liturgia, Madrid, 1994.
- YARZA LUACES, J.: La Edad Media, Madrid, 1980.

BIBLIOGRAFÍA COMPLEMENTARIA:
- BANGO TORVISO, I.G.: Arte prerrománico hispano: el arte en la España cristiana de los siglos VI al XI (vol. VIII-II de Summa Artis), Madrid, 2001.
- BECKWITH, J.: Arte paleocristiano y bizantino, Madrid, 1997.
- BIFFI, I.: Atlas histórico de la Cultura Medieval, Madrid, 2007.
- CAMILLE, M.: Arte gótico: visiones gloriosas, Tres Cantos (Madrid), 2005.
- DAVY, M.M.: Iniciación a la simbología románica, Madrid, 1996.
- DURLIAT, M.: El arte románico, Madrid, 1992.
- GRABAR, A.: Las vías de creación de la iconografía cristiana, Madrid, 1985.
- KRAUTHEIMER, R.: Arquitectura paleocristiana y bizantina, Madrid, 1984.
- MILONE, A.: Medievo: 1000-1400: El arte europeo entre el Románico y el Gótico, Barcelona, 2007.
- NÚÑEZ RODRÍGUEZ, M.: Arquitectura prerrománica (Arte galega), Madrid, 1978.
- Santiago, la catedral y la memoria del arte (coord..: M. Núñez Rodríguez), Santiago de Compostela, 2000.
- SCHLOSSER, J.: La literatura artística. Ed. Cátedra. Madrid, 1993.
- SUREDA, J.: El despertar de Europa (El arte del románico y del gótico), Barcelona, 2006.
- YARZA LUACES, J.: Arte y arquitectura en España, 500-1250, Madrid, 1990.
- YARZA LUACES, J.: Fuentes de la Historia del Arte. Ed. Historia 16. Madrid, 1997.
- YZQUIERDO PERRÍN, R. / YZQUIERDO PERRÍN, R. e MANSO PORTO, C.: Galicia. Arte. Arte Medieval (I) y (II), A Coruña, 1995.

Competencias
O alumnado será capaz de:
- Coñecer e analizar a estrutura diacrónica da historia da arte medieval.
- Usar, ordenar e interpretar as fontes artísticas.
- Coñecer e ter habilidade para usar os instrumentos de recompilación de información, talles como catálogos bibliográficos, inventarios de arquivos, e referencias electrónicas.
- Coñecer, analizar e transmitir a historia da arte medieval xeneral e a historia da arte medieval propia do territorio
- Coñecer e interpretar a historia da arte medieval como disciplina en construción.
- Coñecer e analizar os temas e problemáticas da arte medieval que son obxecto de debate historiográfico
- Explicitar as características, funcións e liñas básicas da arte nas súas diferentes manifestacións ao longo do discorrer histórico así como as causas destas características, incardinando a obra de arte nos contextos apropiados nos que se xestou e conectándoa con outras formas de expresión cultural.
- Entender as diferentes linguaxes formais e visuais, coñecer as distintas técnicas artísticas utilizadas ao longo da historia da arte e asimilar os fundamentos e coñecementos básicos da Historia da Arte Universal.
- Traballar de forma autónoma con responsabilidade e iniciativa.
- Traballar en equipo de forma colaborativa e responsabilidade compartida.
- Comunicar información e ideas de xeito claro e efectiva en público

Metodoloxía da ensinanza
Co obxecto de facilitar e racionalizar a impartición da materia utilizaranse as seguintes técnicas:
- Clase expositivas nas que se fará a explicación dos contidos teóricos. Trátase dunha actividade presencial no aula.
- Clase interactiva na que as actividades serán prácticas e relacionadas cos contidos teóricos da materia.
- Titorización personalizada.

As actividades formativas presenciais que se realizarán son as seguintes:
1) Clases teóricas dedicadas á explicación e comprensión dos contidos obxecto de estudo. Esas clases serán impartidas polo profesor, pero nalgún caso solicitarase para as exposicións a colaboración dalgún alumno ou grupo de alumnos. Para as explicacións utilizaranse os recursos tecnolóxicos de apoio (audiovisuais e informáticos) oportunos.
2) Clases prácticas dedicadas á lectura de bibliografía e á análise de obras de arte medieval que sirvan de modelo dos contidos teóricos estudados, e clases prácticas dedicadas ao traballo cos instrumentos necesarios para a actividade académica e investigadora no ámbito dos estudos de arquitectura e iconografía medievais. Estas clases prácticas estarán dirixidas polo profesor, pero buscarán a participación activa do alumno, tanto no desenvolvemento e resolución de exercicios realizados colectivamente no aula, como na preparación persoal fose do aula dalgún exercicio, para a posterior posta en común no aula. Tamén para as clases prácticas usaranse os recursos tecnolóxicos que poidan ser útiles.
3) Visita a conxuntos monumentais e obras de arte (Viaxe de estudos a León, de un día, para visitar a catedral e San Isidoro; trátase dunha práctica obrigatoria e avaliable, e a súa realización está supeditada á dispoñibilidade de financiamento por parte da Facultade de Xeografía e Historia/Universidade).
4) Clases prácticas dedicadas á presentación, análise e discusión dun pequeno traballo realizado individualmente ou en grupo.
5) Tutorías individuais ou en grupo reducido para o seguimento do proceso de aprendizaxe e para o seguimento, no seu momento, da elaboración do traballo.

