G5021201 - Arqueoloxía II (Teoría e Procedementos Analíticos da Historia) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 32.00
- Clase Interactiva Seminario: 16.00
- Horas de Titorías: 3.00
- Total: 51.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Historia I
- Áreas: Arqueoloxía
- Centro: Facultade de Xeografía e Historia
- Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: null
Profesores
Horarios
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoInglésObxectivos da materia1. Proporcionar un coñecemento racional e crítico do pasado dea humanidade mediante un ensino completo dos procedimientos e técnicas que pode utilizar un Arqueólogo en calquer período, cultura e territorio para obner información das sociedades pasadas, de tal modo, que dito coñecemento contribua a que oalumnado poda recoñecer e seleccionar as técnicas e procedementos máis adecuados para a resolución de problemas históricos.
2. Adquirir un coñecemento básico dos principais métodos, técnicas e instrumentos de análise do historiador/arqueólogo. En particular destacando aqueles máis relacionados cas actividades profesionais ás que acceden os graduados en Historia.
3. Explicar o pasado dende o estudo dos seus restos, arqueolóxicos, documentais ou artísticos: a finalidade é poder facelo posteriormente en medios diferentes como o da docencia, o traballo en centros públicos de difusión do coñecemento como son os museos, os arquivos oo empresas públicas e privadas do patrimonio arqueolóxico e turístico.
4. Ordenar, organizar, definir ou sintetizar a información de fontes arqueolóxicas, documentais ou bibliográficas: para trabajar en calquer arquivo privado, administración pública e privada, ou como documentalista.
Contidos TEMA1. Introducción á praxis arqueolóxica: aspectos legais e prácticos
1.1. Marco lexislativo e concepto de patrimonio e zona arqueolóxica
1.2. O exercicio da profesión de arqueólogo
1.3. Situaciones nas que se pode realizar unha actividade arqueolóxica
1.4. Axentes implicados nunha actividade arqueolóxica
1.5. Entorno de traballo e tipos de actuaciones arqueolóxicas: campo e laboratorio
1.6. Definición de actividades arqueolóxicas según a lexislación autonómica gallega
1.7. Fases do traballo arqueolóxico
1.8. A importancia dos estudos de laboratorio
1.9. Normas que se deben cumplir nunha actividade arqueolóxica
TEMA 2. A formación do rexistro arqueolóxico
2.1. Definición de rexistro arqueolóxico
2.2. Definición de xacimiento arqueolóxico
2.3. Elementos dol rexistro arqueolóxico
2.4. Compoñentes do rexistro arquelóxico
2.5. Tipos de xacimientos e criterios de clasificación. O criterio funcional
2.6. A formación do rexistro arqueolóxico: procesos de formación e procesos postdeposicionais
2.7. Principios que condicionan e permiten comprender os procesos de formación do rexistro arqueolóxico
2.8. Os mecanismos postdeposicionais que afectan ao rexistro arqueolóxico
2.9. Condicions ambientais de boa preservación do rexistro arqueoloxico
2.10. Proceso de formación dun xacimiento a través dun exemplo
