 |
|
|
|
Actualizado a 6-6-05 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Espazo Europeo
de Educación
Superior
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1. Antecedentes 2. Retos 3. Implicacións para a titulación de Psicoloxía 5.1. Actividades relacionadas co proceso de converxencia 5.1.1. Experiencia piloto de titorías universtitarias individualizadas 5.1.2. Programa de formación do profesorado 5.1.3. Experiencia piloto de adaptación de materias ao crédito europeo 5.1.4. Estudo sobre a carga de traballo dos estudantes 5.1.5. Estudo para o deseño do Prácticum no futuro plan de estudos de Grao en Psicoloxía |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1. Antecedentes |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Coa denominación de Espazo Europeo de Educación Superior (EEES) faise referencia ao proceso de converxencia dos sistemas nacionais europeos de educación superior que se promove dende a Unión Europea. A iniciativa ten a súa orixe nos programas de mobilidade de estudantes que, como o ERASMUS, comezaron no 1987 e que determinaron a necesidade de encontrar un sistema axeitado de equivalencias e recoñecemento de estudos. Por mor da experiencia con estes programas, os responsábeis de Educación de distintos países europeos comezaron a forxar a idea de armonizar os sistemas de educación superior, facéndoos máis semellantes, de xeito que: * Se adoptase un sistema de titulacións e concepto de crédito común, para formentar a comparabilidade e o recoñecemento dos estudos, co obxectivo de favorecer a mobilidade dos estudantes e a integración dos titulados nun mercado laboral unificado. * Se impulase a cooperación europea para garantir a calidade e para desenvolver uns criterios e unhas metodoloxías educativas comparábeis. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2. Retos |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ao longo dunha serie de reunións de responsábeis gubernamentais e institucionais, fóronse definindo as características dos futuros planos de estudo e outros aspectos do Espazo Europeo de Educación Superior, que poden resumirse en tres ámbitos de actuación:
A Comisión Europea acometeu diversas medidas para facilitar e impulsar o proceso de converxencia. Designou conselleiros ECTS e promotores DS nos países participantes, encargou informes e puxo en marcha o programa piloto denominado Tuning educational structures in Europe. Neste último analizouse, por disciplinas, a estrutura, contidos básicos, as competencias xenéricas e específicas e as habilidades e destrezas a conseguir nas ensinanzas universitarias. Grande parte dos estados membros e asociados da Unión Europea implantaron, ou ben teñen previstas, as reformas necesarias para a adaptación dos seus sistemas nacionais de ensinanza superior, dado que, segundo o compromiso adoptado, estas terán que levarse a cabo antes do 2010. En España, realizáronse numerosos encontros que serviron para sensibilizar á universidade na sua globalidade. A Conferencia de Reitores de Universidades Españolas (CRUE) tamén incluíu entre os seus temas prioritarios a harmonización do sistema universitario español. Verbo do marco legal actual, as previsións que a LOU contempla para posibilitar as reformas que teñan que realizarse nas estruturas dos estudos están desenvolvidas no articulado correspondente ao título XIII da propia lei. Mediante un documento marco o Ministerio de Educación, Cultura e Deporte iniciou, nas instancias implicadas, o debate que debe inspirar as directivas sobre os distintos aspectos da converxencia. Até o momento publicáronse:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3. Implicacións para a Titulación de Psicoloxía |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
A concreción das medidas de converxencia nos estudos de Psicoloxía, atenderá, con toda probabilidade, ás análises realizadas en tres ámbitos fundamentais:
1. A Conferencia de Decanos de Psicoloxía 2. Os proxectos Europsy e EuropsyT 3. O programa de Converxencia da “Agencia Nacional de Evaluación de la Calidad y la Acreditación” (ANECA)
1. A Conferencia de Decanos de Psicoloxía reflexionou e debatíu acerca do Espazo Europeo de Educación Superior en distintas reunións de carácter ordinario e monográfico. En ditas reunións fóronse definindo posturas, que cabería sintetizar nos seguintes puntos:
2. Os proxectos EuroPsyT e EuroPsy, auspiciados polo programa Leonardo da Vinci da Comisión Europea, permitiron explorar os aspectos comúns e diferenciais das titulacións de Psicoloxía en Europa e definiron un modelo de mínimos para a educación e o entrenamento na disciplina. Nos proxectos participaron e seguen a participar representantes de distintos países europeos, entre eles o profesor J.M. Peiró da Universidade de Valencia.
