P5102213 - Modelos antropolóxicos para o estudo das sociedades antigas (Módulo Historia do Mundo Clásico) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 3.00
- Total: 3.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 9.00
- Clase Interactiva Seminario: 12.00
- Horas de Titorías: 3.00
- Total: 24.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
- Departamentos: Historia I
- Áreas: Historia Antiga
- Centro: Facultade de Xeografía e Historia
- Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)
Profesores
Horarios
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoObxectivos da materiaA necesidade de coñecer e manexar os modelos sociais máis adecuados para a comprensión das sociedades protohistóricas vén dada polas propias características da documentación sobre as devanditas sociedades, en moitas ocasións fragmentaria e allea (escrita desde fóra ou, como a epigrafía, con lóxicas alleas á tradición indígena) no caso das fontes escritas e necesitada, no caso dos restos arqueológicos, dun encuadramiento dentro dun tipo concreto de sociedade que nos permita explicar o seu sentido. O uso de modelos permítenos chegar a comprender estas sociedades como entes orgánicos, reais e operativos, con analoxías e diferenzas lóxicas con outras sociedades semellantes e mellor coñecidas.
A aplicación de modelos antropolóxicos fai necesario o manexo dun repertorio de definicións procedentes da socioloxía, o marxismo, a antropoloxía política e a antropoloxía social, coincidentes no seu interese pola modelización. Tamén se considerarán específicamente os modelos para determinadas institucións sociais, como a guerra, a realeza ou as instancias de goberno social, os modos de acumulación de riqueza, os patróns de asentamiento en relación coas formas sociais, etc.
ContidosTEÓRICOS
TEMA 1.- Historia e Antropoloxía.
TEMA 2.- A orixe da desigualdade.
TEMA 3.- As teorías evolucionistas en Antropoloxía
TEMA 4.- Cara a unha nova antropoloxía política: a obra de Pierra Clastres.
TEMA 5.- A Edade do Ferro do Noroeste da Península Ibérica: na procura dun modelo antropolóxico.
SEMINARIOS.
1.- Historia e Antropoloxía
Lecturas:
Lévi-Strauss, Cl. “Raza e Historia”, Revista de la Dirección de Divulgación Cultural de la Universisad Nacional de Colombia, 8, 1971, pp. 68-108.
Minard, P. et al., “Histoire et Anthropologie, Nouvelles Convergences?”. Revue d’Histoire Moderne et Contemporaine, 49bis, 2002, pp. 81-121
Sahlins, M. “Otros tiempos, otras costumbres. La antropología de la historia”, en Sahlins, M., Islas de Historia. La muerte del capitán Cook. Metáfora, antropología e historia. Gedisa, Barcelona. 1988, pp. 47-79.
Testart, A. “Comment concevoir une collaboration entre anthropologie sociale et archéologie ? À quel prix ? Et pourquoi ?”. Bulletin de la Société préhistorique française 103/2, 2006, p. 385-395.
Testart, A., “Les modèles biologiques sont-ils utiles pour penser l’évolution des sociétés ?”, Préhistoires Méditerranéennes 2, 2011, pp. 1-18.
Vernant, J.-P., “De la psychologie historique à une anthropologie de la Grèce ancienne”. Métis. Anthropologie des mondes grecs ancienes, 4/2, 1989, pp. 305-314.
2.- A orixe da desigualdade.
Lecturas:
Godelier, M., “La política como relación de producción. Diálogo con Édouard Will”. En M. Godelier, Lo ideal y lo material. Pensamiento, economías, sociedades. Madrid. Taurus, 1989, pp. 240-259.
Godelier, M. , “Procesos de la constitución, la diversidad y las bases del Estado”. Revista Internacional de Ciencias Sociales, 32/4, 1980, pp. 667-682.
Clastres, P., “Los Marxistas y su antropología”, Clastres, P., Investigaciones en antropología política. Gedisa. Barcelona. 1987, pp. 165-180
Heusch, L. de, “La inversión de la deuda (Proposiciones acerca de las realezas sagradas africanas)”, en Abensour, M. (comp.), El espíritu de las leyes salvajes. Pierre Clastres o una nueva antropología política, Buenos Aires, 2007, pp. 95-120.
Carneiro, R. “A Theory of the Origin of the State”, Science, 21 August 1970, vol. 169, nº 3947 (Aug. 21, 1970), pp. 733-738.
3.- As teorías evolucionistas en Antropoloxía
Lecturas:
Engels, F. El origen de la familia, la propiedad privada y el Estado. Archivo Marx-Engels de la Sección en Español del Marxists Internet Archive (www.marxists.org), 2000, 2012.
Fried, M. H., “Sobre la evolución de la estratificación social y del Estado”, en Llobera, J. R. (comp.), Antropología política. Anagrama. Barcelona, 1979, pp. 133-154.