TEMA 3.Reconocimiento del territorio en Arqueología
3.1. Introducción al reconocimiento arqueológico del territorio
3.2. A prospección en superficie
3.3. A batida do terreo
3.4. Condicions de perceptibidade do rexistro arqueolóxico
3.5. Técnicas de prospección (1): escala macroespacial
3.6. Técnicas de prospección (2): xeofísica, térmica e química
3.7. O rexistro da información
TEMA 4. A escavación arqueolóxica
4.1. Introducción
4.2. Técnicas de escavación
4.3. Xeología e Arqueoloxía
4.4. Estratigrafía e estratificación
4.5. Arqueoloxía estratigráfica
4.6. O rexistro durante a escavación: Introducción
4.7. A documentación do registro arqueológico
4.8. Registro e tratamento de mostras
4.9. Registro e tratamento de materiais
TEMA 5. Cronoloxía e métodos de datación
5.1. Introducción
5.1. Métodos arqueolóxicos de datación
5.2. Métodos de datación relativa: clima e cronoloxía
5.3. Métodos de datación absoluta
TEMA 6. Ciencias e técnicas aplicadas á arqueoloxía
6.1. Consideracions teóricas preliminares
6.2. Campos de actuación da Arqueometría
6.3. Técnicas de caracterización físico-química de materiais
6.4. Introducción á arqueoloxía ambiental
6.5. Arqueobotánica
6.6. Zooarqueoloxía
6.7. Paleoantropoloxía
TEMA 7. Novas tendencias en Arqueoloxía
7.1. Estudos funcionais en Arqueoloxía
7.2. Arqueoloxía experimental
7.3. Etnoarqueología
7.4. Conservación e difusión do patrimonio arqueolóxico
Bibliografía básica e complementariaBIBLIOGRAFÍA BÁSICA
DOMINGO, I.; BURKEY, H.; SMITH, C. 2007. Manual de campo del arqueólogo. Barcelona: Ariel Prehistoria
GARCÍA SANJUÁN, L. 2005. Introducción al reconocimiento y análisis arqueológico del territorio. Barcelona: Ariel Prehistoria
GRANT, J.; GORIN, S.; FLEMING, N. 2002. The archaeology coursebook. An introduction to study skills, topics and methods. New York:Routledge
HARRIS, E. C. 1991. Principios de estratigrafía arqueológica. Barcelona:Crítica
MACINTOSH, J. 1987. Guía práctica de arqueología. Madrid:Hermann Blume
RENFREW, C.; BAHN, P. 1998. Arqueología. Teoría, métodos y práctica. Madrid:Akal
ROMERO MASIÁ, A.; ARIAS VILAS, F. 1995. Diccionario de termos de Arqueoloxía e Prehistoria. Vigo: Ir Indo
QUEROL, M. A. 2010. Manual de Gestión del Patrimonio Cultural. Madrid:Akal
Legislación:
LEY 16/1985, de 25 de junio, del Patrimonio Histórico Español (BOE de 29 de junio de 1985)
LEY 8/1995, de 30 de octubre, del Patrimonio Cultural de Galicia (DOG, 08/11/1995; BOE, 01/12/1995)
POR TEMAS
Tema 1
GUTIÉRREZ LLORET, S. 1997. Arqueología. Introducción a la historia material de las sociedades del pasado. Alicante
LEY 16/1985, de 25 de junio, del Patrimonio Histórico Español (BOE de 29 de junio de 1985)
LEY 8/1995, de 30 de octubre, del Patrimonio Cultural de Galicia (DOG, 08/11/1995; BOE, 01/12/1995)
PRIETO-MARTÍNEZ, M. P.; CRIADO-BOADO, F. (coords.) 2010. Reconstruyendo la historia de la comarca del Ulla-Deza (Galicia, España). Escenarios arqueológicos del pasado. Traballos de Arqueoloxía e Patrimonio 41. Madrid:Closas-Orcoyen S.L.
