Saltar ao contido principal
Inicio  »  Centros  »  Facultade de Xeografía e Historia  »  Información da Materia

P5012232 - Muller e mundo rural: traballo, consumo e sociabilidade (Materia III: Sociedades Rurais, Sociedades Urbanas (coordinado por USC)) - Curso 2013/2014

Información

  • Créditos ECTS
  • Créditos ECTS: 5.00
  • Total: 5.0
  • Horas ECTS
  • Clase Expositiva: 15.00
  • Clase Interactiva Seminario: 20.00
  • Horas de Titorías: 5.00
  • Total: 40.0

Outros Datos

  • Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
  • Departamentos: Historia Contemporánea e de América
  • Áreas: Historia Contemporánea
  • Centro: Facultade de Xeografía e Historia
  • Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
  • Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

NomeCoordinador
CASTRO PEREZ, FRANCISCO JAVIER.SI
MUÑOZ ABELEDO, LUISA MARIA.NON

Horarios

NomeTipo GrupoTipo DocenciaHorario ClaseHorario exames
Grupo /CLE_01OrdinarioClase ExpositivaSINON
Grupo /CLIS_01OrdinarioClase Interactiva SeminarioNONNON
Grupo /TI-ECTS01OrdinarioHoras de TitoríasNONNON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

  • Castelán
  • Galego


  • Obxectivos da materia
    -Formación en Historia Contemporánea orientada cara a historia do xénero.
    -Papel da muller na sociedade tradicional, nos ámbitos do traballo e da sociabilidade.
    -Discriminación da muller no ámbito laboral e doméstico da sociedade rural.
    Contidos
    A)- O papel da muller no traballo rural e urbano: agro, industria e actividades marítimas

    I.- Actividade feminina na Galicia Contemporánea: obxectivos, fontes, metodoloxía

    I.1.- Principais sectores de actividade das mulleres
    I.2.- As mulleres nos negocios
    I.3.- As mulleres traballadoras. Pluriactividade e doble xornada: traballo na casa, no campo, na fábrica
    I.4.- Organización do traballo e división sexual


    II.- Tecnoloxía e xénero en actividades rurais e marítimas

    II.1.- Novas tecnoloxías e cambios na estrutura laboral
    II.2- Mecanización e xénero: a feminización dalgunas ocupacións

    III.- Discriminación sexual nas condicións de traballo

    III.1.- Os contratos
    III.2.- A remuneración

    IV.- Valoración socioeconómica do traballo das mulleres no mundo rural

    IV.1.- Poder de decisión e de negociación.
    IV.2.- Contribución á economía familiar. Niveis de vida.


    B) – O papel da Muller no ámbito doméstico: a produción e o consumo de alimentos

    V.- Identidade feminina, mentalidades e alimentación

    V.1- Alimentos considerados idóneos para a muller

    VI.- Sociabilidade e discriminación

    VI.1.- A presidencia da mesa
    VI.2- - Comer de pe

    VII.- Discriminación da muller no consumo alimentario en Galicia, considerando o marco xeral español

    VII. 1.- Menor ración no reparto da dieta familiar
    VII. 2.- Preferencia pola cabeza de peixe

    VIII. - Discriminación da muller na bebida (consumo alcohólico)

    VIII.1.- Bebidas consideradas idóneas para a muller
    VIII.2.- A muller e o seu discreto beber
    VIII.3.- Maior grao de abstinencia
    VIII.4.- Restrición do ámbito da bebida da muller: a taberna como espacio masculino


    Bibliografía básica e complementaria
    Bibliografía básica e complementaria


    BLIOGRAFÍA BÁSICA:

    - BORDERIAS MONDEJAR, Cristina (coord.), Historia de las mujeres: perspectivas actuales, Icaria, 2009.

    - BOURDIEU, Pierre: La distinction. Critique sociale du jugement, Les Éditions de Minuit, France, 1979.

    - CASTRO PEÑA, Inmaculada de; POLONIO ARMADA, Josefa; RAMÍREZ PONFERRADA, Mª Dolores: Retrato de mujer. La imagen de la mujer montillana, Ayuntamiento de Montilla, Montilla, 2005.

    - CASTRO, Xavier: A lume manso. Estudios sobre historia social da alimentación en Galicia, Editorial Galaxia, Vigo, 1998. (Edición ampliada en español: Ayunos y yantares. Usos y costumbres en la historia de la alimentación, Editorial Nivola, Madrid, 2001)

    - CASTRO, Xavier: A la sombra ejemplar de los parrales. Cultura del vino en Galicia y otros espacios peninsulares, Trea, Gijón, 2006.

    - CASTRO, Xavier: Servir era o pan do demo. Historia da vida cotiá na Galicia contemporánea (séculos XIX e XX), NigraTrea, Vigo, 2007.

    - DI FEBO, G.: "Marco teórico metodológico para la historia de las mujeres y las relaciones de género", BALLARÍN, P. y ORTÍZ, T. (Eds.): La Mujer en Andalucía. Actas del I Encuentro Interdisciplinar de Estudios de la Mujer en Andalucía, Granada, Universidad de Granada, 1990.