R. Lauriston Sharp, “Pueblos sin política”, en Llobera, J. R. (comp.), Antropología política. Anagrama. Barcelona, 1979, pp. 155-166.
Sahlins, M., “Hombre pobre, hombre rico, gran hombre, jefe: tipos políticos de Melanesia y Polinesia”. En Llobera, J. R. (comp.), Antropología política. Anagrama. Barcelona, 1979, pp. 267-288.
Testart, A. “ La question de l'évolutionnisme dans l'anthropologie sociale. Revue Française de Sociologie, XXXIII-2, avril-juin1992, pp. 155-187.
4.- Cara a unha nova antropoloxía política: a obra de Pierra Clastres
Lecturas:
Abensour, M., “Presentación” en Abensour, M. (comp.)., El espíritu de las leyes salvajes. Pierre Clastres o una nueva antropología política, Buenos Aires, 2007, pp. 51-66.
Campagno, M., “Pierre Clastres y el surgimiento del Estado. Veinte años después”. Boletín de Antropología Americana 33, 1998, pp. 101-113.
Clastres, P. “Intercambio y poder; filosofía del liderazgo indígena”, en Clastres, P., La sociedad contra el Estado. Monte Ávila, Caracas, 1978, pp. 26-44.
Clastres, P. “La sociedad contra el Estado”, en Clastres, P., La sociedad contra el Estado. Monte Ávila, Caracas, 1978, pp. 165-191.
Clastres, P. “Arqueología de la violencia: la guerra en las sociedades primitivas”, en Clastres, P., Investigaciones en antropología política. Gedisa. Barcelona. 1987, pp. 170-205.
Clastres, P. “La desgracia del guerrero salvaje”, en Clastres, P., Investigaciones en antropología política. Gedisa. Barcelona. 1987, pp. 217-256.
Moyn, S. (2004). “Of Savagery and Civil Society: Pierre Clastres and the Transformation of French Political Thought”. Modern Intellectual History, 1/1, 55–80.
5.- A Edade do Ferro do Noroeste da Península Ibérica: na procura dun modelo antropolóxico.
Lecturas:
García Quintela, M. V., “El Noroeste de la Península Ibérica en el contexto de una antropología política del mundo céltico”, en García Quintela, M. V., La organización socio-política de los populi del Noroeste de la Península Ibérica. Un estudio de antropología política histórica comparada. Trabajos de Arqueología del Paisaje, 28, 2004, pp. 93-106.
González García F. J., “Between Warriors and Champions: Warfare and Social Change in the Later Prehistory of the North-Western Iberian Peninsula”. Oxford Journal of Archaeology 28/1, 2009, pp. 59–76.
González García, F. J., Parcero-Oubiña, C., Ayán Vila, X., “Iron Age Societies against the State: An Account of the Emergence of the Iron Age in North-western Iberia”, en T. Moore, X.L. Armada (eds.) Atlantic Europe in the First Millennium BC. Crossing the Divide, Oxford, 2011, pp. 285-301.
González Ruibal, A. (2006-07). “Modelos de organización social”, en González Ruibal, A., Galaicos. Poder y comunidad en el Noroeste de la Península Ibérica (1200 a.C. - 50 d.C.). Brigantium 18-19, 2006-2007, pp. 401-419.
González-Ruibal, A. “The Politics of Identity: Ethnicity and the Economy of Power in Iron Age Northwest Iberia", en Cifani, G., Stoddart, S. (eds.), Landscape, Ethnicity and Identity in the archaic Mediterranean Area, Oxford, 2012, pp. 245-266.
Parcero-Oubiña, C., “Sociedades campesinas, sociedades germánicas, sociedades heróicas. Un modelo de estructuración sociopolítica”, en Parcero-Oubiña, C. La construcción del paisaje social en la Edad del Hierro del Noroeste Iberico, Ortigueira (A Coruña), 2002, pp. 175-187.
Parcero-Oubiña, C., “Looking forward in anger: Social and political transformations in the Iron Age of the north-western Iberian peninsula”, European Journal of Archaeology 6/3, 2003, pp. 267–99.
Sastre, I., “Social Inequality during the Iron Age: Interpretation Models”, en T. Moore, X.L. Armada (eds.) Atlantic Europe in the First Millennium BC. Crossing the Divide, Oxford, 2011, pp. 264-284.
Sastre, I, Alonso, F., Currás, B. “Formaciones sociales de la Edad del Hierro en el Noroeste: Aportaciones a un debate, en P. Bueno, A. Gilman, C. Martín Morales, F. J. Sánchez-Palencia eds., Arqueología, sociedad, territorio y paisaje. Estudios sobre Prehistoria reciente, Protohistoria y transición al mundo romano en homenaje a M. D. Fernández Posse, Madrid, 2010, pp. 225-238.
