Saltar ao contido principal
Inicio  »  Centros  »  Facultade de Xeografía e Historia  »  Información da Materia

G5021201 - Arqueoloxía II (Teoría e Procedementos Analíticos da Historia) - Curso 2013/2014

Información

  • Créditos ECTS
  • Créditos ECTS: 6.00
  • Total: 6.0
  • Horas ECTS
  • Clase Expositiva: 32.00
  • Clase Interactiva Seminario: 16.00
  • Horas de Titorías: 3.00
  • Total: 51.0

Outros Datos

  • Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
  • Departamentos: Historia I
  • Áreas: Arqueoloxía
  • Centro: Facultade de Xeografía e Historia
  • Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
  • Docencia e Matrícula: null

Profesores

NomeCoordinador
PRIETO MARTINEZ, PILAR.NON
TORRES CARRO, MARIA DE LAS MERCEDES.SI
TORRES CARRO, MARIA DE LAS MERCEDES.SI

Horarios

NomeTipo GrupoTipo DocenciaHorario ClaseHorario exames
Grupo /CLE_01OrdinarioClase ExpositivaSISI
Grupo /CLE_02OrdinarioClase ExpositivaSINON
Grupo /CLIS_01OrdinarioClase Interactiva SeminarioSINON
Grupo /CLIS_02OrdinarioClase Interactiva SeminarioSINON
Grupo /CLIS_03OrdinarioClase Interactiva SeminarioSINON
Grupo /TI-ECTS01OrdinarioHoras de TitoríasSINON
Grupo /TI-ECTS02OrdinarioHoras de TitoríasSINON
Grupo /TI-ECTS03OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS04OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS05OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS06OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS07OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS08OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo/CLIS_04HorariosClase Interactiva SeminarioSINON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

  • Castelán
  • Galego
  • Inglés


  • Obxectivos da materia
    1. Proporcionar un coñecemento racional e crítico do pasado dea humanidade mediante un ensino completo dos procedimientos e técnicas que pode utilizar un Arqueólogo en calquer período, cultura e territorio para obner información das sociedades pasadas, de tal modo, que dito coñecemento contribua a que oalumnado poda recoñecer e seleccionar as técnicas e procedementos máis adecuados para a resolución de problemas históricos.
    2. Adquirir un coñecemento básico dos principais métodos, técnicas e instrumentos de análise do historiador/arqueólogo. En particular destacando aqueles máis relacionados cas actividades profesionais ás que acceden os graduados en Historia.
    3. Explicar o pasado dende o estudo dos seus restos, arqueolóxicos, documentais ou artísticos: a finalidade é poder facelo posteriormente en medios diferentes como o da docencia, o traballo en centros públicos de difusión do coñecemento como son os museos, os arquivos oo empresas públicas e privadas do patrimonio arqueolóxico e turístico.
    4. Ordenar, organizar, definir ou sintetizar a información de fontes arqueolóxicas, documentais ou bibliográficas: para trabajar en calquer arquivo privado, administración pública e privada, ou como documentalista.
    Contidos
    TEMA1. Introducción á praxis arqueolóxica: aspectos legais e prácticos
    1.1. Marco lexislativo e concepto de patrimonio e zona arqueolóxica
    1.2. O exercicio da profesión de arqueólogo
    1.3. Situaciones nas que se pode realizar unha actividade arqueolóxica
    1.4. Axentes implicados nunha actividade arqueolóxica
    1.5. Entorno de traballo e tipos de actuaciones arqueolóxicas: campo e laboratorio
    1.6. Definición de actividades arqueolóxicas según a lexislación autonómica gallega
    1.7. Fases do traballo arqueolóxico
    1.8. A importancia dos estudos de laboratorio
    1.9. Normas que se deben cumplir nunha actividade arqueolóxica

    TEMA 2. A formación do rexistro arqueolóxico
    2.1. Definición de rexistro arqueolóxico
    2.2. Definición de xacimiento arqueolóxico
    2.3. Elementos dol rexistro arqueolóxico
    2.4. Compoñentes do rexistro arquelóxico
    2.5. Tipos de xacimientos e criterios de clasificación. O criterio funcional
    2.6. A formación do rexistro arqueolóxico: procesos de formación e procesos postdeposicionais
    2.7. Principios que condicionan e permiten comprender os procesos de formación do rexistro arqueolóxico
    2.8. Os mecanismos postdeposicionais que afectan ao rexistro arqueolóxico
    2.9. Condicions ambientais de boa preservación do rexistro arqueoloxico
    2.10. Proceso de formación dun xacimiento a través dun exemplo

