IV Premios á Innovación Educativa
na Universidade
O reitor da Universidade de Santiago, Senén Barro, fixo
entrega dos Premios á Innovación Educativa na Universidade
na súa edición de 2004, promovidos polo Instituto de Ciencias
da Educación (ICE). O acto, celebrado no Salón de Graos
do Colexio de San Xerome, contou ademais coa presenza do
vicerreitor de Calidade e Planificación Estratéxica, José
Sordo, así como dos membros do xurado encargados de avaliar
os traballos presentados a concurso.
Os premios, por decisión unánime do xurado,
recaeron nos traballos ‘Unha experiencia innovadora no ensino
da Química Analítica. EQUIGRAF, un material didáctico para
o estudo do equilibrio ácido-base mediante metodoloxía gráfica
por ordenador’, de Mª del Carmen Yebra Biurrun; ‘Diseño
de juegos para aprender divirtiéndose en el ámbito de las
Ciencias de la Computación’, de Eduardo M. Sánchez
Vila; ‘Bioloxía, Arquitectura e Memoria. Aprendendo a multidisciplinariedade’,
dos profesores Beatriz Prieto Lamas e Antonio Martínez Cortizas;
e ‘Unha experiencia innovadora na docencia da materia de
Cartografía I. Novos procesos de ensino-aprendizaxe e uso
das novas tecnoloxías’, do que é autor o profesor Jesús
Díaz Centeno. Os premios están dotados con 1.800 euros e
diploma acreditativo.
Os traballos gañadores
A profesora do Departamento de Química
Analítica, Nutrición e Bromatoloxía desenvolveu e empregou
no traballo presentado a concurso a aplicación informática
EQUIGRAF para o estudo do equilibrio ácido-base en disolución
acuosa. Esta ferramenta serve de apoio, tanto aos estudantes
coma ao profesor no desenvolvemento das materias Química
Analítica I e II, pertencentes ao Plano de Estudos da Licenciatura
en Química.
Esta aplicación informática permite o acceso sistemático
a diversos arquivos da folla de cálculo Microsoft Excel,
correspondéndolle a cadanseu unha metodoloxía gráfica que
permite estudar, desenvolver e obter de maneira automatizada
os distintos tipos de gráficos empregados e efectuar os
cálculos relativos a este tipo de estudo, entre os que se
atopan o cálculo do pH e as concentracións no equilibrio.
O sistema proposto é un software de utilidade para o traballo
na aula e para o estudo independente por parte do alumno,
permitindo afondar nos coñecementos adquiridos nas clases
sen restriccións de tempo nin de espazo. A súa execución
leva a un proceso de aprendizaxe interactivo e adaptado
ás necesidades do estudante xa que non executa os cálculos
mecanicamente, senón que o usuario ten que tomar decisións
e razoar as simplificacións que se poden efectuar no criterio
das condicións protónicas para o cálculo do pH das disolucións.
Logo da súa aplicación real, a profesora Yebra apunta que
os estudantes están máis atentos, motivados e interesados
polas materias, ademais de que a asistencia ás clases incrementouse
notablemente así como o emprego das horas de titorías e
o rendemento académico.
Baixo o título de ‘Unha experiencia innovadora na docencia
da materia de Cartografía I. Novos procesos de ensino-aprendizaxe
e uso das novas tecnoloxías’ o proxecto do profesor Jesús
Díaz persegue o desenvolvemento dunha nova metodoloxía educativa
en sintonía co Espazo Europeo de Ensino Superior. Destinado
inicialmente aos estudantes matriculados na asignatura de
Cartografía I da titulación de Enxeñaría Técnica en Topografía,
o proxecto pretende a elaboración dun sitio web e un CDRom
co obxecto de completar a docencia presencial e permitindo
guiar e facilitar a aprendizaxe da materia mediante a adquisición
de determinados coñecementos e capacidades dun xeito autónomo
e adaptado ás peculiaridades individuais dos seus usuarios.
A experiencia debía estar dotada dun contido científico,
comprensible e integrado nun amplo e detallado programa
didáctico que incluía documentos, exercicios, actividades,
recursos web e software necesario para o desenvolvemento
das prácticas. Ademais contemplou a realización de probas
de autoavaliación e a elaboración de contidos adicionais
que contribuisen ao avance autónomo e na profundización
do saber facer.