Na actualidade, o grupo de traballo EuroPsy está a ultimar o deseño do Diploma Europeo de Psicoloxía (EDP), que foi refrendado pola EFPA en Xullo de 2003 e será previsíbelmente incorporado á próxima normativa do Parlamento Europeo sobre Cualificacións Profesionais. O EDP habilitará directamente para exercer a Psicoloxía nos países comunitarios. Para obtelo, o titulado deberá acreditar posuir unha serie de competencias precisas para realizar as funcións do psicólogo nun ámbito de intervención determinado. Dita acreditación será avalada por un profesional autorizado en exercicio, que supervisará a práctica do aspirante durante un ano. No nº 86 (decembro de 2003) da revista "Papeles del Psicólogo" [ ir ] e do suplemento informativo "Infocop" [ ir ] do Colexio Oficial de Psicólogos, inclúense artículos que abordan estes aspectos.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
4. Na nosa Universidade |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
O Vicerreitorado de Organización Académica e Profesorado conformou unha Comisión de Coordenación do Proceso de Converxencia Europea na que participan representantes de todolos centros da Universidade. As suas funcións son:
O Vicerreitorado mantén tamén un sitio adicado ao Espazo Europeo de Educación Superior na páxina web da universidade.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
5. Na nosa Facultade |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
O 29 de Abril de 2003 constituíuse na Facultade unha Comisión de Converxencia co Espazo Europeo de Educación Superior, con representación das distintas áreas de coñecemento. As súas reunións son abertas para todos os membros da Facultade. A reunión de Constitución da Comisión foi de carácter informativo. Nela presentouse un documento base no que se aportaba unha panorámica xeral sobre o proceso de converxencia e recopiláronse fontes de información sobre o tema. Nas restantes reunións reflexionouse sobre os eventos recentes do proceso de converxencia e se discutiron as iniciativas a tomar de cara a participar no mesmo. En concreto, analizouse o documento marco do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte, así como os Reais Decretos publicados e borradores de Reais Decretos en tramitación. Comentáronse tamén os comunicados das recentes reunións internacionais de Graz, Berlín e Bergen Paralelamente, levouse a cabo un intenso labor de pescuda de información e documentación que foi verquida nunha base de datos sobre o Espazo Europeo de Educación Superior, que conta na actualidade con máis de 100 documentos, dispoñíbeis no Decanato. Concurríuse tamén a distintas conferencias e reunións monográficas sobre o Espazo Europeo de Educación Superior. A nosa Facultade participou, xunto coas demáis facultades de psicoloxía do estado na convocatoria de axudas para o deseño planos de estudio e títulos de grao da ANECA. O plano de traballo a desenvolver, dacordo coa convocatoria, esixiu a concreción dun modelo “ideal” para o título e a definición dun perfil académico-profesional e unhas competencias necesarias para o exercicio da psicoloxía e, finalmente, o deseño da titulación, incluíndo a asignación de créditos ECTS e duns criterios de valoración de calidade da mesma. Todo isto recolleuse no Libro Branco da Titulación. De cara a distribuir o traballo que este plantexamento conlevou, conformáronse unha serie de grupos de traballo interfacultades aos que se lle asignaron tarefas específicas. En función desta distribución de tarefas, os representantes da nosa Facultade tiveron un papel especialmente activo na análise da correspondencia entre os contidos definidos para o futuro plano de estudo e as horas de traballo do alumno, así como na definición de criterios e indicadores de avaliación considerados máis relevantes para garantir a calidade da titulación. A nosa implicación neste último aspecto foi plenamente coherente coa participación da facultade na convocatoria de ACREDITACIÓN da ANECA. Adenáis de todo isto, na nosa facultade trazáronse distintas liñas de actuación de cara a facilitar o proceso de converxencia, que se describen nos seguintes apartados.