As actividades formativas non presenciais incluirán:
1) Principalmente o traballo autónomo do alumno, que este organiza persoal e libremente para a correcta aprendizaxe dos coñecementos e competencias obxectivo da materia. Ese traballo necesariamente debe incluír síntese, estudo e asimilación da información recibida, lecturas complementarias e procura de nova información, elaboración de conclusións, etc.
2) Preparación dalgunha exposición teórica ou dalgún exercicio práctico encomendados polo profesor, e lectura dalgún título bibliográfico recomendado.
3) Elaboración e redacción dun pequeno traballo de aplicación práctica dalgún aspecto tratado na materia.

Sistema de evaluación
O Grado impón como sistema necesario e obrigatorio a Avaliación Continua.
A avaliación final constará de tres partes: proba escrita (exame), participación en seminarios de discusión (debates, comentarios de imaxes e textos) e traballos persoais (coa súa posible presentación na aula). A proba escrita suporá o 40% da cualificación final (4 puntos). No referente aos seminarios de discusión e traballos, suporán cada un deles o 25% da cualificación final (50% da cualificación final, é dicir, 5 puntos). E a práctica de campo-viaxe de estudos a León, de un día, para visitar a catedral e San Isidoro, por tratarse dunha práctica obrigatoria, a súa avaliación será do 10% da cualificación final (1 punto).

En calquera caso, en cada un dos tres parámetros de avaliación será obrigatorio que o alumnado obteña unha nota mínima de 4/10 para que poida optar á suma avaliadora final. Xa que a avaliación é continua a asistencia ás aulas é obrigatoria, polo que unha ausencia reiterada ás mesmas, superior ao 20%, suporía a imposibilidade de que o/a alumno/poídaa ser avaliado/a.
Tendo en conta o anterior:

PRIMEIRA OPORTUNIDADE DA CONVOCATORIA (MAIO):
- O alumnado realizará na data oficial marcada pola Facultade de Xeografía e Historia a proba escrita (exame de 2 comentarios de imaxes, cunha validez máxima de 4 puntos). A nota obtida na mesma – desde que supere o mínimo estipulado - será sumada ás notas obtidas durante a avaliación continua, suma de que se derivará a nota final de cada alumno/a.

SEGUNDA OPORTUNIDADE DA CONVOCATORIA (XULLO):
- O alumnado que non supere ou realizado a proba escrita (exame) na primeira convocatoria de Maio da materia poderá realizar na segunda oportunidade de Xullo a proba escrita (exame de 2 comentarios de imaxes, cunha validez máxima de 4 puntos). A nota obtida na mesma – desde que supere o mínimo estipulado - será sumada ás notas obtidas nas prácticas e traballos durante a avaliación continua, suma de que se derivará a nota final de cada alumno/a.
- O alumnado que non realice ou superado os seminarios, prácticas e traballos correspondentes á avaliación continua durante o curso deberán ser entregados ao profesor no lugar e hora de inicio da proba escrita (exame) fixada para a presente convocatoria (deberán entregar todos os seminarios, prácticas e traballos quen non realíceos; ou ben deberán entregar só aqueles seminarios, prácticas ou traballos específicos que falten ou estean suspensos quen non realíceos ou superado durante a avaliación continua durante o curso). Os devanditos seminarios, prácticas e traballos manterán a validez máxima de 6 puntos na súa totalidade.

Tempo de estudo e traballo persoal
O traballo para o/a estudante será de 7 horas á semana de xeito regular (incluidas as titorías en grupo moi reducido). Ademais, impartición de 2 horas en grupo completo e 1 hora práctica interactiva en grupo reducido. A distribución de todas as actividades en horas de traballo do alumnado é o seguinte (150 horas en total):

HORAS PRESENCIAIS DE TRABALLO DO ALUMNADO (51 horas):
Clases teóricas: 32 h.
Clases prácticas interactivas e seminarios na aula: 12 h.
Clases prácticas interactivas en prácticas de campo: 4 h.
Titorías personalizadas: 3 h.

HORAS NON PRESENCIAIS DE TRABALLO PERSOAL DO ALUMNADO (99horas):
Estudo autónomo individual ou en grupo: 60 h.
Lecturas recomendadas, actividades de biblioteca e similar: 25 h.
Preparación de presentacións orais, debates e similares: 7 h.
Outras tarefas propostas polo profesor: 7 h.

Recomendacións para o estudo da materia
- Aínda que non se esixe ningunha formación previa específica, para o ingreso no grao en Historia en xeral e a matrícula nesta materia en particular, recoméndase que a formación do alumno sexa de perfil humanístico (R.D. 1467/2007, BOE do 6 de novembro, polo que se establece a estrutura do bacharelato e fíxanse os ensinos mínimos).
- Capacidade de ler nalgunha lingua estranxeira de uso común na produción científica do ámbito dos estudos medievais.