G5081342 - Literatura brasileira 1 (Maior en Lingua Portuguesa e Literaturas Lusófonas) - Curso 2012/2013
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 32.00
- Clase Interactiva Seminario: 16.00
- Horas de Titorías: 3.00
- Total: 51.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Filoloxía Galega
- Áreas: Filoloxías Galega e Portuguesa
- Centro: Facultade de Filoloxía
- Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: null
Profesores
| Nome | Coordinador |
|---|---|
| TORRES DE MELLO RANGEL, VIVIAN. | NON |
| VILLARINO PARDO, Ma DEL CARMEN. | SI |
Horarios
| Nome | Tipo Grupo | Tipo Docencia | Horario Clase | Horario exames |
|---|---|---|---|---|
| Grupo CLE01 | Ordinario | Clase Expositiva | SI | SI |
| Grupo CLIS_01 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo TI-ECTS01 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
Obxectivos da materia
Objetivos, Competencias y destrezas
Establecemos dos tipos de objetivos dentro del programa de esta materia. Por un lado, los objetivos generales derivados del perfil de una asignatura de literatura y por otro los objetivos específicos de la materia Literatura Brasileña 1.
Objetivos Generales:
1- Comprender y analizar la producción literaria como um fenómeno social y, en consecuência, ser capaz de leer los textos literarios como manifestaciones complejas de una sociedad concreta y de circunstancias específicas.
2- Comprender y analizar los discursos produzidos en relación a la literatura como fenómenos sociales y, en consecuencia, ser capaz de leer textos críticos y las historias de la literatura como manifestaciones complejas de grupos sociales concretos y de circunstancias determinadas.
Objetivos Específicos:
1) Promover una aproximación a la historia de Brasil y a su producción literaria.
2) Conocer y estudiar los procesos de conformación de un canon del sistema literario brasileño.
3) Aproximarse al conocimiento de los mecanismos de difusión y legitimación literaria.
4) Comprender fenómenos recientes como los procesos de emergencia, fenómenos mediáticos, etc...
Contidos
1 – Terra Brasilis – a construción do Brasil.
1.1 – O ollar estranxeiro: primeiros textos.
Prática 1 – Carta de Achamento , Pero Vaz de Caminha (Trechos) e História da província de Santa Cruz, de Pero Magalhães de Gândavo – (Trechos) e filme Hans Staden, de Luis Alberto Pereira, 1999.
Prática 2 – Pau-Brasil, Oswald de Andrade – (Trechos) e Tropicalismo – Música e letra.
2- A configuración da Identidade brasileira: diferentes proxectos sócio-políticos, culturais e literários
2.1 - O sistema de ensino Xesuítico e a formación cultural das elites.
Prática – Textos de José de Anchieta e A literatura rarefeita de Regina Zilberman e Marisa Lajolo (Trechos).
2.2 – Literatura e Política: Funcións e modo de circulación do texto literário até a metade do século XIX.
2.2.1 - Inconfidência Mineira e Independência – Proxectos políticos e literários: Arcadismo e Romantismo.
Prática 1 : Confronto do Prólogo a Obras Completas e ¨Fábula do Ribeirão do Carmo ¨, de Cláudio Manuel da Costa e¨ Minha terra tem palmeiras¨ , de Gonçalves Dias.
Prática 2 : Confronto de I-Juca Pirama, de Gonçalves Dias e Iracema (Trechos) de José de Alencar .
3 - Propostas de construción de un cánone brasileiro.
3.1 – O discurso crítico: Antonio Candido, Afrânio Coutinho, Alfredo Bosi – Discusións sobre a orixe.
Prática – Confronto de Formação da literatura brasileira (Trechos), Vol. 1., Antonio Candido e Conceito de Literatura brasileira (Trechos) de Afrânio Coutinho.
Leitura de trechos do capítulo 1 de Dialética da Colonização, Alfredo Bosi.
3.2 – ¨O seqüestro do Barroco¨ – Haroldo de Campos.
(Prática – Trechos de O seqüestro do Barroco de Haroldo de Campos e Textos de Gregório de Matos).
3.3 – Importación e introdución de novos modelos repertoriais.
3.3.1 – O romance romántico e a representación dos diversos ¨Brasis¨.