    FERNÁNDEZ PINTOS, Xulio: Vida e andainas. Cronografía dun santiagués, Sotelo Blanco / Consorcio de Santiago, Santiago, 2010. [nomeadamente, pp. 161-164.]

    - GÁLVEZ MUÑOZ, Lina: “Mujeres y hombres en los mercados de trabajo: la evolución histórica de los mecanismos de acceso y movilidad interna”, Historia Agraria, Revista de Agricultura e Historia Rural, 24:229-235, 2001.

    - GARCÍA, Ramón: “La división sexual del trabajo y el enfoque de género en el estudio de la agricultura de los países desarrollados”, Agricultura y Sociedad, Abril-Julio, 55:251-277, 1990.

    - GARCÍA SANZ, Benjamín: La mujer rural ante el reto de la modernización de la sociedad rural, Insituto de la Mujer, Madrid, 2004.

    - GARRABOU, Ramón: “La organización del trabajo en el mundo rural y sus evoluciones históricas: época contemporánea”, Historia Agraria, Revista de agricultura e historia rural, 20: 25-38, 2000.

    - GARRABOU, Ramón. Sombras del progreso. Las huellas de la Historia Agraria, Crítica, Barcelona, 2010.

    - GÓMEZ-FERRER MORANT, Guadalupe (Ed.): Las relaciones de género, Ayer, Nº 17, Madrid, 1995.

    - GONZÁLEZ TURMO, Isabel: Comida de rico, comida de pobre. Evolución de los hábitos alimenticios en el Occidente andaluz (Siglo XX), Universidad de Sevilla, Sevilla, 1995.

    - FISCHLER, Claude: “Gastro-nomia et gastro-anomia”, Communication 31, Seuil, París, 1979, pp. 188-210.

    - MARTÍNEZ GARRIDO, Emilia; LÓPEZ ESTÉBANEZ, Nieves; SAEZ POMBO, Ester (Eds.); Mujeres, medio ambiente y desarrollo rural, 2004.

    - MARTINEZ CARRIÓN, Miguel (dir.) El nivel de vida en la España rural: siglos XVIII-XX, Alicante, 2002.

    - MÉNDEZ, Lourdes: “Identidade galega e identidade de xénero no mundo rural”, en MORENO FELIÚ, Paz: “De la ficción del matriarcado a la economía informal: Modelos y relaciones de género en la cultura gallega”, Galicia. Antropología (Enciclopedia). Artesanía. Sociedad, T. XXVI, Hércules, A Coruña, 1997, pp. 264-297.

    - MUÑOZ ABELEDO, Luisa, “La actividad femenina en industrias pesqueras de España y Portugal (1870 -1930)”, Historia Contemporánea, 2012, pp. 44:49-71

    - MUÑOZ ABELEDO, L., «Women in the Rural and Industrial Labor Force in Nineteenth Century Spain», Feminist Economics, 2012, 18, 4, pp. 121-143.

    - MUÑOZ ABELEDO, Luisa: Género, trabajo y niveles de vida en la industria conservera de Galicia, 1870-1970, Icaria, Barcelona, 2010.

    - SARASÚA, Carmen: “Análisis histórico del trabajo agrario: cuestiones recientes”, Historia Agraria, Revista de Agricultura e Historia Rural, 22: 79-96, 2000.

    - SARASÚA, Carmen; MOLINERO, Carme: “Trabajo y niveles de vida en el Franquismo. Un estado de la cuestión desde una perspectiva de género”; BORDERIAS MONDEJAR, Cristina (coord.), Historia de las mujeres: perspectivas actuales, Icaria, 2009.

    - VILLARES PAZ, Ramón, Señores y campesinos en la Península Ibérica, siglos XVIII-XX, Barcelona, Crítica, 1991.

    BIBLIOGRAFÍA COMPLEMENTARIA:

    - AA.VV.: Mujer y agricultura en España. Género, trabajo y contexto regional, Oikos-Tau, Barcelona, 1995.

    - AGUILAR CRIADO, Encarnación: “Trabajo e ideología de género en la producción doméstica”, Etnográfica, 1:25-46, 1990.

    - El Libro de la casa. Consejos para la mujer, Talleres Gráficos EASO-Wad-Ras., Madrid. 1ª ed., Madrid, s.a. (en torno a 1960).

    - FEO PARRONDO, Francisco, Mujer y medio rural en Asturias (siglo XX), Investigación y espacio, 22:351-366, 1999.

    - FERNANDEZ DE MOTA, José Antonio: “El trabajo de la mujer en un municipio rural gallego”, Revista de Estudios Agrosociales, 124:65-84, 1983.

    - FLORENCIO PUNTAS, Antonio y LÓPEZ MARTÍNEZ, Antonio: “El trabajo asalariado en la agricultura de la baja Andalucía: Siglos XIX y XX”, Historia Agraria, Revista de agricultura e historia rural, 21: 99-126.

    - GALA GONZÁLEZ, Susana (1996): Tradición y modernidad, una aproximación a las relaciones de género en la sociedad rural gallega, Tesis doctoral, USC.