    TEMA 3.Reconocimiento del territorio en Arqueología
    3.1. Introducción al reconocimiento arqueológico del territorio
    3.2. A prospección en superficie
    3.3. A batida do terreo
    3.4. Condicions de perceptibidade do rexistro arqueolóxico
    3.5. Técnicas de prospección (1): escala macroespacial
    3.6. Técnicas de prospección (2): xeofísica, térmica e química
    3.7. O rexistro da información

    TEMA 4. A escavación arqueolóxica
    4.1. Introducción
    4.2. Técnicas de escavación
    4.3. Xeología e Arqueoloxía
    4.4. Estratigrafía e estratificación
    4.5. Arqueoloxía estratigráfica
    4.6. O rexistro durante a escavación: Introducción
    4.7. A documentación do registro arqueológico
    4.8. Registro e tratamento de mostras
    4.9. Registro e tratamento de materiais

    TEMA 5. Cronoloxía e métodos de datación
    5.1. Introducción
    5.1. Métodos arqueolóxicos de datación
    5.2. Métodos de datación relativa: clima e cronoloxía
    5.3. Métodos de datación absoluta

    TEMA 6. Ciencias e técnicas aplicadas á arqueoloxía
    6.1. Consideracions teóricas preliminares
    6.2. Campos de actuación da Arqueometría
    6.3. Técnicas de caracterización físico-química de materiais
    6.4. Introducción á arqueoloxía ambiental
    6.5. Arqueobotánica
    6.6. Zooarqueoloxía
    6.7. Paleoantropoloxía

    TEMA 7. Novas tendencias en Arqueoloxía
    7.1. Estudos funcionais en Arqueoloxía
    7.2. Arqueoloxía experimental
    7.3. Etnoarqueología
    7.4. Conservación e difusión do patrimonio arqueolóxico


    Bibliografía básica e complementaria
    BIBLIOGRAFÍA BÁSICA
    DOMINGO, I.; BURKEY, H.; SMITH, C. 2007. Manual de campo del arqueólogo. Barcelona: Ariel Prehistoria
    GARCÍA SANJUÁN, L. 2005. Introducción al reconocimiento y análisis arqueológico del territorio. Barcelona: Ariel Prehistoria
    GRANT, J.; GORIN, S.; FLEMING, N. 2002. The archaeology coursebook. An introduction to study skills, topics and methods. New York:Routledge
    HARRIS, E. C. 1991. Principios de estratigrafía arqueológica. Barcelona:Crítica
    MACINTOSH, J. 1987. Guía práctica de arqueología. Madrid:Hermann Blume
    RENFREW, C.; BAHN, P. 1998. Arqueología. Teoría, métodos y práctica. Madrid:Akal
    ROMERO MASIÁ, A.; ARIAS VILAS, F. 1995. Diccionario de termos de Arqueoloxía e Prehistoria. Vigo: Ir Indo
    QUEROL, M. A. 2010. Manual de Gestión del Patrimonio Cultural. Madrid:Akal
    Legislación:
    LEY 16/1985, de 25 de junio, del Patrimonio Histórico Español (BOE de 29 de junio de 1985)
    LEY 8/1995, de 30 de octubre, del Patrimonio Cultural de Galicia (DOG, 08/11/1995; BOE, 01/12/1995)

    POR TEMAS

    Tema 1
    GUTIÉRREZ LLORET, S. 1997. Arqueología. Introducción a la historia material de las sociedades del pasado. Alicante
    LEY 16/1985, de 25 de junio, del Patrimonio Histórico Español (BOE de 29 de junio de 1985)
    LEY 8/1995, de 30 de octubre, del Patrimonio Cultural de Galicia (DOG, 08/11/1995; BOE, 01/12/1995)
    PRIETO-MARTÍNEZ, M. P.; CRIADO-BOADO, F. (coords.) 2010. Reconstruyendo la historia de la comarca del Ulla-Deza (Galicia, España). Escenarios arqueológicos del pasado. Traballos de Arqueoloxía e Patrimonio 41. Madrid:Closas-Orcoyen S.L.
    QUEROL, M. A. 2010. Manual de Gestión del Patrimonio Cultural. Madrid:Akal