Prática - Prefácio a Sonhos d´Ouro , Lucíola (Trechos) e O sertanejo (Trechos) de José de Alencar e A moreninha de Joaquim M. de Macedo (Trechos).
3.3.2 – Usos do folletin . Antecedentes da telenovela.
Prática – Memórias de um sargento de milícias, de Manuel Antonio de Almeida (Trechos) e ¨Dialética da malandragem¨, de Antonio Candido.
3.3.3 – O modelo de romance Realista-Naturalista. Memórias Póstumas de Brás Cubas de Machado de Assis (Trechos) e O cortiço, de Aluísio Azevedo (Trechos).
Prática – Machado de Assis no cánone internacional. Harold Bloom, John Gledson e J. M. Massa.
3.4 – Construción de umha historiografia brasileira – as propostas do romantismo e a Escola do Recife.
Prática -Trecho do Discurso da História da Literatura do Brasil, de Gonçalves de Magalhães e ¨Instinto de Nacionalidade¨ , de Machado de Assis.
4 – Literatura e sociedade: Brasil e República.
4.1 – Abolicionismo e Literatura: Castro Alves (Textos) e Triste fim de Policarpo Quaresma, de Lima Barreto (Trechos).
Prática – A cor como elemento de Brasileiridade . O mulato, de Machado de Assis (Trechos) e O cortiço, de Aluísio Azevedo (Trechos).
4.2 – Parnasianismo, Simbolismo e o fim de século. Textos de Olavo Bilac e Cruz e Souza.
Prática – ¨Os sapos¨, de Manuel Bandeira e a crítica ao Parnasianismo.
4.3 –¨ Vozes do interior¨ . O caso de Os sertões, de Euclides da Cunha (Trechos)
4.4 - ¨A belle Époque Tropical¨.
4.4.1 – Transformacións urbanas e novas dinámicas no campo literário brasileiro: a Academia Brasileira de Letras e ¨ Boemia dourada¨.
Bibliografía básica e complementaria
III- Bibliografia básica e complementar
1- Manuais de consulta
Bibliografia Xeral Básica:
Bosi, Alfredo, História concisa da literatura brasileira, São Paulo, Cultrix.
Bosi, Alfredo, Dialética da colonização, São Paulo, Companhia das Letras, 1993.
Broca, Brito, A vida literária no Brasil-1900, Rio de Janeiro, José Olympio.
Candido, Antonio, Formação da Literatura Brasileira: Momentos Decisivos, Belo Horizonte, Itatiaia/São Paulo, Edusp, 2 vols.
Castello, José Aderaldo/Candido, Antonio (orgs.), Presença da Literatura Brasileira, São Paulo, Difel, vols. 1, 2, 3.
Coutinho, Afrânio, Conceito de Literatura Brasileira, Petrópolis, Vozes
Coutinho, Afrânio, A Literatura no Brasil, Niterói, José Olympio-Eduff, vols. 1-5.
Moisés, Massaud, Pequeno Dicionário de Literatura Brasileira, São Paulo, Cultrix. 5ª edição atualizada.
Ribeiro, Maria Aparecida, Literatura Brasileira, Lisboa, Universidade Aberta, 1994.
Sequeira, Rosa (coord.), Textos de Literatura Brasileira, Lisboa, Universidade Aberta, 1997.
2- Leituras obrigatórias (Seleción de trechos em todas as obras indicadas)
1. Pero Vaz de Caminha, Carta sobre o achamento do Brasil a El-Rei Dom Manuel, (Edição de Maria Aparecida Ribeiro. A carta de Caminha e seus ecos. Estudo e antologia. Coimbra: Angelus Novus, 2003.
