P5161206 - A cidade como universo audiovisual contemporáneo. (Cidade histórica vs cidade contemporánea.) - Curso 2010/2011

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 3.00
• Total: 3.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 9.00
• Clase Interactiva: 12.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 24.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Historia da Arte
• Áreas: Historia da Arte
• Centro: Facultade de Xeografía e Historia
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
Nogueira Otero, Xose.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
CLI01	Ordinario	Clase Interactiva	SI	NON
TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
D. XOSÉ NOGUEIRA OTERO, Días XOVES / VENRES, de 11:00 a 14:00 no despacho 017 do departamento de Historia da Arte (Seminario de Historia do Cine).

A historia da creación audiovisual entendida no seu sentido máis amplo (primeiro, a fotografía, o cinema e o cómic; despois, progresivamente, a televisión, a publicidade audiovisual, a vídeoarte, os novos media) demostra que o mundo urbano sempre constituíu –como non podía ser doutra maneira- un elemento referencial. Obviamente, ese elemento ten sido moi variable, tanto coma as culturas que o sustentaron: nin todas as cidades son iguais nin permañeceron inalterables ao longo do tempo, aínda na contemporaneidadede (moito menos na contemporaneidade, cabería decir). En calquera caso, si podemos detectar dúas constantes. A primeira radica na súa función dentro da tradicional –e, en boa medida, superada- escisión simbólica do imaxinario colectivo, aquela que opón a cidade (múltiple, cosmopolita, fragmentada, inclemente, inasible, tráxica) fronte ao mundo rural (estable, acolledor, comunitario, esencialista) e/ou natural (antes épico que tráxico); a segunda vén dada polas marcas da súa representación: a cidade pode ser representada, interpretada ou imaxinada (ou as tres cousas á vez), pero en todas esas opcións foi xerando uns elementos iconográficos, uns espazos, unhas tramas e uns personaxes –mesmo uns (sub)xéneros- que conforman un universo visual e ficcional propio. Un universo que, ademais, foi coñecendo na súa visualización todo tipo de estratexias: desde o realismo ata a estilización, desde a idealización á distopía, chegando mesmo á abstracción ou, como na actualidade, á dixitalización.
Centraremos a nosa atención de xeito preferente sobre as representacións e nas ficcións audiovisuais contemporáneas, porque están a facer máis ca nunca da cidade (de como se conforma, do que nela sucede e como sucede) o seu principal universo de referencia, e fixérono (estano a facer) dun modo novo. Poida que esta fixación co urbano, coas súas paisaxes e os seus habitantes, teña moito que ver coa extracción maioritaria do público (ou mellor, dos públicos). Pero hai algo máis: semella lóxico que nesta era –tamén artística- da fragmentación e do caos, da inestabilidade e o azar, da falta de acabamento e do simulacro, a cidade (a cidade post/hipermoderna) se converte en escena, unha escena xa indeterminada, anárquica e caótica, ‘porosa’ (G. Amendola), ameazada e multiforme, quizáis un novo ‘non-lugar’ difuso e difícil de aprehender, que tería a súa máis radical expresión na cidade dixital, inmaterial e en rede. Inestable, caótica, fragmentaria, multiforme. As súas imaxes, as súas historias, tamén o serán. E a estudiarlas dedicarémonos.

Contidos
1. Introdución. 1.1. A cidade como localización e como personaxe. 1.2. Elementos que van configurar o universo urbano nos distintos tipos de pantallas. Elementos materiais e espaciais. Tipoloxías de personaxes e tramas. Os distintos tipos de cidade.

2. A exploración fotográfica e debuxada da cidade.

3. A cidade como estado psicolóxico (Berlin-Alexanderplatz; Mad Men; The Kingdom). A cidade como título. Os metafóricos universos laborais urbanos (policiais, médicos, xudiciais…).

4. Algunhas investigacións artísticas contemporáneas sobre a cidade. Os cambios na conciencia individual e colectiva (Dan Graham); os límites do espazo privado e público (a cidade vixiante). Os novos modos culturais na vida cotiá e as novas subxectividades (Gordon Matta-Clark).

5. Os novos grandes relatos multiformes. O universo do poder. O universo tráxico dos suburbios (El Ala Oeste de la Casa Blanca; Los Soprano; The Wire; Tremé).

6. A cidade moderna como “interzona”. As distopías post-punk. O microcosmos urbano despois do 11-S. O labirinto do caos e os seus axentes.