    - GARCÍA, Ramón (1990): “La división sexual del trabajo y el enfoque de género en el estudio de la agricultura de los países desarrollados”, Agricultura y Sociedad, Abril-Julio, 55:251-277.

    - GARCÍA MONTERO, Héctor, “Antropometría y niveles de vida en el Madrid rural, 1837-1915, Historia Agraria, 47: 97-117, 2009.

    - GARCÍA, Angel, ZUBIETA, Juan; GARCIA LASTRA, Marta: Mujeres rurales de Cantabria, Dirección General de la Mujer, Santander, 1999.

    - GONZÁLEZ TURMO, Isabel: "La transformación de los hábitos alimenticios en Andalucía Occidental y su repercusión en los distintos contextos sociales", Anuario de Etnología, 1991.

    - HERNÁNDEZ, Ricardo, MORENO, Javier: “El nivel de vida en el medio rural de Castilla y León. Una constatación antropométrica, 1840-1970”, Historia Agraria, 47:143-166, 2009

    - LISÓN TOLOSANA, Francisco: “Perfiles tradicionales de la mujer rural gallega”, Boletín de la sociedad economica matritense de amigos del país, 52:171-184, 2004.

    - MUÑOZ ABELEDO, Luisa: “La protección social a los trabajadores de industrias marítimas, 1900-1936”, Revista de la historia de la economía y de la empresa, 4: 155-176, 2010.

    - MUÑOZ ABELEDO, Luisa: Hombres, mujeres y latas: la segmentación laboral en la industria de conservas de pescado, en Sarasúa, C. y Gálvez, L., Mujeres y hombres en los mercados de trabajo, ¿privilegios o eficiencia?, pp. 279-397, Alicante, 2003.

    - MUÑOZ ABELEDO, Luisa: Living Standards in Spanish Canning and Fishing Families during the Interwar Period, en Starkey, David y Candow, James (ed.), Production and Consumption in the North Atlantic Fisheries. Studia Atlántica, 8, North Atlantic Fisheries History Association, Hull, UK, pp. 83-109, 2005.

    -RAMÓN y MUÑOZ, Josep María: “Bienestar biológico y crecimiento agrario en la Cataluña rural, 1840-1936, Historia Agraria, 47: 119-142, 2009.

    - RODRÍGUEZ GIADÁS, Mª Isabel: Mujeres rurales, mano de obra cautiva: el trabajo de las mujeres rurales en la industria de la confección en el sur de la comarca de Santiago, Fundación Luis Tilve, Santiago de Compostela, 2002.

    - ROWLEY, Anthony: Una historia mundial de la mesa. Estrategias de paladar, Trea, Gijón, 2008.

    - SERVICIO GALEGO DE IGUALDADE: A situación das mulleres no ámbito rural galego, Santiago de Compostela, 2003.

    - SESMERO CUTANDA, La mujer y la casa. Reflexiones metodológicas sobre el aporte económico al lugar rural de Vicaya (siglos XVI-XIX), en IMIZCOZ BEUNZA, José Mª (coord.): Casa, familia y sociedad: Pais Vasco, España y América
    Bibliografía básica e complementaria
    (siglos XVI-XIX), pp. 331-366, 2004.

    -SOLSONA, Montserrat (1989): “El problema de la medición del trabajo de la mujer”, Documents d’Analisi Geogràfica, 14:149-169.

    -TULLA, Antonio (1989): “La mujer en las explotaciones agrarias del pirineo catalán”, Documents d’Analisi Geogràfica, 14:171-201.

    Competencias
    - Coñecemento da historia social de ámbito rural e das técnicas de investigación relacionadas coa historia económica, social e das mentalidades.
    - Competencias interdisciplinares (utilización da demografía, historia da empresa, a etnografía, a historia oral).
    - Habilidades para a aplicación de conceptos sociolóxicos e económicos no ámbito historiográfico
    - Competencias para contextualizar a historia rexional no ámbito nacional e internacional.
    - Habilidades para o desenvolvemento do traballo en equipo.

    Metodoloxía da ensinanza
    - Clases expositivas para explicar os oito apartados que compoñen o programa, seguidas de sesións de seminario en torno ós temas expostos.
    - Comentarios de textos, memorias, historias de vida e obras de literatura costumbrista.
    - Preparación polos alumnos/as dun traballo monográfico dirixido sobre unha lista previa de temas definidos polo profesor:
    - Exposición oral na aula dos traballos dos estudiantes, seguida de sesión de seminario en torno ao tema exposto.

    Sistema de evaluación
    –Traballo monográfico escrito 40 %
    –Asistencia regular e participación no curso 30 %
    –Desenvolvemento das tarefas que se propoñan ao longo do curso 30 %
    Tempo de estudo e traballo persoal
    Horas totais estimadas de traballo do estudiante: 125
    - Horas de docencia teórica e debates en seminario: 25
    - Horas de lecturas de fontes primarias e secundarias: 70
    - Horas de redacción de traballos e preparación de presentacións: 30