2. José de Alencar, Iracema, Coimbra, Livraria Almedina, 1994.
3. José de Alencar, Lucíola, São Paulo, Moderna, 1990.
3. Manuel Antônio de Almeida, Memórias de um sargento de milícias, São Paulo, Moderna, 1983.
4. Machado de Assis, Memórias Póstumas de Brás Cubas, Rio de Janeiro, Garnier.
5. Machado de Assis, Instinto de Nacionalidade. 1891. In: www.dominiopublico.gov.br .
5. Aluísio Azevedo, O Cortiço, São Paulo, Edra. Moderna, 1983.
8. Lima Barreto, Triste Fim de Policarpo Quaresma, Rio de Janeiro, Ática, 2010.
9. Euclides da Cunha, Os sertões, Rio de Janeiro, Ática, 2003.
Competencias
Competencias e destrezas:
1. Visión dos procesos culturais de unha forma crítica, atendendo máis as funcións do que aos procesos estéticos.
2. Adquisición de coñecimentos sobre teoria da literatura, literatura comparada e de estudos da cultura complementares aos adquiridos en outras disciplinas.
3. Elaboración de leituras e xuízos criticos.
4. Aplicación prática dos coñecimentos teóricos e/ou conteúdos aprendidos na matéria.
5. Prática de exposición escrita e oral por meio da elaboración de traballos próprios e orixinais.
Metodoloxía da ensinanza
A metodoloxia escollida esixe a presenza e a participación activa e continuada nas aulas e a realización das leituras e exercícios combinados. O obxetivo é que o estudantado aprenda a realizar traballos de pesquisa e documentación de forma autónoma e que mediante estes traballos ampliem os conteúdos fornecidos através do seguimento do programa.
Todos os materiais precisos para o seguimento da cadeira serán disponibilizados na aula virtual ou, caso non sexa posível, será indicada a forma de consegui-los.
As aulas serán interativas, salvo excepcións, sendo precisa a participación activa do alunado.
Sistema de evaluación
Asistencia e participación activa nas aulas (inclue exercícios e práticas realizados durante o semestre) – 40% da cualificación final.
Exercícios realizados na casa durante o semestre (inclue leituras de textos, apresentacións críticas, comentários de texto etc...) - 20% da cualificación final.
Traballo escrito de investigación (e eventual apresentación oral) - 40% da cualificación final.
Na prova oficial marcada na convocatória de Maio/Xuño é posível recuperar ou mellorar a cualificación do seguinte modo:
Os exercícios e práticas realizados na casa poden ser recuperados através da elaboración dos mesmos traballos propostos durante o semestre. (20%)
O traballo escrito de investigación pode ser recuperado através de um novo traballo. (40%)
Em caso excepcional, quen non puder asistir nem participar activamente das aulas poderá, tras prévio acordo com a profesora, recuperar a percentaxe equivalente (40%) através de umha prova oral e/ou escrita.
Na prova oficial marcada na convocatória de Xullo é posível recuperar a matéria do seguinte modo:
Os exercícios e práticas realizados na casa poden ser recuperados através da elaboración dos mesmos traballos propostos durante o semestre. (20%)
O traballo escrito de investigación pode ser recuperado através de um novo traballo. (40%)
Em caso excepcional, quen non puder asistir nem participar activamente das aulas poderá, tras prévio acordo com a profesora, recuperar a percentaxe equivalente (40%) através de umha prova oral e/ou escrita.
Tempo de estudo e traballo persoal
Materia semestral de 6 créditos.
Total volume de traballo: 150h
Recomendacións para o estudo da materia
Asistencia ás aulas. Leitura dos textos indicados.
Observacións
Normas para a elaboración dos traballos
Todos os traballos devem ser orixinais.
O pláxio será considerado unha falta muito grave que implicará a reprovación automática na parte da cadeira em que este sexa detectado. Entende-se por pláxio a reprodución de textos alleios sem indicación de autoria.
Os traballos devem incluir, no mínimo, as seguintes partes:
- Introdución
- Obxetivos
- Hipóteses
- Exposición
- Conclusión
- Bibliografia
Toda a bibliografia utilizada deve ser correctamente referenciada e citada, non só na epígrafe específica, mais também ao longo do traballo, independentemente do suporte em que teña sido consultada.
Quando algumha fonte sexa utilizada literalmente será indicado com aspas. Quando sexa parafraseada será igualmente asinalada a fonte.
Independentemente da sua correcta indicación os textos procedentes das fontes utilizadas nunca excederán máis de 30% da extensión do traballo, excepto nos casos em que umha extensión maior sexa devidamente xustificada.
Recomenda-se a utilización de um corrector ortográfico para mellorar a qualidade linguística dos traballos.