O proxecto presentado polo profesor do Departamento de Ciencias
da Computación e Intelixencia Artificial Eduardo Sánchez
Vila recolle un conxunto de experiencias baseadas na introdución
de xogos no ámbito educativo universitario. Neste senso,
as experiencias propostas aportaron no momento da súa posta
en práctica “aspectos positivos no proceso de aprendizaxe“,
sinalou o seu promotor, que se concretarían nun maior interese
e participación pola materia, maior asistencia a clase,
“a motivación que supón traballar en equipo e, en xeral,
unha dinamización do rol dos estudantes nas clases”, engadiu
o profesor Sánchez Vila.
Os xogos foron aplicados tanto na dimensión práctica como
na teórica. Así, na primeira vertente se utilizaron nunha
unidade didáctica que ten como obxectivos a introdución
ao sistema operativo UNIX e á práctica dos comandos básicos
para executar accións neste sistema operativo. O obxectivo
foi propiciar que os estudantes aprenderan a desenvolverse
con sistemas operativos que non dispoñen das populares fiestras,
como Windows. Para cubrir estes obxectivos deseñáronse dous
xogos denominados ‘O axente secreto’ e ‘Evita a desconexión
dos sistema’.
Xa na dimensión teórica, deseñáronse tres xogos cos que
se pretendía construir Internet de forma progresiva, comezando
coa conexión entre dous ordenadores e terminando coa creación
dunha rede de datos de ordenadores.
Finalmente, o traballo ‘Bioloxía, Arquitectura e Memoria.
Aprendendo a multidisciplinariedade’, dos profesores do
Departamento de Edafoloxía e Química Agrícola Beatriz Prieto
Lamas e Antonio Martínez Cortizas, reprantexou as prácticas
da asignatura de Bioxeoquímica, desenvolvendo unha nova
experiencia cuxo carácter innovador radica en aprender a
Bioloxía empregando como base disciplinas como a Arqueoloxía,
a Historia ou a Arquitectura. O obxectivo da experiencia
foi o de contribuir a facer do biólogo un profesional máis
integrado na sociedade de maneira que nel se conxuguen tecnoloxía,
ciencia, cultura e sociedade.
O xurado encargado da valoración dos traballos presentados
a esta convocatoria estivo integrado polos profesores José
Sordo, Miguel A. Santos Rego, Celso Rodríguez, Mercedes
Brea, Francisco Fraga, Antonio Blanco e Felicidad Barreiro
Fernández.
Quinta convocatoria dos Premios á Innovación
Educativa
No mesmo acto, o reitor Senén Barro presentou
a quinta convocatoria destes premios aos
que se poden presentar as experiencias de innovación en
materias regradas da USC, realizadas por centros, institutos,
departamentos ou equipos docentes e investigadores da Universidade
de Santiago. O prazo para a presentación de orixinais permanecerá
aberto ata o día 30 de novembro de 2005.
Os traballos presentaranse preferentemente en galego cunha
extensión máxima de 25 folios (DIN A4) a dobre espazo, nunha
soa cara e por triplicado. O contido debe tratar sobre unha
experiencia educativa innovadora realizada no ámbito da
USC nos últimos tres anos e que supoña algún tipo de práctica
docente susceptible de ser ampliada e mesmo xeneralizada
a outros contextos do ensino superior, tanto dentro como
fóra da USC. A experiencia terá sempre relacións con algún
tipo de actividade con posibilidade de incidir na mellora
do ensino e da aprendizaxe na universidade.
As propostas presentadas estarán referidas a algunhas das
seguinte temáticas Titoría universitaria; Novas tecnoloxías
no proceso de ensino-aprendizaxe; Practicum das diferentes
titulacións; Metodoloxías docentes innovadoras e avaliacións
das aprendizaxes; e Experiencias que vinculen as aprendizaxes
do alumnado con marcos de extensión universitaria (voluntariado,
proxectos sociais ou culturais, entre outros.
Serán premiados, con 1.800 euros cada unha, un máximo de
cinco experiencias que o xurado estime de maior interese
para a innovación educativa na USC.