    Tema 2
    BUTZER, K. 1989. Arqueología. Una ecología del hombre. Barcelona:Bellaterra
    SCHIFFER, M.B. 1987. Formation processes of the archaeological record. Albuquerque: University of New Mexico Press
    CRIADO BOADO, F.; MARTÍNEZ CORTIZAS, A. 2005. O modelo de formación dun xacemento arqueolóxico. F. Criado Boado & E. Cabrejas Domínguez (coords.). Obras públicas e patrimonio. Estudo arqueolóxico do Corredor do Morrazo. TAPA 41, p. 89-95. Santiago de Compostela: CSIC
    FRANCOVICH, R.; MANACORDA, D. (eds) 2001. Diccionario de Arqueología, Barcelona
    NIETO, F. J. 1984. Introducción a la arqueología acuática.Barcelona
    FERREIRA PRIEGUE, E. 1988. Los caminos medievales de Galicia. Boletín Auriense, Anexo 9, Ourense

    Tema 3
    AMADO REINO, X. 1997. La aplicación del GPS a la Arqueología. Trabajos de Prehistoria 54 (1), p. 155-165
    BAENA, J.; BLASCO, C.; QUESADA, F. (eds.). 1997. Los S.I.G. y el análisis espacial en Arqueología. Madrid: Servicio de Publicaciones de la UAM
    BURILLO, F., IBÁÑEZ, J.; ALEGRE, E. 2004. Prospección u concepto de asentamiento. El caso de la cuidad celtibérica Segeda I. Arqueología Espacial 24: 165-184
    CHAPA, T.; ORMEÑO, S.; VICENT, J.M.; RODRÍGUEZ, A.; URIARTE, A. 1999. Aplicaciones de la teledetección en Arqueología. Nuevas perspectivas. En S. Castaño Fernández y A. Quintanilla Rodenas (eds.): VII Congreso Nacional de Teledetección, p. 32-36. Albacete
    CONOLLY, J.; LAKE, M. 2009. Sistemas de información geográfica aplicados a la arqueología. Barcelona: Ediciones Bellaterra
    NISHIMURA, Y. 2001. Geophysical prospection in archaeology. En Brothwell, D y Pollard, A. M. (eds.) Handbook of Archaeological Sciences, p. 543-554
    OLMO MARTÍN, J. 2006. Arqueología Aérea de las Ciudades Romanas en la Meseta Norte. Algunos ejemplos de urbanismo de la primera Edad del Hierro, segunda Edad del Hierro y Romanización. En III Congreso de las Obras Públicas Romanas, Astorga 2006. Junta de Castilla y León – Colegio de Ingenieros T. de O. P., p. 313-340 (http://www.traianvs.net/)
    OREJAS, A. 1995. Del “Marco Geográfico” a la Arqueología del Paisaje. La aportación de la fotografía aérea. Madrid. CSIC
    VVAA. 1997. La prospección arqueológica. Actas del II Encuentro sobre Arqueología y Patrimonio. Granada: Colección Nakla (http://www.biblioarqueologia.com/publicacion.php?id=103)

    Tema 4
    BLANCO ROTEA, R.; GARCÍA RODRÍGUEZ, S.; RODRÍGUEZ COSTAS, A.; RODRÍGUEZ PAZ, A. 2008. Análisis y recuperación de un paisaje urbano fortificado en la villa de Verín (Orense, Galicia).Arqueología de la Arquitectura 5, p. 223-242
    CABALLERO ZOREDA, L. 1996. El análisis estratigráfico de construcciones históricas. En C. Escribano Velasco y L. Caballero Zoreda (coords.). Arqueología de la arquitectura: el método arqueológico aplicado al proceso de estudio y de intervención en edificios históricos, p. 55-74. Valladolid
    CABALLERO ZOREDA, L. 2002. Sobre límites y posibilidades de la investigación arqueológica de la arquitectura. De la estratigrafía a un modelo histórico. Arqueología de la Arquitectura 1, p. 83-101
    CARANDINI, A. 1997. Historias en la tierra. Manual de excavación arqueológica. Barcelona: Crítica
    COBAS FERNÁNDEZ, I.; PRIETO MARTÍNEZ, M. P. (1998). Criterios y Convenciones para la Gestión y el Tratamiento de la cultura material mueble. CAPA 7. Santiago de Compostela
    LAPLACE, G. 1971. De l’application des coordonées cartésiennes à la fouille stratigraphique. Munibe XXIII (2/3), p. 223-236
    LEROI-GOURHAN, A. 1950 Les fouilles préhistoriques (technique et méthodes). Paris : Picard