5.1. Actividades relacionadas co proceso de converxencia
5.1.1. Experiencia piloto de titorías universitarias individualizadas Decidíuse poñela en marcha a raíz da participación no proxecto piloto de acreditación da ANECA durante o curso 2003-04, para avanzar en aspectos relativos á atención aos/ás estudantes. Están a participar 25 profesores/as que titorizan a 50 estudantes de 1º curso, todos eles (estudantes e profesores) con carácter voluntario. A experiencia estase a desenvolver con base no modelo instaurado na Facultat de Ciéncias de la Salut i de la Vida da Univesitat Pompeu Fabra, coas necesarias adaptacións ás condicións da nosa Facultade, e coa intención de definir as condicións nas que este tipo de atención se deberá prestar no futuro marco (carácter universal ou dirixido aos estudantes con baixo rendimento académico, número máximo de estudantes a titorizar por profesor/a, aspectos nos que centrar a orientación, tempo de adicación necesario por profesor/a, etc.). Esta acción iniciouse cun seminario de formación, impartido polo prof. Jordi Pérez, da Universitat Pompeu Fabra, que se celebrou en setembro, e se está a desenvolver mediante reunións trimestrais do profesorado participante para a posta en común do proceso de titorización. Contou cunha subvención da Vicerreitoría de Calidade e Planificación Estratéxica que se repartíu entre o profesorado participante a modo de incentivo e de complemento á súa asignación para material docente. A continuación relaciónase o profesorado participante:
(*) Coordenadoras
5.1.2. Programa de formación do profesorado A Facultade de Psicoloxía está a desenvolver, neste comezo de curso, un programa de formación do seu profesorado para a adaptación das materias da titulación ao Espazo Europeo de Educación Superior e ao sistema de créditos ECTS. O programa inclúe seminarios sobre métodos didácticos (textos-guía, aprendizaxe baseado en problemas,...), ferramentas de apoio á docencia (uso das TIC) e a comunicación de experiencias que se están a desenvolver noutras universidades (País Basco, Almería, Pompeu Fabra) e na propia facultade de Santiago de Compostela. Para esta experiencia, cóntase con apoio económico da ACSUG e do Vicerreitorado de Calidade e Planificación Estratéxica.
5.1.3. Experiencia piloto de adaptación de materias ao crédito europeo Ten por obxectivo a adaptación do proceso de ensinanza-aprendizaxe aos principios educativos asumidos no proceso de converxencia. Apóiase no programa de formación do profesorado e na elaboración de guías docentes para as materias afectadas. Esta acción comezou a iniciativa propia do Centro, e foi logo incorporada pola ACSUG na 'II Fase do Proxecto paa a Realización de Estudos para a Adaptación ao EEES en Titulación do SUG'. Alén disto, recibiuse unha pequena subvención da Vicerreitoría de Calidade e Planificación Estratéxica. Durante o curso 2004-05, os 18 profesores e profesoras participantes celebraron reunións de coordenación, de periodicidade mensual, para resolver colectivamente as dúbidas que ían xurdindo no proceso; coordenar as competencias, obxectivos e actividades docentes e de avaliación que se establezan para as materias, e unificar, na medida do posible, a estrutura e formato das guías docentes. Naquelas materias nas que o número de grupos de teoría e prácticas o permitía, procedeuse á adaptación dos horarios de clase á programación docente prevista. Durante o curso 2005-06 implementouse a experiencia nas clases, que se desenvolveron dacordo co planificado nas guías docentes; ao longo do curso mantivéronse varias reunións de coordenación entre o profesorado, para avaliar o desenvolvemento da experiencia, e tamén unha reunión cos/as estudantes. Ademáis, recolleuse información por escrito da valoración que os/as estudantes facían da materia, e do tempo adicado á mesma. Finalmente, elaborouse un informe que vai ser publicado pola ACSUG. No curso 2006-07 as materias que se incorporaron á experiencia piloto continúan a desenvolverse nese novo marco; non obstante, polo momento non se puxo en marcha formalmente unha nova fase á espera dunha maior claridade respecto do futuro plan de estudos. A continuación preséntase a relación de materias e profesorado participante.