QUEROL, M. A. 2010. Manual de Gestión del Patrimonio Cultural. Madrid:Akal
Tema 2
BUTZER, K. 1989. Arqueología. Una ecología del hombre. Barcelona:Bellaterra
SCHIFFER, M.B. 1987. Formation processes of the archaeological record. Albuquerque: University of New Mexico Press
CRIADO BOADO, F.; MARTÍNEZ CORTIZAS, A. 2005. O modelo de formación dun xacemento arqueolóxico. F. Criado Boado & E. Cabrejas Domínguez (coords.). Obras públicas e patrimonio. Estudo arqueolóxico do Corredor do Morrazo. TAPA 41, p. 89-95. Santiago de Compostela: CSIC
FRANCOVICH, R.; MANACORDA, D. (eds) 2001. Diccionario de Arqueología, Barcelona
NIETO, F. J. 1984. Introducción a la arqueología acuática.Barcelona
FERREIRA PRIEGUE, E. 1988. Los caminos medievales de Galicia. Boletín Auriense, Anexo 9, Ourense
Tema 3
AMADO REINO, X. 1997. La aplicación del GPS a la Arqueología. Trabajos de Prehistoria 54 (1), p. 155-165
BAENA, J.; BLASCO, C.; QUESADA, F. (eds.). 1997. Los S.I.G. y el análisis espacial en Arqueología. Madrid: Servicio de Publicaciones de la UAM
BURILLO, F., IBÁÑEZ, J.; ALEGRE, E. 2004. Prospección u concepto de asentamiento. El caso de la cuidad celtibérica Segeda I. Arqueología Espacial 24: 165-184
CHAPA, T.; ORMEÑO, S.; VICENT, J.M.; RODRÍGUEZ, A.; URIARTE, A. 1999. Aplicaciones de la teledetección en Arqueología. Nuevas perspectivas. En S. Castaño Fernández y A. Quintanilla Rodenas (eds.): VII Congreso Nacional de Teledetección, p. 32-36. Albacete
CONOLLY, J.; LAKE, M. 2009. Sistemas de información geográfica aplicados a la arqueología. Barcelona: Ediciones Bellaterra
NISHIMURA, Y. 2001. Geophysical prospection in archaeology. En Brothwell, D y Pollard, A. M. (eds.) Handbook of Archaeological Sciences, p. 543-554
OLMO MARTÍN, J. 2006. Arqueología Aérea de las Ciudades Romanas en la Meseta Norte. Algunos ejemplos de urbanismo de la primera Edad del Hierro, segunda Edad del Hierro y Romanización. En III Congreso de las Obras Públicas Romanas, Astorga 2006. Junta de Castilla y León – Colegio de Ingenieros T. de O. P., p. 313-340 (http://www.traianvs.net/)
OREJAS, A. 1995. Del “Marco Geográfico” a la Arqueología del Paisaje. La aportación de la fotografía aérea. Madrid. CSIC
VVAA. 1997. La prospección arqueológica. Actas del II Encuentro sobre Arqueología y Patrimonio. Granada: Colección Nakla (http://www.biblioarqueologia.com/publicacion.php?id=103)
Tema 4
BLANCO ROTEA, R.; GARCÍA RODRÍGUEZ, S.; RODRÍGUEZ COSTAS, A.; RODRÍGUEZ PAZ, A. 2008. Análisis y recuperación de un paisaje urbano fortificado en la villa de Verín (Orense, Galicia).Arqueología de la Arquitectura 5, p. 223-242
CABALLERO ZOREDA, L. 1996. El análisis estratigráfico de construcciones históricas. En C. Escribano Velasco y L. Caballero Zoreda (coords.). Arqueología de la arquitectura: el método arqueológico aplicado al proceso de estudio y de intervención en edificios históricos, p. 55-74. Valladolid
CABALLERO ZOREDA, L. 2002. Sobre límites y posibilidades de la investigación arqueológica de la arquitectura. De la estratigrafía a un modelo histórico. Arqueología de la Arquitectura 1, p. 83-101
CARANDINI, A. 1997. Historias en la tierra. Manual de excavación arqueológica. Barcelona: Crítica
COBAS FERNÁNDEZ, I.; PRIETO MARTÍNEZ, M. P. (1998). Criterios y Convenciones para la Gestión y el Tratamiento de la cultura material mueble. CAPA 7. Santiago de Compostela
LAPLACE, G. 1971. De l’application des coordonées cartésiennes à la fouille stratigraphique. Munibe XXIII (2/3), p. 223-236
LEROI-GOURHAN, A. 1950 Les fouilles préhistoriques (technique et méthodes). Paris : Picard
Tema 5
INIZAN, M. L.; REDURON, M.; ROCHE, H.; TIXIER, J. 1995. Préhistoire de la Pierre Taillée. T. 4. Technologie de la pierre taillée. CREP, Meudon
ORTON, C.; TIERS, P.; VINCE, A. 1997. La cerámica en Arqueología. Crítica:Barcelona
Tema 6
BUXÓ, R.; PIQUÉ, R. 2008. Arqueobotánica. Los usos de los plantas en la Península Ibérica. Barcelona: Ariel Prehistoria
CAMPILLO, D. 2001. Introducción a la paleopatología. Barcelona:Bellaterra arqueología.