7. A cidade pixelada. O City Creator e outras ferramentas. O exemplo de Goon City.

Bibliografía básica e complementaria
ABUÍN GONZÁLEZ, Anxo: Escenarios del caos. Entre la hipertextualidad y la ‘performance’ en la era electrónica. Valencia, Tirant lo Blanch, 2006.
AMENDOLA, G.: La ciudad postmoderna. Magia y miedo de la metrópolis contemporánea. Madrid, Celeste, 2000.
AUGÉ, Marc: Los "no lugares". Espacios del anonimato. Una antropología de la sobremodernidad. Barcelona, Gedisa, 1993.
BAUMANN, Zygmunt: Modernidad líquida. Buenos Aires, Fondo de Cultura Económica, 2005 (1ª ed., 1999).
BAUMANN, Zygmunt: Arte, ¿líquido?. Madrid, Sequitor, 2007.
CASCAJOSA VIRINO, Concepción: Prime Time. La mejores series de TV americanas. De C.S.I. a Los Soprano. Madrid, Calamar Ediciones, 2005.
CATALÀ DOMÈNECH, Josep M.: La imagen interfaz. Representación y conocimiento en la era de la complejidad. Bilbao, Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatea, 2010.
CIEUTAT, Michel: “La ville dans le film policier amèricain”, en Positif, nº 171-172 (julio-agosto 1975).
GARCÍA VÁZQUEZ, Carlos: Ciudad hojaldre. Visiones urbanas del siglo XXI. Barcelona, Gustavo Gili, 2004.
GREENE, Richard / VERNEZZE, Peter (eds.): Los Soprano y la filosofía. Mato, luego existo. Madrid, Ariel, 2010.
GUERIF, François: El cine negro americano. Barcelona, Alcor, 1988.
HERNÁNDEZ RUIZ, Javier: “La ciudad y los géneros cinematográficos: crónica de una dialéctica persistente”, en Catalina Buezo (ed.), Perspectivas de la ciudad. Madrid, Universidad Europea – CEES Ediciones, 1999, pp. 139-149.
HUERTA, Miguel Ángel: Celuloide en llamas. El cine estadounidense tras el 11-S. Madrid, Notorius Ediciones, 2007.
JOUSSE, Thierry et PAQUOT, Thierry (dirs.): La ville au cinéma. Paris, Cahiers du cinéma, 2005.
LEÓN PABLO, José Miguel / LÓPEZ-ARAQUISTAÍN, Jesús (dirs.): Ciutat & còmic/Ciudad & cómic. Barcelona, Centre de Cultura Contemporània, 1998.
LIPOVETSKY, Gilles y CHARLES, Sébastien: Los tiempos hipermodernos. Barcelona, Anagrama, 2006.
LLANO, Rafael: Paul Strand. En el principio fue Manhattan. A Coruña, Fundación Pedro Barrié de la Maza, 2008.
LÓPEZ SILVESTRE, Federico: El paisaje virtual. El cine de Hollywood y el neobarroco digital. Madrid, Biblioteca Nueva, 2004.
LÓPEZ SILVESTRE, Federico: “Urbanismo y entropía. La megaciudad del cine de ficción contemporáneo (1982-2004)”, en José Costa Mas (ed.): Las ciudades en el cine. Alicante, Universidad de Alicante, 2006.
LYNCH, Kevin: La imagen de la ciudad. Barcelona, Gustavo Gili, 1984.
MITCHELL, William J.: E-topia. "Vida urbana, Jim, pero no la que nosotros conocemos". Barcelona, Gustavo Gili, 2001.
MORENO, Horacio: Cyberpunk: más allá de Matrix. Barcelona, Círculo Latino, 2003.
SHIEL, Mark and FITZMAURICE, Tony (eds.): Screening the City. London-New York, Verso, 2003.
VV.AA.: The Wire. 10 dosis de la mejor serie de la televisión. Madrid, Errata Naturae, 2010.

Competencias
• Entender o proceso que conduciu ás representacións e narracións audiovisuais da cidade a constituíren un universo audiovisual propio a través do coñecemento dos diferentes modelos utilizados na súa construción.
• Coñecer as principais claves dese proceso e aplicar os métodos de análise pertinentes.
• Dominar as ferramentas conceptuais e metodolóxicas necesarias.
• Comprender a riqueza e importancia das obras audiovisuais como fonte –non só artística senón tamén histórica- para o coñecemento da nosa sociedade.


Metodoloxía da ensinanza
Conxugaranse as clases maxistrais, prácticas e sesións de seminario cun espírito abertamente interactivo, como corresponde á filosofía dunha materia de Máster. Daquela, o carácter dos distintos tipos de sesións será teórico-práctico, no que a exposición de conceptos combinarase co visionado, comentario e análise de textos e materiais audiovisuais. As porcentaxes de protagonismo entre profesor e alumnado repartiranse de acordo co tipo de sesión que se estea a desenvolver.
Sistema de evaluación
Aplicarase a partir de tres apartados:

a) A realización dun traballo de carácter individual sobre o tema da materia (60% da cualificación)

b) A preparación de prácticas (presentacións orais, comentarios escritos, debates...) (20% da cualificación)

c) Asistencia e observación-participación (20% da cualificación)
Tempo de estudo e traballo persoal
-Estudio autónomo individual ou en grupo (lectura de bibliografía, procura e visionado de materiais, etc.): 15 horas.

-Preparación de prácticas: 10 horas

- Preparación do traballo: 25 horas.

TOTAL: 50 horas
Recomendacións para o estudo da materia
Especificaranse ao longo do desenvolvemento dos distintos tipos de sesións.