Coordenadora: Carolina Tinajero Vacas, Vicedecana.
(*) Materias nas que se está a aplicar a experiencia no 2º cuadrimestre do curso 2004-05
5.1.4. Estudo sobre a carga de traballo dos estudantes Pincha aquí para ver o informe elaborado
5.1.5. Estudo para o deseño do Prácticum no futuro plan de estudos de Grao en Psicoloxía No mes de Outubro de 2004 organizouse, na Facultade de Psicoloxía da USC, unha Xornada Estatal sobre o Prácticum de Psicoloxía no futuro Título de Grao, financiada pola S.A. de Xestión do Xacobeo e a propia Facultade, na que se reuniron responsables do Prácticum de Psicoloxía de 30 universidades do Estado Español. O seu obxectivo foi reflexionar sobre o deseño desta materia, que no futuro título deberá ter un papel primordial na formación práctica dos futuros profesionais. Como conclusión desta Xornada decidíuse crear un Grupo de Traballo que faga unha proposta de deseño do futuro Prácticum de Psicoloxía e que poida servir ademáis como modelo para outras titulacións. Este grupo está xa constituído; está dirixido polo responsable do Prácticum da Facultade de Psicoloxía da USC e del forman parte tamén os seus homólogos das Universidades de Murcia, Complutense de Madrid, Salamanca e Valencia. O tempo previsto para o desenvolvemento deste proxecto é de 12 meses, polo que os seus traballos, que deberán comezar proximamente, continuarán durante parte do curso 2005-06. Ao remate dese curso espérase poder presentar os seus resultados, co obxecto de que sexan tidos en conta no deseño do plan de estudos do título de grao de Psicoloxía polo conxunto das Universidades que organicen esta titulación.
5.2. Documentos de traballo
5.2.1. Competencias do Psicólogo/a Unha das liñas mestras do proceso de reforma dos plans de estudo enmarcado na converxencia con Espazo Europeo de Educación Superior, é a concreción das competencias que deberá ter o profesional en exercicio. Unha vez concretadas, terá que asegurarse a súa presenza no programa formativo dos futuros títulos de grao e postgrao. A competencia defínese como unha capacidade aprendida para realizar adecuadamente unha tarefa, función ou rol; relaciónase cun contexto de traballo particular e integra coñecementos, habilidades e actitudes (Roe, 2002)*. O libro branco da nosa titulación, que se está a elaborar por parte dun grupo de representantes das distintas facultades con estudos de Psicoloxía, ten que contemplar as correspondentes competencias e a súa relación coas materias que se propoñan para o futuro plan de estudos. A Comisión de Converxencia co Espazo Europeo de Educación Superior ven traballando fai algún tempo nunha táboa comparativa na que se recollen distintas propostas de competencias de especial interese para a formación en Psicoloxía. Ofrécese dita táboa á comunidade universitaria co obxectivo de orientar nas labores de documentación, debate e tarefas que se formulen no ó fío do proceso de converxencia. * Roe, R.A. (2002). What makes a competent psychologist? European Psychologist, 7(3), 192-202.
5.2.2. Modelo da Guía Docente Prema aquí para acceder ao modelo de guía |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