    Tema 5
    INIZAN, M. L.; REDURON, M.; ROCHE, H.; TIXIER, J. 1995. Préhistoire de la Pierre Taillée. T. 4. Technologie de la pierre taillée. CREP, Meudon
    ORTON, C.; TIERS, P.; VINCE, A. 1997. La cerámica en Arqueología. Crítica:Barcelona

    Tema 6
    BUXÓ, R.; PIQUÉ, R. 2008. Arqueobotánica. Los usos de los plantas en la Península Ibérica. Barcelona: Ariel Prehistoria
    CAMPILLO, D. 2001. Introducción a la paleopatología. Barcelona:Bellaterra arqueología.
    CHAIX, L; MÉNIEL, P. 2005. Manual de Arqueozoología.Barcelona
    MARTÍNEZ CORTIZAS, A.; MOARES DOMÍNGUEZ, C. 1995. Edafología y Arqueología. Estudio de yacimientos arqueológicos al aire libre en Galicia. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia
    RODÁ, I. (ed.). 1992. Ciencia, metodología y técnicas aplicadas a la Arqueología. Barcelona:Univ. Autónoma

    Tema 7
    BAENA PREYSLER, J. (Ed.) 1998. Tecnología lítica experimental. Introducción a la talla de utillaje prehistórico. Oxford: B.A.R. International Series, 721
    BALLART, J. (2000): El patrimonio histórico y arqueológico: valor y uso. Barcelona
    XUNTA DE GALICIA (ed.). 2007. IV Congreso Internacional sobre Musealización de Yacimientos Arqueológicos. Conservación y presentación de yacimientos arqueológicos en el medio rural. Impacto social en el territorio. Xunta de Galicia

    Competencias
    -Capacidade para formular un proxecto de investigación arqueolóxica, de formularse as preguntas pertinentes e marcar os seus obxectivos.
    -Competencia para realizar o traballo de campo necesario para a obtención de datos arqueolóxicos, e de seleccionar os métodos e as técnicas apropiadas para desenvolvelo.
    -Idoneidade para realizar unha análise crítica da información obtida, e para dar a coñecer os resultados.
    -Capacidade para valorar e xestionar o patrimonio arqueolóxico.

    Metodoloxía da ensinanza
    Nas clases teóricas explicarase o contido do temario. A explicación apoiarase en cadros que faciliten a comprensión e a memorización, en imaxes, planos, debuxos, fotografías, e, na medida do posible, en materiais. Facilitarase a bibliografía específica de cada tema para afondar nos aspectos tratados e noutros temas relacionados. Intentarase facer reflexionar ao alumno sobre os temas expostos, exercitándoos na formulación de hipótese, na análise da información e no desenvolvemento da súa capacidade critica.
    As clases interactivas centraranse na aprendizaxe práctica de aspectos concretos do temario. Traballarase con técnicas derivadas da prospección, da escavación, e con técnicas de laboratorio (técnicas de clasificación e de análise), así como con procedementos derivados da análise crítica.
    Tamén se realizará unha práctica de campo que consistirá na visita a un depósito, un Museo, ou un centro de investigación, que permita tomar contacto de forma directa coa problemática arqueolóxica e a súa conservación como Patrimonio. A práctica de campo realizaráse únicamente no caso de que sexa financiada e de que realice con outra asignatura.

    Sistema de evaluación
    Para a avaliación final se terá en conta:
    - un exame escrito, a realizar na data oficial, que permita constatar os coñecementos adquiridos polo alumno. Para superalo e necesario obter un aprobado. Esta proba valórase co 40% da nota final.
    -As prácticas realizadas nas clases interactivas e os traballos valorásense co 45% da nota.
    -A asistencia e participación en clase, no traballo de campo e nos titoriais valoraranse co 15% da nota.
    -Na convocatoria de xullo o alumno terá que realizar unha proba teórica e presentar un dossier coas prácticas que lle indique o profesor, no caso de non as superara anteriormente.

    Tempo de estudo e traballo persoal
    Traballo presencial:
    Actividades en grupo completo (exposición teórica): 30 horas.
    Actividades en grupo reducido (prácticas): 16 horas.
    Titorías en grupo moi reducido: 2 horas.
    Avaliación: 2 horas.
    Subtotal: 50 horas
    Traballo persoal:
    Estudio: 40 horas.
    Redacción de traballo: 30 horas.
    Preparación de actividades en grupo reducido: 30 horas.
    Subtotal: 100 horas.
    TOTAL: 150 horas.

    Observacións
    Ter comprensión de francés e ingles escrito.