Bibliografía básica e complementariaAbensour, M. comp. El espíritu de las leyes salvajes. Pierre Clastres o una nueva antropología política. Ediciones del Sol. Buenos Aires. 2007.
Clastres, P., Investigaciones en antropología política. Gedisa. Barcelona. 1987.
Clastres, P., La sociedad contra el Estado. Virus, Barcelona, 2010.
Engels, F., El Origen de la Familia la Propiedad Privada y el Estado. Numerosas ediciones.
García Quintela, M.V., La Organización socio-política de los populi del Noroeste de la Península Ibérica. Un estudio de antropología política histórica comparada. Santiago de Compostela. Universidade de Santiago de Compostela, 2002. http://digital.csic.es/handle/10261/6052
Godelier, M., Teoría marxista de las sociedades precapitalistas. Laia. Barcelona. 1975.
Godelier, M. Economía, fetichismo y religión en las sociedades primitivas. Siglo XXI. Madrid. 1974.
Godelier, M. Lo ideal y lo material. Pensamiento, economía, sociedades. Taurus, Madrid. 1989.
González García, F.J. (ed.), Los pueblos de la Galicia Céltica. Akal. Madrid, 2007.
González Ruibal, A., 2006-2007: Galaicos. Poder y comunidad en el Noroeste de la Península Ibérica (1200 a.C. – 50 d.C.). 2 vols. A Coruña. 2006-2007.
Johnson, A.W. – Earle, T., La Evolución de las sociedades: desde los grupos cazadores-recolectores al estado agrario. Ariel. Barcelona. 2003.
Krader, L. ed. Los apuntes etnológicos de Karl Marx. Siglo XXI-Fundación Pablo Iglesias. Madrid. 1988
Llobera, J. R. (comp.), Antropología política. Anagrama. Barcelona, 1979.
Parcero-Oubiña, C., La construcción del paisaje social en la Edad del Hierro del NW ibérico. Ortigueira: Fundación Ortegalia, 2002.
http://digital.csic.es/handle/10261/14882
Sahlins, M., La Economía de la Edad de Piedra. Akal. Madrid. 1983.
Sahlins, M., Las Sociedades Tribales. Labor. Barcelona. 1972.
Sahlins, M., Islas de Historia. La muerte del capitán Cook. Metáfora, antropología e historia. Gedisa, Barcelona. 1988.
Sastre Prats, I., Las formaciones sociales de la Asturia romana. Ediciones Clásicas. Madrid. 2001.
Service, E. R., Los orígenes del estado y de la civilización. El proceso de evolución cultural. Alianza. Madrid. 1984.
Competencias1.- Introducir ao alumno na terminoloxía e os métodos da Antropoloxía Social e Política.
2.- Fomentar a orientación interdisciplinar e a transversalidade entre disciplinas no estudo das sociedades prehistóricas e antigas.
3.- Favorecer a transferencia de coñecementos e métodos entre distintas disciplinas das Ciencias Sociais e Humanas (Antropoloxía, Historia, Arqueoloxía).
Metodoloxía da ensinanza Cada un dos temas do programas organízase en dous tipos de actividades docentes:
1.- Exposicións teóricas dos contidos de cada tema realizadas no aula con axuda de presentacións en PowerPoint e outros métodos audiovisuales (2 horas por cada un dos 5 temas teóricos).
2.- Seminarios de lectura: posta en común dalgúns aspectos de cada tema propostos polo profesor e suscitados a partir do debate e comentario das lecturas seleccionadas para cada tema (3 horas por cada un dos 5 seminarios).
Sistema de evaluaciónA avaliación realizarase por medio da asistencia, a participación nas clases e seminarios (40%) e un traballo individual (60%).
No traballo individual, cunha extensión máxima de 5000 palabras, o alumno debe profundar nalgúns dos temas tratados nos temas teóricos ou desenvolvidos nos seminarios.
Dado que a avaliación é continua, a asistencia ás clases é obligatoria; por iso, unha ausencia reiterada ás clases, superior ao 20%, implicará que o alumno@ non poderá ser evaluado.
Tempo de estudo e traballo persoalACTIVIDADES PRESENCIAIS DO ALUMNO:
Clase maxistraL.......15
Seminario...............10
TOTAL....................25
TRABALLO DO ALUMNO:
Estudo...................10
Lecturas.................30
Redacción do traballo....10
TOTAL....................50
Recomendacións para o estudo da materiaCoñecementos suficientes de inglés, francés ou ambos como para poder ler e comprender textos en devanditas linguas.
Recoméndase un traballo continuo dentro da materia; dado o carácter de seminarios de debate e comentario dunha parte das horas presenciais, resulta moi conveniente que os alumnos traballen semanalmente os temas e lecturas previamente marcados polo profesor.