CHAIX, L; MÉNIEL, P. 2005. Manual de Arqueozoología.Barcelona
MARTÍNEZ CORTIZAS, A.; MOARES DOMÍNGUEZ, C. 1995. Edafología y Arqueología. Estudio de yacimientos arqueológicos al aire libre en Galicia. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia
RODÁ, I. (ed.). 1992. Ciencia, metodología y técnicas aplicadas a la Arqueología. Barcelona:Univ. Autónoma
Tema 7
BAENA PREYSLER, J. (Ed.) 1998. Tecnología lítica experimental. Introducción a la talla de utillaje prehistórico. Oxford: B.A.R. International Series, 721
BALLART, J. (2000): El patrimonio histórico y arqueológico: valor y uso. Barcelona
XUNTA DE GALICIA (ed.). 2007. IV Congreso Internacional sobre Musealización de Yacimientos Arqueológicos. Conservación y presentación de yacimientos arqueológicos en el medio rural. Impacto social en el territorio. Xunta de Galicia
Competencias-Capacidade para formular un proxecto de investigación arqueolóxica, de formularse as preguntas pertinentes e marcar os seus obxectivos.
-Competencia para realizar o traballo de campo necesario para a obtención de datos arqueolóxicos, e de seleccionar os métodos e as técnicas apropiadas para desenvolvelo.
-Idoneidade para realizar unha análise crítica da información obtida, e para dar a coñecer os resultados.
-Capacidade para valorar e xestionar o patrimonio arqueolóxico.
Metodoloxía da ensinanza Nas clases teóricas explicarase o contido do temario. A explicación apoiarase en cadros que faciliten a comprensión e a memorización, en imaxes, planos, debuxos, fotografías, e, na medida do posible, en materiais. Facilitarase a bibliografía específica de cada tema para afondar nos aspectos tratados e noutros temas relacionados. Intentarase facer reflexionar ao alumno sobre os temas expostos, exercitándoos na formulación de hipótese, na análise da información e no desenvolvemento da súa capacidade critica.
As clases interactivas centraranse na aprendizaxe práctica de aspectos concretos do temario. Traballarase con técnicas derivadas da prospección, da escavación, e con técnicas de laboratorio (técnicas de clasificación e de análise), así como con procedementos derivados da análise crítica.
Tamén se realizará unha práctica de campo que consistirá na visita a un depósito, un Museo, ou un centro de investigación, que permita tomar contacto de forma directa coa problemática arqueolóxica e a súa conservación como Patrimonio. A práctica de campo realizaráse únicamente no caso de que sexa financiada e de que realice con outra asignatura.
Sistema de evaluaciónPara a avaliación final se terá en conta:
- un exame escrito, a realizar na data oficial, que permita constatar os coñecementos adquiridos polo alumno. Para superalo e necesario obter un aprobado. Esta proba valórase co 40% da nota final.
-As prácticas realizadas nas clases interactivas e os traballos valorásense co 45% da nota.
-A asistencia e participación en clase, no traballo de campo e nos titoriais valoraranse co 15% da nota.
-Na convocatoria de xullo o alumno terá que realizar unha proba teórica e presentar un dossier coas prácticas que lle indique o profesor, no caso de non as superara anteriormente.
Tempo de estudo e traballo persoalTraballo presencial:
Actividades en grupo completo (exposición teórica): 30 horas.
Actividades en grupo reducido (prácticas): 16 horas.
Titorías en grupo moi reducido: 2 horas.
Avaliación: 2 horas.
Subtotal: 50 horas
Traballo persoal:
Estudio: 40 horas.
Redacción de traballo: 30 horas.
Preparación de actividades en grupo reducido: 30 horas.
Subtotal: 100 horas.
TOTAL: 150 horas.
ObservaciónsTer comprensión de francés e ingles escrito.